Ngày 2/7/2026, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tuyên bố Mỹ sẽ không gia hạn Hiệp định Mỹ-Canada-Mexico (CUSMA) ở dạng hiện tại, nhưng hiệp định vẫn có hiệu lực trong khi các cuộc đàm phán tiếp tục. Quyết định này kích hoạt cơ chế rà soát hàng năm trong vòng tối đa một thập kỷ, sau đó hiệp định sẽ hết hạn nếu không đạt được gia hạn.

Phản ứng từ Canada và Mexico

Bộ trưởng Thương mại Canada-Mỹ Dominic LeBlanc cho biết Canada tiếp cận các cuộc đàm phán từ vị thế mạnh mẽ, với mục tiêu bảo vệ và củng cố một trong những mối quan hệ thương mại thành công nhất thế giới. Ông nhấn mạnh Canada là đối tác ổn định, đáng tin cậy, với nguồn năng lượng và tài nguyên thiên nhiên mà thế giới cần, cùng môi trường kinh doanh dự đoán được. Trong một tuyên bố, LeBlanc cho biết Canada muốn có các cuộc thảo luận thực chất với Mỹ về thuế quan ngành đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ xẻ của Canada.

Về phía Mexico, Bộ trưởng Kinh tế Marcelo Ebrard trong một video tiếng Tây Ban Nha đăng trên mạng xã hội cho biết Mexico không vội vàng nhưng cũng không muốn sự bất ổn kéo dài từ các cuộc rà soát hàng năm. Trước đó, Canada và Mexico đã bày tỏ mong muốn gia hạn hiệp định thêm 16 năm.

Bối cảnh và tác động của quyết định

CUSMA được đàm phán dưới thời chính quyền Trump đầu tiên để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Hiệp định này đã bảo vệ Canada và Mexico khỏi nhiều mức thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng cả hai nước vẫn chịu ảnh hưởng từ các mức thuế ngành riêng biệt mà Trump áp đặt lên thép, nhôm, ô tô và đồ nội thất. Trump liên tục nghi ngờ tương lai của CUSMA kể từ khi trở lại Nhà Trắng, gọi hiệp định là “không liên quan” và cho rằng nó có thể đã hoàn thành mục đích.

Carlo Dade, Giám đốc chính sách quốc tế và Sáng kiến Tân Bắc Mỹ tại Trường Chính sách Công Đại học Calgary, cho rằng việc bỏ lỡ thời hạn không có nhiều ý nghĩa đối với tương lai của CUSMA miễn là vẫn có các cuộc đối thoại mang tính xây dựng. Ông nhận định thị trường đang thích nghi với trạng thái bất ổn mới với Mỹ, đồng thời chỉ ra rằng một số thành viên trong chính quyền Trump cho thấy Mỹ vẫn coi trọng hiệp định thương mại này.

Quan điểm từ các chuyên gia và chính trị gia

Andrew Hale, thành viên của tổ chức Advancing American Freedom do cựu Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence sáng lập, cho rằng CUSMA là một thành tựu lớn dưới thời Trump đầu tiên và ca ngợi cựu Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer vì đã tuân thủ luật pháp trong khi là một nhà đàm phán cứng rắn. Tuy nhiên, Hale chỉ trích các hành động thương mại hiện tại của Trump đang gây ra “hỗn loạn” và nhiều người trong chính quyền “không hiểu Canada”. Ông nói: “Họ quá khó đoán và quá hỗn loạn. Nếu tôi biết chiến lược của họ, tôi có thể kiếm cả một mỏ vàng.”

Hale cảnh báo sự bất ổn sẽ làm nản lòng đầu tư dài hạn do sự hội nhập sâu rộng giữa ba nước, và nếu đàm phán kéo dài, nó có thể làm giảm khả năng cạnh tranh toàn cầu của Bắc Mỹ. Các cuộc tham vấn hàng năm cũng có thể làm gia tăng căng thẳng thương mại, vì chúng “không bao giờ hài hòa với chính quyền Trump”.

Nhà phê bình thương mại của đảng Bảo thủ Canada, Shuv Majumdar, đăng trên mạng xã hội rằng “hàng triệu người Canada thất nghiệp, lo lắng cho tương lai, sống trong bất ổn về cách định giá, lập kế hoạch và phát triển doanh nghiệp”, đồng thời đặt câu hỏi “vậy mà Canada vẫn chưa có mặt trên bàn đàm phán?”.

CUSMA vẫn có hiệu lực trừ khi một trong các nước thành viên thông báo rút lui trước sáu tháng. Hiện chưa rõ liệu chính quyền Trump có thể thực hiện hành động đó mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội hay không. Các cuộc đàm phán thương mại giữa Mexico và Mỹ đã bắt đầu, nhưng Ottawa và Washington vẫn chưa khởi động các cuộc đàm phán chính thức.

Theo Journal Of Commerce

Ảnh: AlphaTradeZone / Pexels