Các yêu cầu đó gồm độ chín, ngoại quan, phân hạng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc. Thiếu lớp thứ hai hoặc thứ ba, lô hàng vẫn có thể bị từ chối dù trái đẹp và đủ già.
Tiêu chuẩn chất lượng sầu riêng xuất khẩu: ba lớp chồng nhau
Sầu riêng xuất khẩu phải qua ba lớp yêu cầu chồng lên nhau, mỗi lớp do một bên khác nhau đặt ra. Điều kiện của nước nhập khẩu và lớp kiểm dịch, truy xuất quyết định lô hàng có được thông quan. TCVN 10739 quyết định hạng trái, và thành điều khoản bắt buộc khi hai bên ghi vào hợp đồng. Xếp theo đường đi của trái từ vườn đến cửa khẩu, ba lớp gồm:
- Lớp 1, chất lượng quả: TCVN 10739:2026 "Sầu riêng quả tươi". Đây là tiêu chuẩn quốc gia, áp dụng tự nguyện, đo độ chín, ngoại quan và hạng của trái.
- Lớp 2, điều kiện của nước nhập khẩu: với Trung Quốc là nghị định thư song phương và quy định của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC). Với EU là quy định kiểm soát dư lượng của Ủy ban châu Âu. Lớp này bắt buộc.
- Lớp 3, kiểm dịch và truy xuất: Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm dịch. Cục này thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Lớp này cũng bắt buộc.
Một trái đạt hạng I theo TCVN vẫn không vào được Trung Quốc nếu vùng trồng hoặc cơ sở đóng gói chưa được GACC phê duyệt.
TCVN 10739 tự nguyện hay bắt buộc?
TCVN 10739 là tiêu chuẩn quốc gia áp dụng tự nguyện. Toàn bộ hoặc một phần tiêu chuẩn chỉ thành bắt buộc khi được viện dẫn trong văn bản quy phạm pháp luật hoặc quy chuẩn kỹ thuật. Nguyên tắc này nằm ở Điều 23 Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11, có hiệu lực từ năm 2007.
Điều 3 của luật phân biệt hai loại văn bản. Tiêu chuẩn do một tổ chức công bố để tự nguyện áp dụng. Quy chuẩn kỹ thuật (QCVN) do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để bắt buộc áp dụng.
Bộ Khoa học và Công nghệ công bố TCVN 10739:2015 vào tháng 10/2015. Bản TCVN 10739:2026 thay cho bản này. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật soạn dự thảo bản mới. Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến rồi trình Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Tiêu chuẩn tự nguyện vẫn quan trọng. Nó cho nhà vườn, thương lái và doanh nghiệp một cách gọi chung về độ chín và hạng trái. Khi hai bên ghi TCVN vào hợp đồng mua bán, các chỉ tiêu ấy thành điều khoản đã cam kết. Còn khi lô hàng ra nước ngoài, quy định của nước nhập khẩu mới là thứ quyết định.
Yêu cầu nước nhập khẩu quyết định thông quan
Lô sầu riêng chỉ được thông quan khi đáp ứng các yêu cầu bắt buộc của nước nhập khẩu. Với Trung Quốc, lô hàng phải đi theo Nghị định thư ký ngày 11/07/2022 và kèm kết quả kiểm nghiệm theo yêu cầu đang áp dụng. Vùng trồng và cơ sở đóng gói phải có mã được GACC phê duyệt. Lô từ vùng trồng hoặc cơ sở chưa đăng ký không được nhập khẩu.
Yêu cầu của nước nhập khẩu gom vào bốn nhóm:
- Dịch hại kiểm dịch: lô hàng không mang sinh vật gây hại thuộc danh mục của nước nhập khẩu.
- Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật: Trung Quốc áp GB 2763-2026, bộ giới hạn dư lượng tối đa có hiệu lực từ 01/03/2026.
- Kim loại nặng và chất cấm: lô hàng phải nằm dưới giới hạn của nước nhập khẩu.
- Mã số và ghi nhãn: bao bì mang đủ thông tin để truy về vùng trồng và cơ sở đóng gói.
Ở đầu nhập, hải quan thuộc GACC kiểm tra lô hàng. Đạt TCVN không thay được yêu cầu của nước nhập khẩu. Ngược lại, đạt yêu cầu nhập khẩu cũng không tự xếp trái vào một hạng nào theo TCVN.
Tiêu chuẩn chất lượng sầu riêng xuất khẩu gồm những tiêu chí nào?
Yêu cầu với sầu riêng xuất khẩu gom được thành bốn nhóm tiêu chí: chất lượng quả, an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc. Nhóm đầu thuộc lớp TCVN. Ba nhóm sau thuộc lớp yêu cầu của nước nhập khẩu và lớp kiểm dịch, truy xuất.
- Chất lượng quả: ngoại quan, độ chín, chất khô, độ Brix, khối lượng, số hộc và phân hạng. Nhóm này thuộc lớp 1.
- An toàn thực phẩm: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật không vượt MRL, tức mức tối đa được phép còn trong nông sản. Kim loại nặng như chì, cadimi, thủy ngân, asen phải dưới giới hạn. Trái không được có vàng O, một phẩm màu nằm trong danh sách kiểm nghiệm với hàng sang Trung Quốc. Nhóm này thuộc lớp 2.
- Kiểm dịch thực vật: lô hàng phải sạch dịch hại theo danh mục của nước nhập khẩu. Nhóm này thuộc lớp 3.
- Truy xuất nguồn gốc: mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói, thông tin trên bao bì và nhãn. Nhóm này cũng thuộc lớp 3, đi cùng kiểm dịch.
Dự thảo TCVN năm 2025 đã đưa cả giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, độc tố vi nấm và kim loại nặng vào tiêu chuẩn. Các giới hạn này bám theo quy định của Việt Nam và của thị trường xuất khẩu, nhất là Trung Quốc. Dù vậy, nhóm chất lượng quả vẫn là phần TCVN 10739 quy định chi tiết nhất.
Chỉ tiêu chất lượng quả theo TCVN 10739
Chỉ tiêu chất lượng quả trong TCVN 10739 trả lời ba câu hỏi: trái có lành lặn không, có đủ già không, và thuộc hạng nào. Theo dự thảo năm 2025, tiêu chuẩn áp dụng cho Ri6, Dona và các giống sầu riêng khác trồng tại Việt Nam, cho cả xuất khẩu lẫn tiêu thụ trong nước. Trái được đánh giá ngay lúc thu hoạch, không chờ chín.
Hai giống Ri6 và Dona chiếm 90–95% diện tích sầu riêng cả nước, theo VnBusiness. Bản 2015 áp dụng cho sầu riêng ăn tươi sau sơ chế, đóng gói. Bản này không áp dụng cho sầu riêng dùng để chế biến công nghiệp.

Yêu cầu tối thiểu về ngoại quan, khuyết tật
Trái sầu riêng xuất khẩu ở hạng nào cũng phải đạt nhóm yêu cầu tối thiểu về ngoại quan. Khuyết tật được giới hạn theo tỷ lệ phần ăn được của trái. Theo dự thảo năm 2025, yêu cầu tối thiểu gồm:
- Trái không thối hỏng, không có sâu bệnh ảnh hưởng đến hình thức bên ngoài.
- Thịt quả không cháy múi, không sượng, không lõi ướt, không cháy nâu hoặc nâu đậm.
- Mỗi bao gói đồng đều về kích cỡ, chất lượng, giống hoặc hạng. Phần nhìn thấy được phải đại diện cho cả bao gói.
Theo dự thảo, tổng các khuyết tật không vượt quá 5% phần ăn được. Mức 5% này trùng với ngưỡng của TCVN 10739:2015. Bản cũ cũng yêu cầu trái nguyên vẹn, không dập nát, sạch và không có mùi lạ.
Trái thối hỏng, hoặc có thịt quả sượng, cháy múi, bị loại khỏi lô xuất khẩu ở mọi hạng. Trái lành lặn mới là điều kiện cần, trái còn phải đủ già.
Tuổi thu hoạch theo giống và vùng trồng
Dự thảo TCVN xác định độ chín của sầu riêng bằng tuổi thu hoạch, tức số ngày tính từ lúc hoa nở, nhà vườn gọi là xổ nhụy. Số ngày khác nhau theo giống và vùng trồng, và được dùng kèm chỉ tiêu chất khô. Tuổi thu hoạch giúp chặn trái hái non, tức trái chưa đủ già để cơm đạt chất lượng của giống.
Dona ở Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ phải nuôi lâu nhất, 125–135 ngày sau nở hoa.
| Giống | Vùng trồng | Tuổi thu hoạch (ngày sau nở hoa) | Trạng thái số liệu |
|---|---|---|---|
| Ri6 | Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ | 85–100 | Theo dự thảo năm 2025 |
| Dona | Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ | 110–130 | Theo dự thảo năm 2025 |
| Dona | Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ | 125–135 | Theo dự thảo năm 2025 |
Với Ri6 ở Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, mức trên theo dự thảo là 120 ngày. Nhà vườn ghi ngày nở hoa của từng đợt trái, ví dụ bằng nhật ký vườn hoặc thẻ đánh dấu trên cành, để đếm đủ số ngày trước khi hái. Tuổi trái chỉ là dấu hiệu gián tiếp. Chỉ tiêu đo trực tiếp độ già là chất khô.
Chất khô và độ Brix cho biết gì?
Hàm lượng chất khô cho biết cơm sầu riêng còn lại bao nhiêu phần trăm khối lượng sau khi sấy hết nước. Đây là thước đo độ già của trái. Vì đo thẳng vào phần cơm, chỉ tiêu này phân biệt trái đủ già với trái non tốt hơn nhìn vỏ bằng mắt. Theo dự thảo năm 2025, chất khô tối thiểu là 32,29% với Ri6 và 32,22% với Dona.

Độ Brix đo tổng chất rắn hòa tan trong cơm, phần lớn là đường, nên cho biết độ ngọt. Dự thảo đưa chỉ tiêu này vào nhóm tiêu chí theo giống, bên cạnh chất khô. Cách một nước xuất khẩu lớn trong khu vực xử lý trái non nằm ở bài cách Thái Lan kiểm soát sầu riêng non.
Khối lượng quả và số hộc múi
Dự thảo TCVN dùng khối lượng quả và số hộc có múi đầy đủ để xếp hạng trái sầu riêng. Hộc là từng ngăn bên trong trái, mỗi ngăn chứa múi. Hộc đủ múi có múi phát triển đầy, còn hộc lép có múi không phát triển.
Theo dự thảo, mỗi giống Ri6 và Dona có khung khối lượng riêng cho từng hạng, và mỗi hạng có số hộc đủ múi tối thiểu. Bản 2015 thì xếp cỡ quả theo khối lượng, với mã cỡ từ trên 4 kg đến dưới 1 kg, và xếp hạng theo số múi tối thiểu.
Phân hạng I, II, III khác nhau ra sao?
Ba hạng I, II, III khác nhau ở khối lượng quả, số hộc đủ múi và mức khuyết tật được chấp nhận. Hạng nào cũng phải đạt yêu cầu tối thiểu về ngoại quan. Hạng III gồm trái không đạt hạng cao hơn nhưng vẫn đạt yêu cầu tối thiểu.
Hạng I đòi trái Ri6 nặng từ 1,8 kg và trái Dona từ 2 kg.
Phân hạng sầu riêng quả tươi theo dự thảo TCVN năm 2025
| Tiêu chí | Hạng I | Hạng II | Hạng III |
|---|---|---|---|
| Khối lượng quả Ri6 | 1,8–5 kg | 1,7–5,5 kg | 1,2–5,5 kg |
| Khối lượng quả Dona | 2–5 kg | 1,8–5,5 kg | 1,3–5,5 kg |
| Số hộc đủ múi tối thiểu | 2,7 hộc | 2,5 hộc | 2 hộc |
| Khuyết tật ngoại quan được chấp nhận | Khuyết tật nhẹ về hình dạng không ảnh hưởng hình dáng chung; vết trầy nhẹ do xử lý, thu hoạch, vận chuyển đã lành | Khuyết tật nhẹ về hình dạng; vết trầy nhẹ do thu hoạch hoặc vận chuyển đã lành | Khuyết tật hình dạng, vết trầy nhẹ đã lành, nếu không ảnh hưởng thịt quả, khả năng bảo quản và trình bày bao gói |
So với bản 2015, cách chia hạng đã đổi. Bản cũ có hạng đặc biệt, hạng I và hạng II, xếp theo số múi tối thiểu. Với giống thường, hạng đặc biệt cần ít nhất 4 múi, rồi giảm dần một múi mỗi hạng, xuống 2 múi ở hạng II. Bản cũ còn cho sai số chất lượng 10% trong lô.
Chỉ tiêu an toàn thực phẩm của từng lô
Đạt hạng chưa đủ để lô sầu riêng qua cửa khẩu. Mỗi lô còn phải đạt ba nhóm chỉ tiêu an toàn: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật không vượt MRL, kim loại nặng không vượt giới hạn, và không có tồn dư vàng O. Ngưỡng của nhóm này chủ yếu do nước nhập khẩu đặt. Chỉ tiêu được xét theo lô, vì một container có thể gom trái từ nhiều vùng trồng khác nhau.
Giới hạn dư lượng tối đa (MRL) là gì?
MRL là lượng tối đa của một hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật được phép còn lại trong nông sản, tính bằng mg/kg. Lô hàng vượt MRL bị nước nhập khẩu từ chối hoặc xử lý theo quy định của nước đó. Mỗi thị trường đặt MRL bằng văn bản riêng, nên cùng một hoạt chất có thể có ngưỡng khác nhau giữa các nước.
Trung Quốc dùng GB 2763-2026, tiêu chuẩn quốc gia về giới hạn dư lượng tối đa thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm. Theo Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc, bộ chuẩn này thay GB 2763-2021 và GB 2763.1-2022. Ba cơ quan ban hành nó theo Thông báo số 2/2026, vào tháng 2/2026: Ủy ban Y tế Quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn, Tổng cục Quản lý thị trường Trung Quốc. Đi kèm là 6 tiêu chuẩn phương pháp thử dư lượng, mang số từ GB 23200.113-2026 đến GB 23200.125-2026.
Thời gian cách ly là số ngày tối thiểu phải chờ từ lần phun thuốc cuối đến khi hái trái.
Kim loại nặng: chì, cadimi, thủy ngân, asen
Dự thảo TCVN đặt giới hạn cho bốn kim loại nặng trong sầu riêng: chì, cadimi, thủy ngân và asen. Trong bốn chất, cadimi đang được chú ý nhiều nhất.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết tồn dư cadimi đến từ đất và môi trường canh tác. Nguyên nhân không phải do nông dân cố ý sử dụng, theo Báo Nông nghiệp và Môi trường tháng 5/2026. Cùng ngày, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện nêu nguồn gốc sâu hơn. Theo ông, nhiều năm canh tác truyền thống đã làm đất thoái hóa và tích tụ kim loại nặng.
Vàng O (Auramine O) là chất gì?
Vàng O, tên quốc tế là Auramine O, là một phẩm màu hữu cơ. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đánh giá chất này trong chuyên khảo "Auramine and Auramine Production". Chuyên khảo nằm trong tập 99 của bộ IARC Monographs, xuất bản năm 2010, dành cho các amin thơm và phẩm màu hữu cơ.
Lô hàng sang Trung Quốc kiểm nghiệm chỉ tiêu nào?
Theo TTXVN tháng 8/2026, sầu riêng xuất sang Trung Quốc phải có kết quả kiểm nghiệm của cơ sở được GACC chấp nhận. Mít xuất sang Trung Quốc cũng theo yêu cầu này. Các điểm chính:
- Chỉ tiêu: cadimi (Cd) và vàng O.
- Nơi kiểm nghiệm: cơ sở có tên trong danh sách được GACC chấp nhận. Tháng 5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các tỉnh chỉ đạo đơn vị kiểm nghiệm không từ chối mẫu của doanh nghiệp.
- Thời điểm: kiểm cadimi và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm ngay từ đầu. Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Quang Hiếu khuyến cáo như vậy để "tránh trường hợp hàng hóa đã lên container". Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản Đắk Lắk đăng lời khuyến cáo này.
Các bước lấy mẫu và đọc kết quả nằm ở bài quy trình kiểm nghiệm vàng O.
Kiểm nghiệm vàng O: yêu cầu tóm tắt
Kiểm nghiệm vàng O xác định trái sầu riêng có tồn dư Auramine O hay không. Đây là yêu cầu với hàng sang Trung Quốc. Theo danh sách cập nhật đến 05/08/2026, có 39 cơ sở được GACC chấp nhận kiểm chỉ tiêu này, theo TTXVN. Cách gửi mẫu và đọc kết quả nằm ở bài kiểm nghiệm vàng O trong sầu riêng.
Kiểm nghiệm cadimi và nguồn gây nhiễm
Kiểm nghiệm cadimi đo lượng kim loại nặng này trong sầu riêng rồi so với giới hạn của nước nhập khẩu. Cadimi vào trái chủ yếu từ đất và môi trường canh tác. Cũng theo danh sách đó, 47 cơ sở được GACC chấp nhận kiểm cadimi. Ngưỡng và cách giảm nhiễm nằm ở bài kiểm nghiệm cadimi trong sầu riêng.
Phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc công nhận
Chỉ kết quả của cơ sở có tên trong danh sách được phía Trung Quốc chấp thuận mới có giá trị với lô hàng. Danh sách cập nhật đến đầu tháng 8/2026 gồm 50 cơ sở kiểm nghiệm đặt tại 13 tỉnh, thành phố, theo TTXVN. Danh sách theo từng tỉnh có ở bài danh sách phòng kiểm nghiệm được Trung Quốc công nhận.
Kiểm dịch thực vật và truy xuất nguồn gốc
Kiểm dịch thực vật xác nhận lô sầu riêng không mang sinh vật gây hại thuộc danh mục của nước nhập khẩu. Truy xuất nguồn gốc buộc mỗi thùng hàng truy được về mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói đã được phê duyệt. Với Trung Quốc, cả hai yêu cầu nằm trong Nghị định thư sầu riêng tươi, theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.
Theo Nghị định thư, phía Trung Quốc quan tâm hai dịch hại: ruồi đục quả Bactrocera correcta và rệp sáp. Mã số vùng trồng là mã định danh cấp cho một vùng sản xuất đã đăng ký. Mã cơ sở đóng gói gắn với nơi sơ chế và đóng thùng.
Phía Việt Nam lập danh sách vùng trồng và cơ sở đủ điều kiện rồi gửi GACC. GACC công bố danh sách đã phê duyệt trên trang web của mình. Ngày 20/08/2026, GACC phê duyệt thêm 401 mã số vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói sầu riêng, theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.
Với một lô hàng sang Trung Quốc, các yêu cầu cần nhận diện gồm:
- mã số vùng trồng đã được GACC phê duyệt;
- mã cơ sở đóng gói đã được GACC phê duyệt;
- bao gói, nhãn mác và thông tin trên bao bì đủ để truy xuất chính xác nguồn gốc;
- nhật ký, hồ sơ sản xuất và chương trình giám sát an toàn thực phẩm trước thu hoạch của vùng trồng;
- kết quả kiểm nghiệm từ cơ sở được GACC chấp nhận.

Nghị quyết 36/2026/NQ-CP ban hành cuối tháng 7/2026 đơn giản thủ tục cấp mã. Vùng trồng không còn phải đạt diện tích tối thiểu, và hồ sơ nộp trực tuyến. Việc kiểm tra chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tức kiểm tra sau khi cấp mã. Tiền kiểm chỉ còn áp dụng khi nước nhập khẩu yêu cầu.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, phía Việt Nam đã thông tin cho GACC rằng cải cách này không hạ yêu cầu kỹ thuật với hàng sang Trung Quốc. GACC cũng cho biết trong tháng 8/2026 rằng lệnh tạm dừng một mã số vẫn áp dụng sau khoảng 48 giờ kể từ khi thông báo. Cơ sở dữ liệu quốc gia về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đặt tại msvt-csdg.ppd.gov.vn.
Điều kiện riêng của nơi đóng thùng nằm ở bài điều kiện của cơ sở đóng gói sầu riêng xuất khẩu. Toàn văn cam kết giữa hai nước có ở bài văn bản nghị định thư sầu riêng Việt Nam – Trung Quốc.
Bảng tổng hợp yêu cầu theo từng khâu
Mỗi khâu từ vườn đến cửa khẩu kiểm tra một phần khác nhau của ba lớp tiêu chuẩn, do một cơ quan khác nhau đảm nhận. Ở phía Việt Nam, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật quản lý mã số và kiểm dịch. Ở phía Trung Quốc, GACC phê duyệt mã số, cơ sở kiểm nghiệm và kiểm tra hàng ở đầu nhập.

GACC có mặt ở gần như mọi khâu, từ phê duyệt vùng trồng đến kiểm tra ở cửa khẩu nhập.
| Khâu | Yêu cầu chính | Giấy tờ hoặc bằng chứng | Cơ quan kiểm tra |
|---|---|---|---|
| Vườn trồng | Đăng ký vùng trồng; biện pháp loại trừ dịch hại; giám sát an toàn thực phẩm trước thu hoạch | Mã số vùng trồng được GACC phê duyệt; nhật ký, hồ sơ sản xuất | Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; GACC phê duyệt |
| Thu hoạch | Đủ tuổi thu hoạch và chất khô theo giống (xem mục chất lượng quả) | Nhật ký ngày nở hoa và ngày hái | Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (quản lý mã số vùng trồng) |
| Cơ sở đóng gói | Bao gói, nhãn mác bảo đảm truy xuất; cán bộ kỹ thuật được đào tạo giám sát | Mã cơ sở đóng gói được GACC phê duyệt; thông tin trên bao bì | Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; GACC phê duyệt |
| Kiểm nghiệm | Cadimi và vàng O (xem mục kiểm nghiệm) | Kết quả của cơ sở được GACC chấp nhận | Cơ sở kiểm nghiệm do địa phương chỉ định, có tên trong danh sách của GACC |
| Kiểm dịch và cửa khẩu xuất | Không mang ruồi đục quả Bactrocera correcta, rệp sáp | Kết quả kiểm dịch theo Nghị định thư | Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật |
| Cửa khẩu nhập (Trung Quốc) | Hàng khớp hồ sơ; mã số còn hiệu lực | Toàn bộ hồ sơ của các khâu trước | Hải quan thuộc GACC |
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phân cấp toàn bộ việc chỉ định đơn vị kiểm nghiệm cho địa phương, theo Báo Nông nghiệp và Môi trường.
Kết quả ở đầu xuất và đầu nhập có thể khác nhau. Ông Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, nói: "Khi phía nhập khẩu kiểm tra ngẫu nhiên, mẫu kiểm tra có thể không trùng với lô hàng đã xét nghiệm trước đó."
Khâu vận chuyển có yêu cầu riêng về bảo quản sầu riêng tươi trong container lạnh.
Yêu cầu khác nhau giữa Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Mỹ
Trung Quốc đặt nặng mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kết quả kiểm nghiệm. EU đặt nặng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, với tần suất kiểm tra tăng cường. Nhật Bản áp ngưỡng dư lượng theo hệ thống danh mục cho phép.
Phần lớn các quy định này ra đời từ năm 2022, khi hai nước ký Nghị định thư sầu riêng tươi.
| Ngày | Văn bản hoặc quyết định | Cơ quan |
|---|---|---|
| 29/05/2006 | Nhật Bản áp dụng hệ thống danh mục cho phép với dư lượng hóa chất nông nghiệp | Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản |
| 11/07/2022 | Ký Nghị định thư kiểm dịch thực vật với sầu riêng tươi xuất sang Trung Quốc | Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ trưởng Lê Minh Hoan ký) |
| 12/07/2022 | Hải quan Trung Quốc bắt đầu thông quan chính ngạch sầu riêng tươi Việt Nam | Hải quan Trung Quốc |
| 19/08/2024 | Ký Nghị định thư sầu riêng đông lạnh tại Bắc Kinh | Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và GACC |
| 18/12/2024 | Quy định thực thi (EU) 2024/3153 nâng tần suất kiểm tra sầu riêng Việt Nam lên 20%, áp dụng từ 08/01/2025 | Ủy ban châu Âu |
| 01/03/2026 | GB 2763-2026 về giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật có hiệu lực | Ủy ban Y tế Quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn, Tổng cục Quản lý thị trường Trung Quốc |
| 31/07/2026 | Nghị quyết 36/2026/NQ-CP đơn giản thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói | Chính phủ Việt Nam |
| 20/08/2026 | Phê duyệt thêm 401 mã số vùng trồng và 166 cơ sở đóng gói sầu riêng | GACC |
Trung Quốc: nghị định thư, mã số, kiểm nghiệm
Hàng sang Trung Quốc phải đi đúng nghị định thư và kèm kết quả kiểm nghiệm theo yêu cầu đang áp dụng. Vùng trồng và cơ sở đóng gói phải có mã được GACC phê duyệt. Sầu riêng tươi đi theo Nghị định thư ký năm 2022, sầu riêng đông lạnh theo Nghị định thư ký ngày 19/08/2024. Điểm khác biệt là phía nhập khẩu duyệt trước từng vùng trồng và từng cơ sở đóng gói.
GACC là bên giám sát ở phía Trung Quốc. Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật được so với GB 2763-2026. Bối cảnh của các yêu cầu này nằm ở bài vì sao Trung Quốc siết tiêu chuẩn sầu riêng nhập khẩu.
EU: dư lượng và tần suất kiểm tra 20%
EU không duyệt mã số theo cách của Trung Quốc, nhưng kiểm dư lượng rất chặt. Sầu riêng Việt Nam đang ở diện kiểm tra tăng cường về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, với tần suất kiểm tra thực tế 20%.
Ủy ban châu Âu đặt mức này trong Quy định thực thi (EU) 2024/3153 ban hành tháng 12/2024, văn bản sửa Quy định thực thi (EU) 2019/1793. Phụ lục I ghi dòng sầu riêng tươi hoặc ướp lạnh của Việt Nam, mã CN 0810 60 00, tức mã hàng trong danh mục hàng hóa chung của EU. Mối nguy ghi kèm là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Theo phần mở đầu của quy định, lô sầu riêng từ Việt Nam có tỷ lệ không tuân thủ cao do nhiễm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Mức kiểm tra tăng gấp đôi, từ 10% lên 20%, áp dụng từ 08/01/2025. Cuối tháng 3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sầu riêng vẫn bị kiểm tra 20% tại biên giới EU, thấp hơn ớt, đậu bắp và thanh long.
Tần suất kiểm tra tại biên giới EU với một số nông sản Việt Nam
Xem số liệu
| Đơn vị: % | Giá trị |
|---|---|
| Ớt | 50 |
| Đậu bắp | 50 |
| Thanh long | 30 |
| Sầu riêng | 20 |
Bộ đã giao Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật làm việc với DG SANTE, tức Tổng vụ Y tế và An toàn thực phẩm của Ủy ban châu Âu. Mục tiêu là đề nghị giảm tần suất kiểm tra ớt, thanh long và sầu riêng.
Nhật Bản và Mỹ: dư lượng, kiểm dịch riêng
Nhật Bản và Mỹ cũng kiểm dư lượng, nhưng mỗi nước theo hệ thống riêng. Nhật Bản dùng hệ thống danh mục cho phép, tiếng Anh gọi là positive list. Hóa chất nông nghiệp chưa có MRL riêng bị áp mức đồng nhất 0,01 ppm, tức 0,01 mg/kg. Thực phẩm vượt mức này bị cấm lưu thông.
Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, hệ thống này áp dụng từ năm 2006. Căn cứ pháp lý là Điều 11 khoản 3 Luật Vệ sinh thực phẩm sửa đổi, tức Luật số 55 năm 2003. Mức đồng nhất áp theo Thông báo số 497 của Bộ.
Về kiểm dịch, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết hai thị trường này đã mở cửa cho một số quả tươi Việt Nam. Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản (MAFF) thông báo cho nhập nhãn tươi Việt Nam vào tháng 11/2022. Bưởi tươi Việt Nam vào được thị trường Mỹ từ tháng 10/2022.
Cách nhận biết trái đạt chuẩn xuất khẩu
Dù hàng đi thị trường nào, việc lọc trái đạt chuẩn bắt đầu từ vườn và vựa. Nhà vườn và thương lái so trái với ba lớp tiêu chuẩn: tuổi trái và chất khô, ngoại quan và hạng, hồ sơ vùng trồng và nhật ký thuốc. Kinh nghiệm dân gian như gõ trái, nhìn cuống, nhìn gai chỉ là bước sàng lọc ban đầu. Việc kiểm tra gồm năm bước:
- Ghi ngày nở hoa của từng đợt trái và chỉ hái khi đủ số ngày theo giống, vùng trồng. Bước này làm ngay tại vườn.
- Kiểm ngoại quan: loại trái thối, trái có sâu bệnh, trái có vết trầy chưa lành. Bổ thử trái mẫu để xem cơm có sượng, cháy múi hay lõi ướt.
- Lấy mẫu cơm đo chất khô và so với ngưỡng theo giống. Bước này cần cân, tủ sấy hoặc phòng thử nghiệm.
- So nhật ký phun thuốc với thời gian cách ly của từng loại thuốc trước ngày hái.
- Giữ hồ sơ mã số vùng trồng, và gửi mẫu cho cơ sở kiểm nghiệm được GACC chấp nhận trước khi đóng container.

Gõ trái hay nhìn cuống không thay được số đo chất khô, vì dự thảo tính chỉ tiêu này bằng phần trăm khối lượng. Bộ thử nhanh vàng O tại vựa cũng không thay được giấy kiểm nghiệm. Với lô hàng, chỉ kết quả của cơ sở được GACC chấp nhận mới có giá trị.
Doanh nghiệp xuất khẩu có quy định thu mua riêng, nằm ở bài tiêu chuẩn thu mua của doanh nghiệp. Chuyện giá giữa hai loại hàng nằm ở bài chênh lệch giá giữa hàng đạt chuẩn và hàng dạt.
Với hàng sang Trung Quốc, vàng O và cadimi là hai chỉ tiêu cần theo sát nhất. Cách lấy mẫu có ở bài cách kiểm nghiệm vàng O, còn ngưỡng có ở bài ngưỡng cadimi trong sầu riêng. Các cơ sở được phía Trung Quốc chấp thuận được liệt kê theo tỉnh tại danh sách cơ sở kiểm nghiệm theo tỉnh. Bài tin xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc cập nhật diễn biến mới của thị trường này.
Cách đọc số liệu: Số chỉ tiêu chất lượng quả trong bài, gồm chất khô, khuyết tật, tuổi thu hoạch, khối lượng và số hộc, lấy theo dự thảo TCVN sầu riêng quả tươi năm 2025 và ghi "theo dự thảo" cạnh số. Số cơ sở kiểm nghiệm và số mã số vùng trồng là số tại thời điểm cơ quan công bố.
