CEO OpenAI Sam Altman đã nhiều lần cảnh báo người dùng không nên tiết lộ bí mật cá nhân cho các trợ lý AI, bởi những mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT có thể vô tình định hình tư duy và giá trị của con người mà họ không hề hay biết. Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh AI ngày càng đóng vai trò như một 'người bạn thân' lắng nghe mọi tâm sự, nhưng thực chất lại thiếu sự tinh tế và 'khoảng trống vô hại' vốn có trong giao tiếp giữa người với người.

AI thiếu 'khoảng trống vô hại' trong giao tiếp

Theo kỹ sư Nakajima Satoshi, tác giả cuốn sách '2034 Dự đoán tương lai – Ngày mai có AI (bạn)', AI luôn đưa ra câu trả lời 'đúng đắn' dựa trên dữ liệu sức khỏe và lịch sử hành vi của người dùng. Tuy nhiên, con người không phải lúc nào cũng sống theo lẽ phải hay tìm kiếm giải pháp tối ưu. Chúng ta thường hành động phi lý: thề không uống rượu sau cơn say, rồi vài ngày sau lại uống say và tự ghét bản thân; biết deadline sắp đến nhưng vẫn trì hoãn công việc.

Trong các mối quan hệ thực tế, con người có 'khoảng trống vô hại' – sự linh hoạt và dễ dãi theo nghĩa tích cực. Chúng ta giả vờ không để ý lời nói dối nhỏ của đối phương, hoặc nuốt lại những lời chính xác sắp thốt ra để chỉ nói 'Chắc bạn vất vả lắm nhỉ'. Chính sự mơ hồ và chấp nhận dao động cảm xúc đó giúp chúng ta được an ủi. Nhưng AI khó có thể thực hiện được 'khoảng trống' này trừ khi được lập trình có chủ đích; nếu không, nó sẽ luôn đưa ra giải pháp tối ưu.

Nguy cơ định hình tư duy không hay

Sam Altman từng nhấn mạnh rằng việc chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân với AI có thể khiến người dùng bị ảnh hưởng bởi các giá trị và khuôn mẫu tư duy do AI tạo ra, mà không nhận ra. Khi AI trở thành 'người bạn thân' ảo, nó có thể vô tình định hình cách nhìn nhận vấn đề, thậm chí thay đổi niềm tin cá nhân. Điều này đặc biệt nguy hiểm nếu AI được huấn luyện trên dữ liệu thiên lệch hoặc không đầy đủ.

Nakajima Satoshi cảnh báo rằng AI hiện tại thiếu khả năng thấu hiểu cảm xúc thực sự. Nó có thể đưa ra lời khuyên hợp lý, nhưng không đồng cảm với những yếu đuối và mâu thuẫn nội tâm của con người. Việc dựa dẫm vào AI để giải quyết vấn đề tình cảm có thể dẫn đến sự phụ thuộc và mất khả năng tự quyết.

Lời khuyên cho người dùng

Các chuyên gia khuyên người dùng nên thận trọng khi chia sẻ thông tin nhạy cảm với AI. Thay vì coi AI như một người bạn tâm giao, hãy xem nó như công cụ hỗ trợ. Đồng thời, các nhà phát triển cần thiết kế AI có khả năng tạo ra 'khoảng trống vô hại' – tức là biết khi nào nên im lặng, khi nào nên đưa ra lời khuyên mềm dẻo thay vì giải pháp cứng nhắc.

Cảnh báo của Sam Altman và phân tích của Nakajima Satoshi cho thấy ranh giới mong manh giữa lợi ích và rủi ro khi AI ngày càng thâm nhập sâu vào đời sống cá nhân. Người dùng cần tỉnh táo để không đánh mất bản sắc tư duy của chính mình.

Ảnh: Francesco Ungaro / Pexels