Raphinha, tiền đạo đang khoác áo đội tuyển Brazil, đã phải rời sân ngay trong hiệp một trận giao hữu gặp Haiti vào thứ Sáu (19/6) vì đau ở mặt sau đùi phải. Đây là lần thứ tư trong vòng chưa đầy một năm cầu thủ này gặp vấn đề ở cùng một vùng cơ, cho thấy một mô hình tái phát điển hình trong y học thể thao.

Cơ bắp chân là gì và tại sao nó dễ bị tổn thương?

Mặt sau đùi được tạo thành bởi nhóm cơ gọi là isquiotibiais (cơ gân kheo), bắt đầu từ ụ ngồi (ischium) ở xương chậu và kết thúc ở xương chày. Trong nhóm này, cơ bắp chân (biceps femoral) là cơ thường liên quan nhất đến chấn thương trong bóng đá.

Theo bác sĩ chỉnh hình Fabiano Nunes, từ BP – A Beneficência Portuguesa de São Paulo, cơ bắp chân là cơ hai khớp: nó hoạt động trên cả khớp hông và khớp gối, thực hiện động tác duỗi hông, gập gối và xoay ngoài xương chày. Chính vì bắc qua hai khớp, cơ này thường bị kéo căng ở cả hai đầu cùng lúc, khiến nó dễ bị quá tải hơn so với cơ chỉ hoạt động trên một khớp.

Thời điểm nguy hiểm nhất: Khi nào chấn thương thường xảy ra?

Phần lớn chấn thương cơ bắp chân không đến từ va chạm hay cú đánh, mà từ những pha chạy nước rút với tốc độ tối đa. Ngay trước khi bàn chân chạm đất, trong giai đoạn tăng tốc của chân, cơ bắp chân phải hãm sự duỗi quá mức của khớp gối, ngăn gập hông quá mức và kiểm soát sự giảm tốc của chân đang lao về phía trước – tất cả thông qua một cơn co cơ lệch tâm, khi cơ co mạnh đồng thời với việc dãn ra thay vì co ngắn lại.

Bác sĩ Nunes nhấn mạnh: “Chính trong loại co cơ này, xảy ra trong các pha chạy nước rút tốc độ cao và các động tác giảm tốc, tập trung số lượng lớn nhất các chấn thương cơ.” Các cú sút xa, tạt bóng và tranh chấp bóng bổng cũng đòi hỏi loại nỗ lực tương tự, giải thích tại sao cơ này bị tác động liên tục trong suốt trận đấu.

Tại sao chấn thương cũ dễ tái phát?

Sự tái phát ở cùng một vùng có lý do sinh học. Theo Nunes, tiền sử chấn thương là một trong những yếu tố quan trọng nhất dẫn đến chấn thương cơ mới. “Một số nghiên cứu chỉ ra nguy cơ chấn thương mới lên tới 30% ở những người đã từng tổn thương vùng đó, ngay cả khi điều trị và phục hồi chức năng được thực hiện tốt.”

Mọi chấn thương đều để lại dấu ấn sinh học và cơ sinh học trên mô. Sẹo hình thành (xơ hóa) làm cho vùng đó yếu hơn, kém đàn hồi hơn, đồng thời rút ngắn cơ và khiến nó luôn hoạt động ở giới hạn khả năng. Thêm vào đó là mất sức mạnh và teo cơ thường đi kèm với thời gian nghỉ thi đấu, cùng với sự suy giảm kiểm soát thần kinh cơ – sự giao tiếp tinh tế giữa não và cơ giúp tránh các chuyển động gây chấn thương.

“Khi vận động viên nghỉ ngơi mà không phục hồi chức năng đúng cách, sự kiểm soát này bị mất một phần, tạo điều kiện cho chấn thương mới”, bác sĩ Nunes giải thích.

Làm thế nào để phân biệt đau cũ và chấn thương mới?

Một trong những thách thức phổ biến nhất là phân biệt chấn thương gần đây với sự khó chịu còn sót lại từ chấn thương trước. Theo Nunes, khi vận động viên rời sân đi bộ bình thường, không có quy trình cấp cứu bằng đá lạnh và băng ép thường đi kèm với chấn thương mới phát hiện, có thể đó chỉ là cơn đau đã có từ trước, chứ không phải rách sợi cơ mới. Tuy nhiên, chỉ có xét nghiệm hình ảnh mới xác nhận được, và sự khác biệt này thay đổi hoàn toàn tiên lượng.

Chụp cộng hưởng từ (MRI) được coi là tiêu chuẩn vàng vì nó cho phép xác định sự hình thành tụ máu, mức độ sợi cơ bị tổn thương và vị trí chính xác của tổn thương – dù ở thân cơ, vùng chuyển tiếp với gân hay trong gân. Siêu âm cũng được sử dụng, chủ yếu để theo dõi tiến triển theo thời gian, nhưng phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của người thực hiện.

Thời gian hồi phục mất bao lâu?

Thời gian hồi phục thay đổi tùy theo kích thước tổn thương, vị trí chính xác và loại hoạt động của vận động viên. Chấn thương chỉ có phù nề, không rách sợi cơ, có thể cho phép trở lại trong một đến hai tuần. Ngược lại, chấn thương có rách sợi cơ khó có thể trở lại thể thao trong vòng chưa đầy ba tuần – thời gian có thể kéo dài đến hai hoặc ba tháng, tùy thuộc vào nhóm cơ liên quan.

Tính đến thời điểm bài báo được đăng, Liên đoàn Bóng đá Brazil (CBF) chưa công bố chi tiết về xét nghiệm, chẩn đoán hay mức độ chấn thương của Raphinha. Trong một thông báo, CBF chỉ xác nhận rằng tiền đạo này cảm thấy đau ở cơ mặt sau đùi phải và đã bắt đầu điều trị, nhưng không thông báo thời gian trở lại.

Theo G1

Ảnh: Anh Lee / Pexels