Bajra, hay còn gọi là kê ngọc trai, đang nổi lên như cây trồng chủ lực trong vụ kharif (mùa mưa) năm 2026 tại Ấn Độ, khi lượng mưa gió mùa tính đến ngày 23/6 thấp hơn 42,3% so với mức bình thường trên toàn quốc. Loại cây này đặc biệt phù hợp với các vùng khô hạn như Rajasthan, nam Haryana và các khu vực lân cận của Uttar Pradesh.

Vì sao bajra được ưa chuộng trong năm hạn hán?

Bajra có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ 85-90 ngày, cho phép nông dân trồng tiếp vụ mustard (tháng 10) hoặc lúa mì (tháng 11) trong vụ rabi. Ông Ramsingh Meena, 52 tuổi, đến từ làng Jalalpura, huyện Dausa, Rajasthan, đã trồng bajra trên toàn bộ 50 bigha (31 mẫu Anh) đất của mình. Ông cho biết: “Tôi hy vọng gió mùa đến vào cuối tháng này. Tôi có thể gieo bajra ngay cả khi nó đến vào ngày 15 tháng 7. Vấn đề sẽ là nếu nó bị trì hoãn sau đó.”

Ngoài thời gian ngắn, bajra còn mang lại năng suất trung bình 40 mann (16 tạ; 1 mann = 40 kg) hạt trên mỗi mẫu Anh, cùng với kadbi (thức ăn khô) cho gia súc, lượng kadbi gấp 1,5 lần hạt, tức 24 tạ mỗi mẫu Anh. Ông Meena, người nuôi 35 con trâu, cho biết từ tháng 11 đến tháng 3, động vật của ông chủ yếu được cho ăn kadbi bajra cùng với cỏ kasni và rajka.

Lợi thế tưới tiêu thấp và chi phí sản xuất

Bajra chỉ cần tối đa ba lần tưới, so với ít nhất năm-sáu lần cho bông (cây 160 ngày), bốn-năm lần cho lúa mì (130-140 ngày) và hai-ba lần cho mustard (120-130 ngày). Ông Satyender Singh, CEO (Hạt giống) tại Crystal Crop Protection Ltd, giải thích: “Nông dân ở nam Haryana và Rajasthan chủ yếu gieo bajra từ cuối tháng 5 đến tháng 6 nhờ mưa trước gió mùa. Mưa gió mùa đến sau khi gieo và hạt nảy mầm. Một số nông dân, nếu không có mưa trước gió mùa, có thể tưới một lần trước khi gieo. Ngay cả khi thiếu mưa, họ chỉ cần tưới thêm hai lần – vào 30 ngày và 60 ngày sau khi gieo.”

Chi phí sản xuất bajra ước tính khoảng 19.000-20.000 rupee mỗi mẫu Anh, bao gồm cày bừa (4.000 rupee), hạt giống (800 rupee cho 1,5 kg), phân bón (1.000 rupee), hóa chất và phun thuốc (700 rupee), làm cỏ và xới đất (4.000 rupee), thu hoạch (6.000-7.000 rupee) và đập lúa (2.500 rupee). Với năng suất 16 tạ và giá 2.000 rupee/tạ, nông dân thu lãi ròng 12.000-13.000 rupee mỗi mẫu Anh, chưa kể giá trị của thức ăn gia súc.

Hạt giống lai và lợi thế thương mại

Thị trường hạt giống lai thương mại bajra ước tính khoảng 18.000 tấn, trị giá khoảng 720 crore rupee, với giá trung bình 400 rupee/kg tại cổng trang trại. Hai công ty hàng đầu là Corteva Agriscience (thương hiệu 'Pioneer') và Crystal Crop Protection ('Proagro') chiếm 50% thị phần kết hợp. Các công ty khác bao gồm Tata Rallis ('Dhaanya'), Nath Bio-Genes, SeedWorks International, JK Agri Genetics và Hytech Seed India.

Các giống lai khu vực tư nhân, được tiếp thị mạnh mẽ từ đầu những năm 2000, cho năng suất lên tới 20-21 tạ mỗi mẫu Anh, so với 6-7 tạ của các giống thụ phấn tự do và 9-10 tạ của các giống lai do chính phủ phát triển. Crystal Crop Protection còn bán các giống lai với thời gian sinh trưởng đa dạng: 70-72 ngày (Proagro 9072), 78-82 ngày (Proagro 9180 và 9190) và 85-90 ngày (Proagro 9001), thích nghi với nhiều điều kiện khí hậu và đất đai khác nhau.

Bajra thay thế bông và các loại cây trồng khác

Bajra đã giành được diện tích từ cây bông, vốn trở nên dễ bị sâu bệnh tấn công, đặc biệt là sâu hồng. Ông Naresh Goyal, một trong những nhà bán buôn hạt giống bajra lớn nhất Ấn Độ, cho biết: “Cho đến bốn năm trước, nông dân thu được 8-10 tạ kapas (bông thô chưa tách hạt) mỗi mẫu Anh và tôi bán được hơn 100.000 gói hạt giống. Nhưng năng suất của họ đã giảm xuống còn 2,5-3 tạ và doanh số của tôi giảm xuống còn 6.000-7.000 gói.”

Ông Sandeep Gupta, một đại lý hàng đầu ở Rewari, người bán 150 tấn hạt giống bajra mỗi năm, cho rằng sự quan tâm ngày càng tăng của nông dân chủ yếu là do các giống lai do khu vực tư nhân phát triển.

Nông dân mong muốn được hỗ trợ giá tối thiểu

Mặc dù bajra mang lại nhiều lợi ích, nông dân vẫn có một yêu cầu đơn giản: chính phủ cần đảm bảo thanh toán giá hỗ trợ tối thiểu (MSP). Ông Ramchandra Choudhary, nông dân canh tác 15,5 mẫu Anh ở làng Jatuwas, huyện Rewari, Haryana, phàn nàn: “Họ ấn định MSP của bajra ở mức 2.775 rupee/tạ năm ngoái và 2.900 rupee cho vụ năm nay, trong khi chúng tôi chỉ nhận được 2.000 rupee. Chính quyền Haryana đưa ra mức chênh lệch giá 575 rupee/tạ (theo chương trình Bhavantar Bharpai Yojana), nhưng chỉ cho năng suất tối đa 8 tạ mỗi mẫu Anh. Tại sao chúng tôi lại bị phạt vì sản xuất nhiều hơn?”

Theo The Indian Express

Ảnh: dendoktoor / Pixabay