Ngày 10/7/2026, tại cuộc họp lần thứ 5 của Ban Chiến lược Trí tuệ nhân tạo (AI), Chính phủ Nhật Bản đã quyết định sửa đổi 'Kế hoạch cơ bản về AI', chính thức chỉ định 19 lĩnh vực trọng điểm bao gồm sản xuất, y tế, nông nghiệp, tài chính và hành chính. Trong đó, 'Vertical AI' (AI dọc) – loại AI chuyên biệt cho từng ngành – sẽ là hạt nhân thúc đẩy 'AX' (AI Transformation) nhằm vận hành toàn bộ xã hội bằng AI.

Vertical AI là gì và tại sao Nhật Bản lại tập trung vào nó?

Vertical AI, hay còn gọi là AI dọc, là AI được thiết kế và huấn luyện riêng cho một ngành hoặc lĩnh vực cụ thể, trái ngược với Horizontal AI (AI ngang) như ChatGPT hay Gemini – loại AI đa năng có thể xử lý nhiều tác vụ khác nhau. Tuy nhiên, Horizontal AI thường thiếu chính xác trong các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao như y tế, tài chính, nơi cần hiểu biết sâu về quy trình, tập quán và quy định ngành. Vertical AI, với khả năng tối ưu hóa cho từng ngành, mang lại độ chính xác và hiệu quả vượt trội trong thực tế.

Nhật Bản hiện đang tụt hậu so với Mỹ và Trung Quốc trong phát triển AI đa năng, nhưng lại sở hữu kho dữ liệu thực địa phong phú từ các chuyên gia lành nghề trong sản xuất và nhiều lĩnh vực khác. Điều này tạo lợi thế cho việc phát triển Vertical AI, giúp Nhật Bản tạo ra giá trị riêng. Hơn nữa, việc phụ thuộc quá nhiều vào các công ty nước ngoài, đặc biệt là Mỹ, cho cơ sở hạ tầng AI và đám mây tiềm ẩn rủi ro về rò rỉ dữ liệu và thâm hụt kỹ thuật số. Do đó, chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu đảm bảo 'chủ quyền AI' (AI sovereignty) thông qua việc phát triển năng lực nội địa về Vertical AI.

Các cổ phiếu Vertical AI nổi bật trên thị trường chứng khoán Nhật Bản

Bài viết giới thiệu 6 cổ phiếu liên quan đến Vertical AI, bao gồm các công ty phát triển sản phẩm/dịch vụ Vertical AI và các công ty hỗ trợ triển khai AI chuyên ngành vào doanh nghiệp, tập trung vào cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ.

Công ty (Mã CK)Lĩnh vực/Mô tảDiễn biến giá
Fujifilm Holdings (4901)Phát triển 'REiLI' – AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh y tế, học từ hàng triệu ảnh X-quang, MRI để giảm nguy cơ bỏ sót tổn thương nhỏ. Hợp tác với Trung tâm Ung thư Quốc gia phát triển nền tảng cho bác sĩ tự xây dựng AI y tế.Giá tăng mạnh từ tháng 5, đang tiến gần mức đỉnh 3.787 yên (tháng 9/2025). Nếu vượt mức này, có thể phá vỡ mô hình hai đỉnh (double top) từ tháng 7 và 9/2024.
PKSHA Technology (3993)Cung cấp bộ sản phẩm 'PKSHA AI Back Office' gồm AI Help Desk, AI Work Manager, AI Co-worker, tích hợp trên Microsoft Teams để tự động hóa tác vụ văn phòng.Giá phục hồi từ đáy 2.484 yên (26/6), nếu vượt đường trung bình động 75 ngày, mục tiêu tiếp theo là đường trung bình 200 ngày quanh 3.250 yên.
Appier Group (4180)Cung cấp 3 nền tảng AI đám mây: quảng cáo (AIBID), cá nhân hóa (AiDEAL), dữ liệu khách hàng (AIXON). Được Toyota, Burger King sử dụng.Giá phục hồi từ cuối tháng 6, đường trung bình 75 ngày đã trở thành hỗ trợ. Kỳ vọng vượt đường trung bình 200 ngày.
Sigmaxis Holdings (6088)Cung cấp dịch vụ hỗ trợ xây dựng AI Agent (tác nhân AI) cho các nghiệp vụ chuyên môn như tổng hợp dữ liệu, tạo biểu đồ, xử lý lỗi hệ thống.Giá giảm dài hạn nhưng phục hồi từ cuối tháng 6, vượt đường trung bình 25 ngày và đang chạm đường 75 ngày. Kỳ vọng chuyển sang xu hướng tăng.
HEROZ (4382)Phát triển AI chơi cờ tướng từng thắng kỳ thủ chuyên nghiệp, ứng dụng machine learning và deep learning vào 'core business' của khách hàng để thúc đẩy đổi mới.Giá dao động ở vùng đáy, hình thành mô hình hai đáy (double bottom) với đáy 693 yên (4/6). Cần theo dõi khả năng bật tăng.
FRONTEO (2158)Cung cấp AI engine 'KIBIT' hiểu được tri thức ẩn, cảm xúc con người từ lượng nhỏ dữ liệu. Ứng dụng trong legal tech (điều tra nội bộ, kiện tụng) và life science AI (phân tích dữ liệu y tế, chăm sóc).Giá phục hồi từ đáy 536 yên (11/6), đường trung bình 25 ngày trở thành hỗ trợ. Nếu chạm đường 75 ngày, có thể lấp đầy khoảng trống giảm giá từ giữa tháng 5.

Triển vọng dài hạn: Vertical AI là bước đệm cho Physical AI

Ảnh: Magda Ehlers / Pexels