Sự kiện thể thao, di sản giám sát

World Cup 2026, kỳ World Cup đầu tiên do ba quốc gia Mỹ, Canada và Mexico đồng đăng cai, đã kết thúc vào ngày 25/7 với chiến thắng nghẹt thở của Tây Ban Nha trước Argentina nhờ bàn thắng của Ferran Torres trong hiệp phụ. Giải đấu ghi dấu ấn với những màn trình diễn xuất sắc của Lionel Messi và kỷ lục ghi bàn của Kylian Mbappé, cùng sự hiện diện của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia về quyền kỹ thuật số, di sản thực sự của World Cup 2026 lại là sự bình thường hóa các hệ thống giám sát.

Số tiền khổng lồ cho an ninh

Chỉ riêng tại Mỹ, chính quyền Trump đã chi 846 triệu USD để nâng cấp hệ thống giám sát cả trong và ngoài các sân vận động. Một báo cáo năm 2024 từ cơ quan thương mại liên bang Mỹ cho rằng việc đăng cai World Cup tại Mexico mang lại 'cơ hội lớn cho các công ty công nghệ Mỹ cung cấp các giải pháp sáng tạo như thiết bị IoT, an ninh mạng và ứng dụng AI'. Kết quả là ít nhất 21 công ty đã kiếm lợi từ việc xây dựng hoặc nâng cấp cơ sở hạ tầng giám sát tại 16 thành phố, bao gồm mạng lưới camera, bầy drone, hệ thống dự đoán, nghe lén và trí tuệ cảnh sát thời gian thực.

Những gã khổng lồ như Motorola (Mỹ) phát triển hệ thống đọc biển số xe tự động, và Lenovo (Trung Quốc), đối tác công nghệ chính thức của FIFA, đã thiết lập trung tâm chỉ huy với bản đồ ảo của 16 sân vận động để trích xuất dữ liệu khán giả, nhận diện mẫu hình và phân tích dự đoán. Các công ty ít tên tuổi hơn như NWN, Wicket, Ondas Inc., Fortem Technologies hay Flock Safety cũng ký hợp đồng triển khai drone an ninh và hệ thống nhận diện khuôn mặt tại ít nhất hai sân vận động.

Tác động đến nhân quyền

Theo nghiên cứu của sáng kiến phi lợi nhuận Ranking Digital Rights, các công nghệ này 'làm trầm trọng thêm tác động đến nhân quyền'. Các tác giả Tayrine dos Santos Dias và Leandro Ucciferri cảnh báo: 'Các công cụ thu thập và nhận dạng dữ liệu làm gia tăng định kiến giám sát quá mức đối với các nhóm thiểu số và tạo ra tỷ lệ sai sót cao, đồng thời tạo ra bầu không khí sợ hãi đàn áp tự do chính trị và đã liên quan đến nhiều vụ bắt giữ vô cớ.'

Phản ứng từ FIFA và các thành phố chủ nhà

Lần đầu tiên trong lịch sử, FIFA yêu cầu mỗi thành phố chủ nhà thiết lập một chương trình giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, khi giải đấu khởi tranh, ba thành phố vẫn chưa công bố kế hoạch, trong đó có Thành phố Mexico – nơi diễn ra trận khai mạc giữa Mexico và Nam Phi. Chỉ có ba thành phố xem xét quyền riêng tư, và duy nhất Vancouver vạch ra chiến lược rõ ràng để tháo dỡ các camera giám sát tạm thời sau giải đấu.

Theo El Periódico

Ảnh: La dictadura del ojo / Pexels