Máy chạy thận ngừng hoạt động hàng loạt

Tại khu chạy thận của Bệnh viện al-Shifa ở thành phố Gaza, các máy chạy liên tục không ngừng nghỉ. Bệnh nhân ngồi thành hàng, các ống y tế nối cơ thể với máy trong những giờ hạn chế. Một trong số đó là Ruwaa Muntasir Abdul Karim, 14 tuổi, đến từ Jabalia, phía bắc Gaza. Cô bé nhỏ thó so với những bệnh nhân lớn hơn. Cha cô, Muntasir, ngồi bên cạnh, khuôn mặt đầy lo lắng: “Mỗi ca chạy thận giữ cho con bé sống. Bất kỳ gián đoạn nào cũng gây mệt mỏi nghiêm trọng và khó thở.”

Theo Bộ Y tế Palestine, 50% máy chạy thận ở Gaza đã ngừng hoạt động hoàn toàn do thiếu hụt natri bicarbonate – chất cần thiết để vận hành máy. Số bệnh viện có khả năng điều trị bệnh nhân suy thận giảm từ bảy xuống còn bốn, sau khi một số trung tâm như Noura al-Kaabi Dialysis Centre bị lực lượng Israel phá hủy. Hậu quả là bệnh nhân suy thận tử vong với tốc độ đáng báo động. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy trước chiến tranh có 1.200 bệnh nhân suy thận, nay chỉ còn khoảng 700, với hơn 470 người đã chết do bỏ lỡ các ca chạy thận và thiếu thuốc thiết yếu, theo Trung tâm Nhân quyền Palestine.

Bệnh nhân suy thận đối mặt tử vong

Osama Abu Rahma, trưởng khoa thận tại Bệnh viện Al-Aqsa ở trung tâm Gaza – một trong bốn bệnh viện còn điều trị bệnh nhân suy thận – cho biết: “Chúng tôi có 51 máy chạy thận, nhưng 25 máy đã ngừng hoàn toàn.” Điều này gây áp lực nghiêm trọng lên cơ sở này và ảnh hưởng tiêu cực đến 240 bệnh nhân đang điều trị. Bệnh viện buộc phải giảm cả số buổi chạy thận mỗi tuần và thời lượng mỗi buổi. Các biến chứng y tế gia tăng: suy nhược tổng thể, khó thở, vấn đề tim phổi, và nồng độ kali trong máu cao nguy hiểm.

Tại Bệnh viện al-Shifa, Ruwaa nhìn lên trần nhà. Cân nặng của cô đã giảm từ 65kg xuống 35kg, và số lần chạy thận mỗi tuần giảm từ ba xuống còn hai. Giải pháp duy nhất – ghép thận – lẽ ra trong tầm tay: mẹ cô là người hiến, các xét nghiệm phù hợp. Nhưng Israel lại cản trở việc điều trị của Ruwaa. Chuyến đi ra nước ngoài của cô – Israel phải phê duyệt mọi hành trình rời Gaza – đã bị treo trong sáu tháng. Thực tế chăm sóc sức khỏe ở Gaza khiến việc ghép thận không thể thực hiện tại vùng đất này.

Hàng nghìn người mất chi chờ chân tay giả

Cuộc chiến của Israel đã khiến hơn 43.000 người ở Gaza bị thương tích được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mô tả là “thay đổi cuộc sống” – bao gồm hàng nghìn ca chấn thương chi nặng dẫn đến cắt cụt và khuyết tật vĩnh viễn. Tại Khan Younis, phía nam Gaza, nhà vật lý trị liệu Aya al-Shaltouni giải thích rằng việc thiếu chân tay giả, xe lăn và nạng đã trở thành hiện thực hàng ngày, với nhu cầu vượt xa nguồn cung: “Có sự thiếu hụt rõ ràng và lớn về dụng cụ hỗ trợ di chuyển. Nhiều bệnh nhân chờ đợi lâu dài, và một số không nhận được gì.”

Zaki Jumaa Salem Abu Harb, một nông dân 60 tuổi từ phía bắc Gaza, mất một chân sau khi bị thương trong một cuộc tấn công của Israel vào tháng 3/2025. Sau nhiều tháng chờ đợi, ông mới nhận được một chân giả. WHO ước tính có khoảng 5.000 đến 6.000 người mất chi do chiến tranh tính đến tháng 10/2025 – hầu hết vẫn đang chờ chân tay giả. Zaki nói: “Có những đứa trẻ mất chi. Một số không có thiết bị để giúp chúng đi lại đúng cách. Khi thấy chúng, tôi cảm thấy vô cùng xúc động. Bạn cảm thấy chúng đã bị tước đoạt những quyền đơn giản nhất trong cuộc sống.”

Khủng hoảng sức khỏe tâm thần

Hadeel, 22 tuổi, ngồi trước một đống lửa nhỏ dùng để nấu ăn bên ngoài Bệnh viện Al-Aqsa. Cô chia thời gian giữa chăm sóc bảy anh chị em, đảm bảo nhu cầu của họ trong lều, và cố gắng tiếp tục cuộc sống đã dừng lại từ đầu chiến tranh. “Đêm đó xảy ra vụ đánh bom, chúng tôi thức dậy với tiếng la hét của trẻ em và phụ nữ… Mẹ tôi nằm dưới đống đổ nát… Chỉ có ngón tay bà lộ ra. Âm thanh mẹ gọi tên chúng tôi và hình ảnh đó không bao giờ rời khỏi tôi.” Theo Asil Abu Shaweesh, một nhà tâm lý học 27 tuổi ở trung tâm Gaza, cuộc khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở Gaza lan rộng do chiến tranh, di dời liên tục, mất người thân và phá hủy nhà cửa. Các rối loạn phổ biến bao gồm trầm cảm, lo âu, rối loạn căng thẳng sau chấn thương, mất ngủ và hoảng loạn, cùng các vấn đề ở trẻ em như đái dầm, hành vi hung hăng, khó tập trung và ác mộng tái diễn.

Theo Al Jazeera

Ảnh: hosnysalah / Pixabay