CapuchinAI: Hệ thống AI nghiên cứu khỉ hoang dã tự động, nhận diện chính xác 97%

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Emory và Viện Công nghệ Georgia (Georgia Tech) ở Mỹ vừa công bố CapuchinAI, hệ thống AI nghiên cứu khỉ hoang dã tự động đạt độ chính xác 97% khi nhận diện 6 cá thể khỉ mũ trong thử nghiệm tại Costa Rica.

Hệ thống dùng nhận dạng khuôn mặt và màn hình cảm ứng để đánh giá nhận thức của khỉ mũ ngay trong môi trường tự nhiên, mở ra hướng nghiên cứu linh trưởng quy mô lớn ngoài thực địa.

Kết quả được công bố trên tạp chí American Journal of Primatology, một tạp chí chuyên ngành về linh trưởng học. Nghiên cứu xuất phát từ thực tế: não bộ của linh trưởng tiến hóa trong môi trường tự nhiên phức tạp và nhiều cạnh tranh. Thí nghiệm trong phòng thí nghiệm cho dữ liệu chính xác nhưng khó phản ánh đời sống thật; quan sát ngoài tự nhiên gần gũi với môi trường sống nhưng khó chuẩn hóa và lặp lại bài kiểm tra. CapuchinAI được thiết kế để dùng trí tuệ nhân tạo thu hẹp khoảng cách giữa hai cách tiếp cận này.

Hệ thống AI nghiên cứu khỉ hoang dã CapuchinAI hoạt động ra sao?

CapuchinAI tích hợp mô hình trí tuệ nhân tạo, camera, màn hình cảm ứng và bộ phận phát phần thưởng thức ăn vào một nền tảng di động. Toàn bộ hệ thống được vận hành bởi máy tính siêu nhỏ Raspberry Pi, giúp tự động nhận diện từng cá thể khỉ mũ khi chúng tiến lại gần và đưa ra bài kiểm tra nhận thức tương ứng với giai đoạn của từng cá thể.

Khi khỉ hoàn thành nhiệm vụ trên màn hình cảm ứng, thiết bị tự động nhả thức ăn làm phần thưởng. Nhóm nghiên cứu còn thiết kế vỏ bảo vệ để hệ thống chịu được điều kiện rừng, và toàn bộ thiết bị có thể hoạt động khoảng 8 giờ nhờ bộ pin nhẹ.

Kết quả thử nghiệm CapuchinAI tại Costa Rica có gì đáng chú ý?

Thử nghiệm tại Khu bảo tồn rừng Taboga ở Costa Rica cho thấy sau khi được huấn luyện với ảnh tĩnh và video, CapuchinAI nhận diện chính xác 6 cá thể khỉ mũ hoang dã với độ chính xác 97%. Những con khỉ tham gia nhanh chóng làm quen với thiết bị và dần học được cách hoàn thành bài kiểm tra trên màn hình cảm ứng để lấy thức ăn.

Trong quá trình thử nghiệm, các nhà nghiên cứu quan sát thấy sự khác biệt rõ rệt về nhận thức giữa những con khỉ. Điều này cho thấy hệ thống đủ nhạy để thu thập thông tin ở cấp độ cá thể, thay vì chỉ cho ra kết quả chung cho cả nhóm.

Hướng phát triển tiếp theo của CapuchinAI

Phương pháp dùng AI này trong tương lai có thể được mở rộng sang nhiều loài linh trưởng hoang dã khác. Mục tiêu là giúp các nhà khoa học tìm hiểu cơ chế tiến hóa của não bộ và khả năng nhận thức ở động vật trong điều kiện tự nhiên.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Dù thử nghiệm diễn ra tại Costa Rica, nghiên cứu này cho thấy AI có thể được dùng để tự động hóa quan sát động vật hoang dã, lĩnh vực ngày càng được quan tâm tại Việt Nam. Việc hệ thống chạy trên Raspberry Pi, một máy tính giá rẻ phổ biến, cũng cho thấy các nhà nghiên cứu trẻ Việt Nam có thể xây dựng công cụ tương tự với chi phí không quá lớn.

Theo China Science and Technology Network

Ảnh: cottonbro studio / Pexels