AI đã len lỏi vào trường học Mỹ từ bậc tiểu học, với các công cụ như Gemini của Google được cài sẵn trên Chromebook, hay chatbot Amira dùng cho học sinh lớp 2. Nhiều nghiên cứu cảnh báo AI gây hại cho sự phát triển nhận thức và xã hội của trẻ. Dưới đây là các bước phụ huynh và giáo viên có thể làm để đẩy lùi AI khỏi lớp học.

Bước 1: Nhận diện các dấu hiệu AI trong trường học

AI xuất hiện dưới nhiều hình thức: chatbot như ChatGPT, Claude; công cụ tạo hình ảnh như Adobe Express; hay trợ lý viết như Gemini. Tại Mỹ, Chromebook với Gemini cài sẵn đã trở thành công cụ học tập chính ở nhiều trường. Giáo viên và phụ huynh cần chú ý đến các bài tập có dấu hiệu can thiệp AI, như đề xuất 'giúp viết văn' hay 'tạo hình ảnh' tự động.

Bước 2: Tìm hiểu các nghiên cứu khoa học về tác hại của AI với trẻ

Các nghiên cứu từ MIT, Carnegie Mellon, và Brookings chỉ ra rằng AI làm suy giảm tư duy phản biện, gây nghiện chatbot, và cản trở phát triển kỹ năng xã hội. Một nghiên cứu năm 2025 của MIT cảnh báo LLM có thể 'gây teo nhận thức' ở trẻ. Nghiên cứu năm 2026 của Education Week cho thấy 1/5 tương tác với AI của học sinh liên quan đến gian lận, tự hại hoặc bắt nạt.

Bước 3: Tham gia các nhóm phụ huynh và giáo viên phản đối AI

Các nhóm như 'District 14 Families for Human Learning' ở Brooklyn hay 'Schools Beyond Screens' ở Los Angeles đã được thành lập để đấu tranh. Họ yêu cầu tạm dừng AI trong trường học, đòi quyền được học bằng giấy bút, và giám sát các hợp đồng công nghệ. Phụ huynh có thể tham gia hoặc tự lập nhóm WhatsApp để chia sẻ thông tin.

Bước 4: Gây áp lực lên chính quyền địa phương và nhà trường

Liên minh 'Coalition for an A.I. Moratorium' ở New York đã kêu gọi thị trưởng và giám đốc giáo dục tạm dừng AI trong 2 năm. Họ chỉ ra rằng các hướng dẫn AI hiện tại do chính các công ty công nghệ tài trợ, thiếu sự tham gia của phụ huynh và giáo viên. Phụ huynh có thể viết thư, tham dự các buổi họp hội đồng trường, hoặc yêu cầu minh bạch về hợp đồng công nghệ.

Bước 5: Khuyến khích học tập không màn hình và sáng tạo thủ công

Các chuyên gia như Mary Helen Immordino-Yang khuyên rằng trẻ cần thời gian để xây dựng tư duy qua các hoạt động chậm, như vẽ tay, viết chữ, và đọc sách giấy. Phụ huynh nên hạn chế thời gian dùng thiết bị số, khuyến khích trẻ tự làm bài tập mà không có sự trợ giúp của AI. Như lời một học sinh lớp 6: 'Em thích bài tự làm hơn vì nó là của em, em đã cố gắng nhiều'.

Theo Wired

Ảnh: RDNE Stock project / Pexels