Kể từ năm 2007, khi Apple ra mắt iPhone thế hệ đầu tiên, tỷ lệ sinh tại Mỹ đã giảm 25% – từ 2,12 con/phụ nữ xuống còn khoảng 1,6 con/phụ nữ vào năm 2024. Một nghiên cứu được công bố trong tháng 6/2026 bởi Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia (NBER) ước tính rằng sự lan rộng của iPhone có thể giải thích từ 33% đến 52% mức giảm sinh sản ở phụ nữ trong độ tuổi 15-44.

Vì sao iPhone lại liên quan đến tỷ lệ sinh?

Nghiên cứu tận dụng một hoàn cảnh lịch sử độc đáo: từ năm 2007 đến 2011, iPhone chỉ được bán độc quyền qua AT&T tại Mỹ. Điều này cho phép các nhà kinh tế so sánh xu hướng sinh giữa các khu vực có vùng phủ sóng AT&T mạnh (nơi iPhone được tiếp cận sớm) và các khu vực hạn chế hơn. Kết quả cho thấy tỷ lệ sinh giảm mạnh hơn ở những nơi iPhone được áp dụng sớm hơn.

Các tác giả cho rằng điện thoại thông minh đã thay đổi sâu sắc cách con người tương tác với nhau. Thời gian sử dụng màn hình tăng lên, giảm giao tiếp trực tiếp, tiếp cận nhiều hơn với giải trí trực tuyến và nội dung khiêu dâm có thể đã góp phần làm giảm số lần mang thai.

Giải mã bí ẩn kéo dài gần hai thập kỷ

Phát hiện này giúp giải thích một bí ẩn khiến các nhà nhân khẩu học bối rối suốt gần 20 năm: trong khi tỷ lệ sinh giảm trong cuộc Đại suy thoái 2008, chúng tiếp tục giảm rất lâu sau khi nền kinh tế phục hồi. Các nhà nghiên cứu ngày càng nghi ngờ rằng những thay đổi về công nghệ và văn hóa rộng lớn hơn đang ảnh hưởng đến việc hình thành gia đình, nhưng việc tìm ra mối liên hệ rất khó khăn. Nghiên cứu mới có thể đã chứng minh được mối liên hệ đó.

Không chỉ là vấn đề của Mỹ

Giả thuyết về điện thoại thông minh cũng đang thu hút sự chú ý vì các mô hình tương tự đang xuất hiện trên khắp thế giới. Các phân tích gần đây cho thấy tỷ lệ sinh thường bắt đầu giảm nhanh chóng sau khi điện thoại thông minh được áp dụng rộng rãi và internet di động tốc độ cao trở nên khả dụng. Các nhà nghiên cứu khác cho rằng công nghệ kỹ thuật số đang định hình lại hẹn hò, các mối quan hệ và hành vi xã hội theo những cách không khuyến khích hôn nhân và làm cha mẹ trên toàn cầu.

Không đổ lỗi hoàn toàn cho iPhone

Cần nhấn mạnh rằng không ai tin điện thoại thông minh là giải thích duy nhất cho sự suy giảm tỷ lệ sinh ở Mỹ. Các chuyên gia tiếp tục chỉ ra áp lực kinh tế, thay đổi chuẩn mực xã hội, kết hôn muộn, ưu tiên sự nghiệp và lo ngại về chi phí nuôi con. Ngay cả các tác giả của nghiên cứu về iPhone cũng thừa nhận rằng điện thoại thông minh chỉ là một yếu tố trong số nhiều yếu tố thúc đẩy tỷ lệ sinh giảm. Tuy nhiên, nghiên cứu này bổ sung một góc nhìn mới vào cuộc tranh luận về tỷ lệ sinh giảm: thiết bị đã thay đổi giao tiếp, giải trí và mua sắm cũng có thể đã làm thay đổi một trong những hành vi cơ bản nhất của xã hội: bắt đầu một gia đình.

Theo Cult of Mac

Ảnh: Marjonhorn / Pixabay