Ngày 26/7, Human Rights Watch (HRW) công bố bài viết chỉ trích mạnh mẽ FIFA vì đã đưa Tổng thống Donald Trump vào vai trò trung tâm trong lễ bế mạc World Cup 2026, bao gồm cả việc trao giải thưởng Hòa bình của FIFA cho ông. Theo HRW, FIFA một lần nữa để sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh bị lợi dụng nhằm hợp thức hóa các chính phủ có thành tích nhân quyền tồi tệ.

Lịch sử FIFA dung túng cho các chế độ độc tài

Bài viết do bà Minky Worden, Giám đốc các sáng kiến toàn cầu của HRW, nhấn mạnh rằng các chính phủ từ lâu đã dùng World Cup để “tẩy rửa” danh tiếng (sportswash) trong khi tiếp tục vi phạm nhân quyền. HRW dẫn chứng việc Benito Mussolini sử dụng World Cup 1934 làm phương tiện tuyên truyền phát xít, và Argentina tổ chức giải đấu năm 1978 trong khi chế độ độc tài quân sự tiến hành giết hại, tra tấn và bắt cóc hàng loạt. Cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter từng nói rằng chiến thắng của Argentina năm 1978 dẫn đến “hòa giải” giữa người dân với “hệ thống quân sự”, nhưng thực tế các vụ giết người vẫn tiếp diễn nhiều năm sau đó.

Cam kết nhân quyền chỉ trên giấy

Sau vụ bê bối tham nhũng khiến Blatter từ chức năm 2015, Gianni Infantino lên làm chủ tịch FIFA năm 2016. Năm 2017, FIFA thông qua Chính sách Nhân quyền với sự ủng hộ của Infantino, cam kết “tôn trọng nhân quyền trong quá trình đấu thầu và đăng cai” các giải đấu. Tuy nhiên, HRW cho rằng cam kết đó không được biến thành hành động cụ thể. Họ chỉ trích việc FIFA tạo ra giải thưởng FIFA Peace Prize ngay trước thềm World Cup 2026 và trao cho Trump, gọi đó là “công cụ mới để nịnh bợ một nhà lãnh đạo quyền lực”. Infantino ca ngợi Trump vì “những nỗ lực không mệt mỏi để kết nối mọi người trong tinh thần hòa bình”, nhưng HRW cho rằng thực tế chính quyền Trump đã có các hoạt động thực thi nhập cư lạm dụng, phân biệt đối xử và bạo lực, xé tan gia đình và khủng bố cộng đồng trên khắp nước Mỹ.

Tử vong trong trại ICE và các vụ xả súng

HRW dẫn số liệu: từ khi Tổng thống Trump nhậm chức đến trước World Cup, ít nhất 54 người chết trong trại giam của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) – con số cao nhất trong nhiều năm. Thêm hai người chết trong trại ICE được báo cáo kể từ khi World Cup bắt đầu. Ngày 7/7, ICE bắn chết Lorenzo Salgado Araujo ở Houston, và Joan Sebastián Durán Guerrero thiệt mạng tại Maine. Cả hai vụ đều xảy ra khi World Cup đang diễn ra, nhưng chưa được điều tra thỏa đáng. HRW từng nhiều lần gửi thư cho FIFA kêu gọi tổ chức này dùng ảnh hưởng để giải quyết tác động của chính sách nhập cư, nhưng FIFA không phản hồi.

Lời kêu gọi cuối cùng

HRW kết luận: “Có lẽ World Cup tốt nhất từ trước đến nay sẽ là giải đấu mà FIFA thực sự làm điều chưa từng làm: dùng sức mạnh của mình để giải quyết các rủi ro nhân quyền và phản đối lạm dụng, thay vì tô hồng danh tiếng cho các chính phủ vi phạm”. Trong khi đó, tại cuộc họp báo ngày 17/7, Infantino gọi World Cup 2026 là “sự kiện thành công nhất trong lịch sử” và nói rằng “cả thế giới đã thắng, nước Mỹ đã thắng, FIFA đã thắng”.

Theo Davis Vanguard

Ảnh: StockSnap / Pixabay