Ngày 25/07/2026, tại Omsk, Siberia, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev bên cạnh Tổng thống Nga Vladimir Putin đã kêu gọi “đóng băng cuộc xung đột” Nga-Ukraine và quay lại “công thức Istanbul 2.0”. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Kazakhstan đang chịu áp lực kinh tế nghiêm trọng khi các cuộc tấn công bằng drone buộc nước này phải cắt giảm sản lượng dầu.

Tổng thống Kazakhstan kêu gọi đóng băng xung đột

Tokayev cho rằng xung đột hiện tại “đang có lợi cho kẻ thù của Nga và người dân Ukraine”. Ông ca ngợi “sự linh hoạt ngoại giao” của Putin và coi Nga là một trong những “cường quốc” có thể bảo đảm hòa bình tại Ukraine. Trước đó, năm 2022, Tokayev từng bác bỏ việc công nhận các vùng lãnh thổ Ukraine bị Nga sáp nhập.

Drone tấn công làm gián đoạn xuất khẩu dầu

Kazakhstan, quốc gia sở hữu nhiều mỏ dầu “siêu lớn” và là nguồn cung dầu thô lớn thứ hai cho Liên minh châu Âu (EU), ngày 23/07 thông báo cắt giảm sản lượng sau khi các cuộc tấn công bằng drone mà nước này đổ lỗi cho Ukraine khiến cảng xuất khẩu chính trên Biển Đen phải đóng cửa. Dầu thô Kazakhstan, được gọi là thương hiệu CPC (Caspian Pipeline Consortium), nhẹ nhưng có hàm lượng lưu huỳnh cao, khó xử lý. Đường ống dẫn dầu dài 1.500 km từ thảo nguyên khô cằn đến cảng Novorossiysk của Nga. Cảng này được cho là nơi ẩn náu mới của Hạm đội Biển Đen Nga sau khi bị Ukraine tấn công bằng drone và tên lửa. Kể từ tháng 11/2025, các cuộc tấn công bằng drone nhằm vào các tàu chở dầu của CPC và cảng đã gia tăng, gần đây nhất là vào tháng 7/2026. Ukraine tuyên bố chính sách mới nhắm vào “hạm đội bóng tối” của Nga, và đã đánh trúng gần 200 tàu trong những tuần gần đây.

Tác động đến kinh tế Kazakhstan và châu Âu

Dầu khí chiếm khoảng một phần năm GDP của Kazakhstan, và 80% xuất khẩu dầu của nước này đang bị đe dọa. Chuyên gia khu vực Daniil Kislov cho biết: “Đây là một đòn trực tiếp vào nền kinh tế và ngân sách.” Romania, nước nhập hơn 60% dầu thô từ Kazakhstan, dự kiến giảm tới 15% sản lượng xăng nếu dòng chảy không được phục hồi. Thủ tướng tạm quyền Romania Ilie Bolojan ngày 23/07 trấn an người dân rằng chưa có vấn đề về nguồn cung, nhưng thừa nhận nguy cơ giảm sản lượng. Các chuyên gia dự báo triển vọng dài hạn ảm đạm: nếu gián đoạn tiếp diễn, Kazakhstan sẽ phải chuyển dầu qua Azerbaijan với chi phí cao hơn, dẫn đến mất doanh thu.

Phản ứng của các bên và vai trò Mỹ

Ngày 19/07, Bộ Ngoại giao Kazakhstan gọi các cuộc tấn công là “sự xâm phạm không thể chấp nhận” vào lợi ích kinh tế của nước này. Đại sứ Ukraine tại Kazakhstan Viktor Mayko phản bác rằng không có bằng chứng drone do Ukraine phóng, và kêu gọi Astana tránh cáo buộc vội vàng. Đến ngày 23/07, CPC tạm thời đình chỉ vận chuyển dầu, chỉ nối lại khi tình hình bình thường hóa. Theo tờ Wall Street Journal đưa tin ngày 24/07, Giám đốc điều hành Chevron Mike Wirth đã tiếp cận Nhà Trắng để giải quyết vụ việc. Một quan chức Mỹ giấu tên cho biết chính quyền Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo Ukraine không tấn công các tàu không phải của Nga trên Biển Đen. Nhà phân tích Volodymyr Fesenko nhận định có thể có “áp lực không chính thức” từ Mỹ lên Ukraine liên quan đến cảng Novorossiysk, nhưng sẽ không gây hậu quả nghiêm trọng cho Kiev.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Francesco Ungaro / Pexels