Thị trường chứng khoán Mỹ đang đứng trước một cột mốc lịch sử hiếm có: chỉ số Shiller P/E (CAPE) của S&P 500 đã chạm 42,84 vào đầu tháng 6/2026, chỉ thấp hơn 3% so với đỉnh 44,19 của tháng 12/1999 – thời kỳ đỉnh cao của bong bóng dot-com. Theo bài viết ngày 26/7/2026 của The Motley Fool, đây là mức định giá cao nhất kể từ khi chỉ số này được backtest đến tháng 1/1871, tức là chỉ khoảng 4,5 năm sau khi Tổng thống Andrew Johnson tuyên bố kết thúc Nội chiến Mỹ vào tháng 8/1866.

Chỉ số Shiller P/E sắp vượt đỉnh lịch sử – dấu hiệu cảnh báo từ quá khứ

Chỉ số Shiller P/E, hay CAPE (Cyclically Adjusted Price-to-Earnings Ratio), dựa trên lợi nhuận trung bình điều chỉnh lạm phát trong 10 năm qua. Trong hơn 155 năm, giá trị trung bình của chỉ số này là khoảng 17,4. Mức 42,84 hiện tại cao hơn 146% so với trung bình dài hạn. Kể từ những năm 1870, chỉ có 6 lần chỉ số này vượt ngưỡng 30 trong một thị trường tăng liên tục, và cả 5 lần trước đó đều kết thúc bằng thảm họa cho cổ phiếu.

Lần đầu tiên là vào tháng 8-9/1929, ngay trước cuộc Đại suy thoái, khi chỉ số Dow Jones mất tới 89% giá trị. Lần thứ hai là bong bóng dot-com, khi S&P 500 giảm 49% và Nasdaq Composite lao dốc 78%. Tất cả các lần chỉ số CAPE vượt 30 đều dẫn đến mức giảm 20% hoặc nhiều hơn cho Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq.

Động lực hiện tại và bối cảnh thị trường

Thị trường chứng khoán Mỹ đã có một năm 2026 ấn tượng. Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq Composite liên tục lập đỉnh mới kể từ đầu tháng 6. Các yếu tố thúc đẩy bao gồm sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), lợi nhuận doanh nghiệp tốt hơn dự kiến, hoạt động mua lại cổ phiếu kỷ lục của các công ty trong S&P 500 vào năm 2025, sự sôi động của thị trường IPO và làn sóng chia tách cổ phiếu.

Đáng chú ý, tháng trước đó (tháng 6/2026), SpaceX của Elon Musk đã huy động được 85,7 tỷ USD trong đợt IPO lớn nhất lịch sử Phố Wall, vượt qua Saudi Aramco. Tuy nhiên, The Motley Fool nhấn mạnh rằng việc xây dựng hạ tầng AI đang thúc đẩy tâm lý hưng phấn của nhà đầu tư, đẩy định giá thị trường lên mức hiếm thấy.

Dữ liệu dài hạn: lạc quan cho nhà đầu tư kiên nhẫn

Mặc dù chỉ số CAPE cao thường báo hiệu rủi ro ngắn hạn, lịch sử dài hạn lại đứng về phía nhà đầu tư lạc quan. Theo dữ liệu từ Bespoke Investment Group, kể từ Đại suy thoái (tháng 9/1929), 27 đợt thị trường gấu của S&P 500 kéo dài trung bình 286 ngày dương lịch (khoảng 9,5 tháng), trong khi thị trường tăng trung bình kéo dài 1.023 ngày, gấp 3,6 lần.

Đợt thị trường tăng hiện tại bắt đầu từ ngày 12/10/2022 hiện là đợt dài thứ 9 trong lịch sử S&P 500. Nghiên cứu của Crestmont Research còn mở rộng phân tích từ đầu thế kỷ 20, tính toán tổng lợi nhuận cuốn chiếu 20 năm (bao gồm cổ tức) của S&P 500 trong 107 giai đoạn từ 1900-1919 đến 2006-2025. Kết quả: 100% các giai đoạn đều có tổng lợi nhuận dương. Nếu một nhà đầu tư mua chỉ số S&P 500 vào bất kỳ thời điểm nào từ 1900 đến 2006 và nắm giữ trong 20 năm, họ sẽ luôn có lãi.

The Motley Fool kết luận: dù thị trường sắp tạo ra một kỷ lục chưa từng có kể từ thời Nội chiến, hơn một thế kỷ dữ liệu cho thấy nhà đầu tư kiên nhẫn luôn được đền đáp.

Theo The Motley Fool

Ảnh: sergeitokmakov / Pixabay