Giá dầu tăng gây tổn thất kinh tế lớn hơn 'cú sốc dầu những năm 1970'

Kể từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran, căng thẳng Trung Đông leo thang, đẩy giá dầu thế giới tăng cao. Tác động đến Nhật Bản đặc biệt nghiêm trọng vì nước này nhập khẩu hơn 90% dầu thô từ Trung Đông, cùng với naphtha và xăng dầu cũng phụ thuộc rất lớn vào khu vực này.

Nhập khẩu dầu thô của Nhật Bản giảm mạnh

Theo thống kê thương mại của Bộ Tài chính Nhật Bản, lượng dầu thô nhập khẩu trong tháng 5 giảm 57,3% so với cùng kỳ năm trước, sau khi giảm 63,7% trong tháng 4. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế đã khiến nguồn cung dầu cho Nhật Bản bị gián đoạn nghiêm trọng.

Chính phủ Nhật Bản cho biết đã giải phóng kho dự trữ dầu quốc gia và tìm nguồn thay thế để đảm bảo đủ lượng dầu thô, sản phẩm dầu và naphtha cần thiết. Tuy nhiên, do tình trạng thiếu hụt nguồn cung, các đơn đặt hàng trước đã gây tắc nghẽn trong khâu phân phối. Nếu tình trạng hỗn loạn kéo dài, nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng trên toàn quốc sẽ gia tăng.

Tác động kinh tế vượt quá cú sốc những năm 1970

Giá dầu và các nguyên liệu thô tăng cao dẫn đến dòng thu nhập chảy ra nước ngoài thông qua sự suy giảm của các điều kiện thương mại. Mặc dù nền kinh tế Nhật Bản đã cải thiện đáng kể hiệu quả năng lượng so với thời kỳ khủng hoảng dầu những năm 1970, nhưng mức độ phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông hiện nay còn lớn hơn trước.

Chỉ số "cường độ năng lượng" (năng lượng sơ cấp cung ứng trong nước chia cho GDP thực tế) cho thấy lượng năng lượng cần thiết để tạo ra một đơn vị hoạt động kinh tế đã giảm, nhưng tổn thất kinh tế do giá dầu tăng vẫn có thể lớn hơn cú sốc những năm 1970 do quy mô nền kinh tế và mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu dầu.

Rủi ro dài hạn và triển vọng

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu căng thẳng Trung Đông không sớm hạ nhiệt, Nhật Bản có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng nghiêm trọng, kéo theo suy thoái kinh tế. Việc đa dạng hóa nguồn cung và đẩy mạnh năng lượng tái tạo được xem là giải pháp dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, nền kinh tế Nhật Bản vẫn rất dễ bị tổn thương trước biến động giá dầu.

Ảnh: JillWellington / Pixabay