Jason Harris đã tham gia hơn 1.000 bộ phim và chương trình truyền hình, nhưng bạn có thể chưa từng nghe tên anh. Anh là người sáng lập hãng thu âm Looping Division, từng làm việc cho các tác phẩm như “Dune”, “The Americans”, “Yellowjackets” và “Murderbot”. Công việc của Harris và đồng nghiệp là tạo ra lớp âm thanh nền – những tiếng thì thầm, tiếng hò hét, tiếng ồn ào của đám đông – khiến mỗi cảnh phim trở nên sống động. Đây là một kỹ năng độc đáo và kỳ lạ, theo lời Harris: “Bạn giống như một công nhân nhà máy, cố gắng ghép nối mọi thứ mà một chương trình cần.”

AI đe dọa trực tiếp đến nghề lồng tiếng nền

Nhưng giờ đây, những diễn viên như Harris phải đối mặt với một mối đe dọa hiện hữu: AI. Công nghệ này đã được sử dụng để tạo ra bản sao giọng nói của các diễn viên nổi tiếng như Bryan Cranston. AI có thể tạo ra giọng nói tổng hợp chỉ từ vài phút ghi âm, và khả năng tái tạo giọng người ngày càng chân thực. Rupal Patel, giáo sư tại Đại học Northeastern và đồng sáng lập nền tảng VocaliD chuyên tạo giọng nói tổng hợp tùy chỉnh, nhận định: “Nếu nghĩ đến những mục tiêu dễ dàng nhất, thì nhóm lồng tiếng nền nằm trong số đó.”

Công việc thầm lặng nhưng quan trọng

Đối với người ngoài cuộc, lồng tiếng nền có vẻ là phần phụ của quá trình làm phim. Nhưng thực tế, công việc này xuất hiện trong hầu hết mọi cảnh quay và đòi hỏi sự khéo léo. Trong khi các diễn viên chính thu lời thoại trực tiếp trên trường quay, thì diễn viên quần chúng thường chỉ cử động môi để micro không thu tiếng ồn. Sau đó, trong giai đoạn hậu kỳ, các diễn viên lồng tiếng nền được thuê để ghi âm lấp đầy khoảng trống đó. Công việc này bao gồm nhiều dạng: từ nghĩ ra câu thoại khớp với chuyển động môi của diễn viên nền, đến tạo ra tiếng rên rỉ, thở dốc trong cảnh chiến đấu. Họ còn phải nghiên cứu kỹ lưỡng – như hiểu biết về biệt ngữ của đội SWAT, bình luận viên khúc côn cầu, hay mã cảnh sát của từng thành phố.

Các nhóm lồng tiếng còn có những kỹ thuật sáng tạo để thu âm phản ánh đúng thực tế. Ann Hadsell, biên tập viên âm thanh với hơn 30 năm kinh nghiệm từng tham gia các phim như “Jurassic Park”, “Titanic”, “The Notebook” và “Apollo 13”, giải thích: “Có kỹ thuật gọi là 'donut' – diễn viên đi vòng tròn trước micro và nói khi đi ngang qua, tạo hiệu ứng khoảng cách.”

Thu nhập hấp dẫn và cạnh tranh khốc liệt

Chỉ có một số ít công ty chuyên về lồng tiếng nền ở Los Angeles và New York, nên họ phải cạnh tranh quyết liệt để giành hợp đồng. Dennis Staroselsky, trợ lý giáo sư tại Đại học Northeastern và từng làm việc trong nhóm lồng tiếng, cho biết mức lương cơ bản cho một ngày làm việc là 1.283 USD (mức thấp nhất cho diễn viên phụ). Ngoài ra, họ còn nhận được tiền bản quyền mỗi khi phim được phát lại, phát trực tuyến hoặc phát hành trên đĩa vật lý. Với một số diễn viên, lồng tiếng là nguồn thu nhập chính. “Tôi không nhận ra mọi người đói nghề đến thế và sự cạnh tranh có thể gay gắt và cá nhân đến mức nào,” Harris nói.

Bảo vệ chưa đủ, tương lai bấp bênh

Mặc dù đã có một số biện pháp bảo vệ, nhưng chúng chưa áp dụng cụ thể cho nhóm lồng tiếng nền. Sau vụ việc giọng nói của Bryan Cranston bị tái tạo trái phép trong công cụ Sora của OpenAI, nhiều hãng đã áp dụng chính sách opt-in (chỉ sử dụng hình ảnh với sự cho phép). Năm 2024, Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh – Liên đoàn Nghệ sĩ Truyền hình và Phát thanh Hoa Kỳ (SAG-AFTRA) đã phê chuẩn hợp đồng mới bảo vệ một số diễn viên lồng tiếng, cấm sử dụng giọng nói mà không có sự đồng ý, và yêu cầu diễn viên lồng tiếng cho phim hoạt hình truyền hình phải là người thật. Tuy nhiên, những điều khoản này không nằm trong thỏa thuận dành cho phim truyền hình và điện ảnh người thật, nên không bảo vệ nhóm lồng tiếng nền. Hợp đồng cũng không cấm các hãng phim tạo ra giọng nói AI tổng hợp không dựa trên một diễn viên cụ thể.

Staroselsky ít lo ngại về bản sao kỹ thuật số trái phép hơn là về những diễn viên sẵn sàng bán quyền giọng nói của mình để lấy tiền. Anh đang phát triển một bộ phim khám phá kịch bản này: “Bạn có quyền chọn tham gia và bán giọng nói cũng như hình ảnh của mình vĩnh viễn với một số tiền nhất định. Ở Los Angeles, có tâm lý của các nhà văn và nghệ sĩ là giúp AI vì 'dù sao nó cũng sẽ xảy ra, thà mình kiếm tiền còn hơn'.”

Liệu con người có còn chỗ đứng?

Harris tin rằng lồng tiếng nền sẽ không biến mất hoàn toàn trong vòng 5 năm tới, nhưng anh lo ngại nó có thể không còn là nghề đủ sống. “Khi bạn phải làm một nhóm tám người như trẻ em đường phố hay cảnh sát trong đồn, AI sẽ biến nó thành một mớ hỗn độn,” Harris nói. “Câu thoại của bạn có thể là nửa lẩm bẩm, tinh tế, mang lại sự sống cho cảnh phim. Nếu đưa AI vào, nó có thể không làm được như vậy.”

Theo Northeastern Global News

Ảnh: John Taran / Pexels