Ngày 7/8, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan có chuyến thăm Saudi Arabia trong bối cảnh căng thẳng khu vực, dự kiến gặp Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif. Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ gọi đây là chuyến thăm làm việc một ngày, giữa lúc có đồn đoán ba bên có thể ký thỏa thuận quốc phòng chung.

Đây là chuyến thăm Saudi Arabia thứ hai của ông Erdogan trong năm 2026 và là lần đầu tiên kể từ khi cuộc chiến của Mỹ và Israel chống Iran bùng phát, khi Thổ Nhĩ Kỳ và Saudi Arabia đang tăng cường quan hệ.

Erdogan thăm Saudi Arabia: Ông sẽ gặp những ai?

Ông Erdogan dự kiến có cuộc gặp ba bên với Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif. Thủ tướng Sharif đã tới Saudi Arabia hôm 6/8 cho chuyến thăm ba ngày, cùng Thống chế Asim Munir, Tư lệnh quân đội Pakistan.

Giám đốc truyền thông của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, Burhanettin Duran, cho biết chuyến thăm tập trung vào “quan hệ song phương và diễn biến khu vực” mà không nêu chương trình nghị sự chính thức. Truyền thông khu vực đưa tin các cuộc hội đàm sẽ xoay quanh an ninh hàng hải, hệ quả của cuộc chiến Mỹ-Israel chống Iran và hợp tác quốc phòng, nhưng phía Thổ Nhĩ Kỳ giữ im lặng về chi tiết.

Khả năng ký thỏa thuận quốc phòng ba bên

Chuyến thăm diễn ra khi nhiều hãng tin đưa tin ba nước có thể ký một liên minh chính thức. Một nguồn tin thân cận với giới quân sự Saudi Arabia nói với hãng tin AFP rằng ba nhà lãnh đạo dự kiến ký thỏa thuận quốc phòng chung tại Jeddah vào ngày 7/8. Một nguồn tin tình báo Thổ Nhĩ Kỳ cũng cho biết các điều khoản nền tảng của thỏa thuận đã được ba bên nhất trí.

Nếu được xác nhận, thỏa thuận này có thể mở rộng Hiệp định Phòng thủ chung chiến lược mà Saudi Arabia và Pakistan ký hồi tháng 9/2025, vốn coi việc tấn công một nước là tấn công cả hai nước, thành khuôn khổ ba bên với Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, chưa chính phủ nào trong ba nước xác nhận công khai, và chuyến thăm vẫn có thể chỉ kết thúc bằng một tuyên bố chung khiêm tốn hơn.

Vì sao chuyến thăm diễn ra lúc này?

Chuyến thăm hồi tháng 2 của ông Erdogan tới Riyadh từng làm dấy lên đồn đoán về một trục Thổ Nhĩ Kỳ - Saudi Arabia, nhưng liên minh đó không được chính thức hóa. Chuyến thăm lần này diễn ra một tuần sau khi Saudi Arabia công bố sáng kiến an ninh hàng hải đa quốc gia nhằm bảo vệ tàu thuyền qua Biển Đỏ, eo biển Bab al-Mandeb và vịnh Aden. Liên minh này đã được 14 quốc gia hậu thuẫn, trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.

Chuyến đi cũng diễn ra sau nhiều tháng bất ổn ở eo biển Hormuz do cuộc chiến của Mỹ và Israel chống Iran gây ra, trong đó Pakistan định vị mình là bên trung gian hòa giải được tìm đến. Iran đã trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng cách phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các căn cứ quân sự đang đồn trú binh sĩ Mỹ trên khắp khu vực, trong đó có các quốc gia vùng Vịnh; Iran cũng nhắm mục tiêu vào khách sạn và các cơ sở năng lượng trong khu vực.

Ngoài ra, Saudi Arabia đang đối mặt với căng thẳng gia tăng với lực lượng Houthi ở Yemen. Hai bên đã tấn công lẫn nhau trong nhiều tuần qua, và nhóm phiến quân này đã nhắm mục tiêu vào tàu Saudi tại Biển Đỏ.

Chuyến thăm hồi tháng 2 từng trao đổi gì?

Sau chuyến thăm Riyadh hồi tháng 2, Ankara và Riyadh đã ra tuyên bố chung cam kết tăng cường hợp tác kinh tế, năng lượng và an ninh. Theo tuyên bố, hai bên khẳng định mong muốn củng cố và phát triển quan hệ quốc phòng vì lợi ích của cả hai nước, góp phần đạt được an ninh và ổn định trong khu vực, kể cả thông qua các diễn đàn hợp tác đa phương.

Hai bên cũng bày tỏ sự thống nhất trong việc ủng hộ lệnh ngừng bắn ở Gaza, chính phủ được quốc tế công nhận tại Yemen, đồng thời bác bỏ việc Israel công nhận vùng Somaliland tách khỏi Somalia. Về vấn đề Somalia, hai bên khẳng định ủng hộ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thống nhất của Cộng hòa Liên bang Somalia, đồng thời cam kết duy trì sự ổn định và thịnh vượng cho người dân nước này.

Theo Al Jazeera

Ảnh: StartupStockPhotos / Pixabay