Nhà tâm lý học xã hội nổi tiếng Jonathan Haidt, tác giả cuốn sách bán chạy 'The Anxious Generation', đã lên tiếng cảnh báo về tác động tiêu cực của đồ chơi trẻ em tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đối với sự phát triển của trẻ và mối quan hệ gia đình. Phát biểu tại hội nghị TED vào tháng 4/2026, Haidt chỉ ra rằng AI đồ chơi có thể trở thành 'đối tượng gắn bó tình cảm' của trẻ, làm suy yếu sợi dây kết nối giữa cha mẹ và con cái.

AI đồ chơi: 'Người bạn' luôn có mặt, nhưng tiềm ẩn rủi ro

Haidt cho biết thị trường AI đồ chơi đang bùng nổ với các sản phẩm như gấu bông tích hợp chatbot, robot xã hội Moxie được thiết kế để làm bạn, gia sư hoặc người hướng dẫn cho trẻ. Ngay cả gã khổng lồ đồ chơi Mattel cũng đang hợp tác với OpenAI để phát triển các sản phẩm AI. Theo Grand View Research, thị trường đồ chơi thông minh toàn cầu dự kiến tăng từ 143,9 tỷ USD năm 2025 lên 440 tỷ USD vào năm 2033.

Điểm hấp dẫn của những sản phẩm này là khả năng đáp ứng cao, luôn sẵn sàng an ủi, trò chuyện và đồng hành cùng trẻ bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, Haidt cảnh báo chính đặc tính 'luôn ở đó' này có thể khiến trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ, bị cuốn hút và phụ thuộc vào AI nhiều hơn là vào cha mẹ - những người thường bận rộn và không thể đáp ứng ngay lập tức mọi nhu cầu của con.

Nguy cơ phá vỡ sự gắn bó tự nhiên giữa cha mẹ và con cái

Haidt nhấn mạnh rằng trẻ nhỏ có xu hướng tự nhiên tìm đến những người luôn phản hồi một cách nhất quán. Nếu AI đồ chơi phản hồi nhanh hơn và đáng tin cậy hơn cha mẹ, hệ thống gắn bó của trẻ có thể chuyển hướng sang AI, khiến mối quan hệ với cha mẹ bị tổn hại. 'Nếu chatbot phản hồi nhanh hơn và chắc chắn hơn cha mẹ, hệ thống gắn bó của trẻ có thể nghĩ rằng 'đó là chatbot' và tập trung vào nó, làm suy yếu mối quan hệ với cha mẹ', ông giải thích.

Haidt cho rằng đây là một phần của 'chủ nghĩa hoài nghi công nghệ' (techno-skepticism) mà ông theo đuổi. Ông chỉ trích xã hội đã quá vội vàng cho phép các công ty mạng xã hội chiếm lĩnh đời sống xã hội của trẻ em và các công ty EdTech thay đổi lớp học, gây ra nhiều tác hại hơn lợi ích. Giờ đây, các công ty AI đang nhắm vào chính các mối quan hệ của trẻ em, cố gắng trở thành bạn bè hoặc nhà trị liệu, điều mà Haidt tin rằng sẽ không mang lại kết quả tốt đẹp.

Lời kêu gọi: Không trao cho trẻ những mối quan hệ giả tạo

Mặc dù thừa nhận AI trị liệu có thể đóng một vai trò nhất định trong tương lai, Haidt khẳng định các công ty không nên cung cấp các sản phẩm AI giàu cảm xúc cho trẻ em nếu chưa kiểm tra độ an toàn lâu dài. Ông tuyên bố: 'Không nên trao cho trẻ bất kỳ sản phẩm nào khiến chúng nghĩ rằng nó 'hiểu' hoặc 'quan tâm' đến chúng, bởi vì điều đó không đúng sự thật'.

Theo Business Insider Japan

Ảnh: Polina Tankilevitch / Pexels