Ngày 13/6/2026, công ty AI Mỹ Anthropic thông báo theo lệnh của chính phủ Mỹ, sẽ cấm toàn bộ người dùng nước ngoài truy cập các mô hình AI hàng đầu của hãng là Fable 5 và Mythos 5, vốn được đánh giá cao trong việc phát hiện lỗ hổng bảo mật phần mềm. Sự kiện này một lần nữa cho thấy việc tiếp cận các mô hình AI tiên tiến không chỉ liên quan đến chủ quyền kinh tế mà còn đến an ninh nội địa và đối ngoại của mỗi quốc gia.

Đức và Pháp ký thỏa thuận thành lập trung tâm AI chung

Ngày 18/6/2026, Trung tâm Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Đức (DFKI) và Viện Nghiên cứu Khoa học Máy tính và Tự động hóa Quốc gia Pháp (Inria) đã ký thỏa thuận thành lập Trung tâm AI Đức-Pháp. Lễ ký có sự tham dự của Bộ trưởng Nghiên cứu Đức Dorothee Bär và Bộ trưởng Nghiên cứu Pháp Philippe Baptiste.

Theo người phát ngôn của DFKI, Andreas Schepers, từ tháng 7/2026, hai bên sẽ mở văn phòng tại Đức và Pháp, đồng thời dự kiến vận hành chính thức Project Factory (Nhà máy Dự án) vào quý IV/2026.

Mistral AI – ngôi sao sáng của châu Âu với định giá 120 tỷ euro

Trong khi đó, công ty AI Pháp Mistral AI đã trở thành lực lượng quan trọng trong phát triển AI châu Âu, dẫn đầu trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tại khu vực. Theo Bloomberg tháng 9/2025, Mistral AI huy động được 2 tỷ euro, nâng định giá công ty lên 120 tỷ euro. Trước đó, hãng sản xuất thiết bị in thạch bản bán dẫn lớn nhất thế giới ASML của Hà Lan đã mua 11% cổ phần của Mistral AI.

Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt nhấn mạnh: “Đức phải thu hẹp khoảng cách trong lĩnh vực AI càng nhanh càng tốt. Trong tình hình hiện tại, Đức phải tham gia định hình đổi mới công nghệ, nếu không sẽ sớm trở thành nạn nhân.”

Tại sao tự chủ công nghệ lại quan trọng với châu Âu?

Bernhard Rohleder, CEO của Hiệp hội Kỹ thuật số Đức (Bitkom), cho rằng châu Âu phải phát triển các sản phẩm AI cạnh tranh để duy trì năng lực cạnh tranh và hành động. Ông giải thích: chủ quyền số của một quốc gia có nghĩa là nước đó có năng lực tự chủ đáng kể trong các lĩnh vực công nghệ then chốt và có thể tự quyết định nhập khẩu công nghệ từ những nước nào nếu không tự phát triển được.

Chính phủ Đức cũng chia sẻ quan điểm này. Ngày 11/2/2026, chính phủ Đức quyết định thực thi Đạo luật AI của EU (AI Act). Bộ trưởng Số hóa Đức Karsten Wildberger tuyên bố sẽ xây dựng “hệ thống quản lý AI tinh gọn, đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp”, không tạo ra bộ máy quan liêu “cồng kềnh”, nhằm thúc đẩy ứng dụng AI an toàn và tăng cường tăng trưởng, đổi mới cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp Đức cũng vào cuộc

Bên cạnh Mistral AI, Lennart Kuhn, phụ trách quan hệ công chúng của DFKI, chỉ ra rằng Đức có nhiều doanh nghiệp đổi mới cao như Black Forest Labs, Langdock, Codesphere, Aleph Alpha, Noxtua và Neura Robotics. Rohleder cho biết nhiều doanh nghiệp Đức đang phát triển các mô hình AI riêng, bao gồm mô hình nền tảng cho dữ liệu máy móc, dữ liệu bảng, cũng như các mô hình ứng dụng trong y tế, giáo dục.

120 tỷ euro – đủ hay chưa?

Định giá 120 tỷ euro của Mistral AI là tín hiệu tích cực, nhưng so với nguồn lực hàng trăm tỷ USD của ngành AI toàn cầu, con số này đặt ra câu hỏi về quy mô đầu tư. Rohleder cho rằng 120 tỷ euro có thể làm được nhiều việc, nhưng yếu tố quyết định không chỉ là tiền. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thu hút nhân tài, môi trường phát triển thuận lợi, giảm quy định và nhà nước đóng vai trò “khách hàng đầu tiên” để thúc đẩy ứng dụng và mở rộng quy mô công nghệ mới.

Kuhn của DFKI cho rằng vấn đề không phải là Mistral AI có thể vượt qua các công ty Mỹ trong ngắn hạn hay không. Ông chỉ ra rằng năng lực cạnh tranh của mô hình AI không chỉ phụ thuộc vào định giá, mà còn vào chủ quyền dữ liệu, tuân thủ quy định, minh bạch và kiểm soát hạ tầng. Ở những khía cạnh này, các doanh nghiệp châu Âu như Mistral AI hoàn toàn có cơ hội xây dựng lợi thế cạnh tranh.

Châu Âu vẫn còn cơ hội bắt kịp

DFKI cho rằng để trở thành lựa chọn quan trọng ngoài Mỹ, châu Âu cần đáp ứng bốn điều kiện: tăng mạnh vốn đầu tư tăng trưởng; đầu tư quy mô lớn vào trung tâm dữ liệu, năng lượng và chip tự chủ; xây dựng thị trường đơn nhất châu Âu lớn hơn, ít phân mảnh và quy định thống nhất hơn; thúc đẩy doanh nghiệp và tổ chức công sử dụng nhiều hơn các giải pháp AI châu Âu.

Rohleder kết luận: nếu các doanh nghiệp AI châu Âu, bao gồm kế hoạch hợp tác Đức-Pháp, phát triển thành công, thì “các doanh nghiệp AI châu Âu hoàn toàn có khả năng và phải trở thành lựa chọn thay thế quan trọng bên cạnh các gã khổng lồ AI toàn cầu.”

Theo Dw

Ảnh: Alexandra_Koch / Pixabay