Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã xếp hạng lại Việt Nam và Philippines lên nhóm thu nhập trung bình cao trong bảng phân loại thu nhập năm 2026, công bố ngày 1/7/2026, dựa trên số liệu Tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người năm 2025. Việt Nam đạt GNI bình quân đầu người 4.970 USD, tăng từ 4.490 USD năm 2024; Philippines đạt 4.850 USD, tăng từ 4.470 USD. Cả hai nước đều vượt ngưỡng thu nhập trung bình cao từ 4.636 USD đến 14.375 USD.

Việt Nam: Tăng trưởng dựa vào xuất khẩu

Việt Nam chuyển từ nhóm thu nhập trung bình thấp lên trung bình cao nhờ tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ. Xuất khẩu hàng hóa tăng hơn 15% trong cả năm 2024 và 2025, với các mặt hàng chủ lực như điện tử, máy móc, điện thoại thông minh, dệt may và giày dép. GDP tăng 7% năm 2024 và 8% năm 2025, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á năm 2025. GNI tăng trung bình 10%/năm giai đoạn 2021-2025. Chính phủ đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng GDP trung bình 10%/năm trong phần còn lại của thập kỷ để đạt thu nhập cao vào năm 2045.

Philippines: Tăng trưởng rộng khắp nền kinh tế

Philippines cũng được nâng hạng lên thu nhập trung bình cao, sau khi suýt chạm ngưỡng năm ngoái (thiếu 26 USD). GDP thực tăng trung bình 5,8%/năm trong 5 năm qua, với sự mở rộng đồng đều ở các ngành công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp, xây dựng và tiêu dùng nội địa. Ngân hàng Thế giới mô tả đây là 'sự chuyển dịch toàn bộ nền kinh tế'. Khu vực dịch vụ đóng góp khoảng 62% GDP. Kiều hối từ người lao động nước ngoài tiếp tục hỗ trợ thu nhập quốc dân. Bộ Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển (DEPDev) cho rằng việc nâng hạng nhờ tăng trưởng bền vững, quản lý kinh tế vĩ mô hợp lý và cải cách cơ cấu dài hạn.

Ý nghĩa đối với Đông Nam Á

Với việc Việt Nam và Philippines gia nhập nhóm thu nhập trung bình cao, 7/11 quốc gia ASEAN hiện được xếp ở nhóm thu nhập trung bình cao hoặc cao. Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) dự báo Việt Nam tăng trưởng 7,4% và Philippines 5,3% trong năm 2026, cao hơn mức trung bình khu vực 4,6%. Dù theo các mô hình phát triển khác nhau, cả hai nước đều đạt cùng một cột mốc, cho thấy không có công thức duy nhất cho phát triển kinh tế.

Thách thức phía trước: Bẫy thu nhập trung bình

Đạt thu nhập trung bình cao là cột mốc quan trọng, nhưng tiến lên thu nhập cao thường khó khăn hơn nhiều. Malaysia đã ở nhóm thu nhập trung bình cao suốt 37 năm, Thái Lan 15 năm, Indonesia 6 năm. Chuyên gia Vũ Khuông Minh từ Trường Chính sách công Lý Quang Diệu nhận định việc nâng hạng là cột mốc quan trọng nhưng cũng là khởi đầu của giai đoạn phát triển khó khăn hơn. Để duy trì tiến bộ, các nước cần tăng năng suất, đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành giá trị cao, thay vì chỉ dựa vào lao động giá rẻ. Khi trở nên giàu hơn, các nước thường mất quyền tiếp cận vốn ưu đãi, buộc phải dựa vào nguồn lực trong nước và đầu tư tư nhân.

Theo The Southeast Asia Desk

Ảnh: Alexas_Fotos / Pixabay