Ngày 23/7/2026, EU thông báo các nước thành viên đã ủy quyền cho Chiến dịch Atalanta – phái bộ hải quân chống cướp biển của khối tại vùng Sừng châu Phi – tiến hành kiểm tra cờ trên các tàu nghi ngờ thuộc hạm đội bóng tối của Nga ở phía tây Ấn Độ Dương. Quyết định do người đứng đầu chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas công bố trong tuần này, mở rộng cho Atalanta quyền hạn mà phái bộ Irini tại Địa Trung Hải đã thực thi.

Phạm vi hoạt động mở rộng đáng kể

Kallas đưa ra thông báo cùng tin lực lượng Irini đã lên tàu chở dầu bị trừng phạt MV South Star vào ngày 20/7 vì nghi ngờ tàu treo cờ giả. “Mọi chuyến đi bất hợp pháp đều giúp duy trì cỗ máy chiến tranh của Nga. Chúng tôi đang kết hợp các biện pháp trừng phạt với hành động trên biển,” Kallas nói, đồng thời cho biết việc ủy quyền cho Atalanta “càng thắt chặt lưới hơn nữa.”

Động thái này mở rộng đáng kể tầm với địa lý của EU đối với hạm đội bóng tối – một mạng lưới tàu chở dầu có cấu trúc sở hữu mờ ám mà Moscow sử dụng để bán dầu vượt mức giá trần do phương Tây áp đặt. Trong khi Irini tuần tra Địa Trung Hải, Atalanta hoạt động trên khắp lưu vực Somali, vịnh Aden, Biển Đỏ, vịnh Suez, vịnh Aqaba và vùng biển quanh Oman. Được triển khai từ năm 2008, Atalanta là phái bộ hải quân đầu tiên của EU, ban đầu nhằm chống cướp biển.

Cơ sở pháp lý và kết quả ban đầu

Thông thường, tàu trên biển cả không thể bị dừng và lên kiểm tra bởi bất kỳ nước thứ ba nào. Tuy nhiên, Điều 110 của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển cho phép tàu chiến dừng và kiểm tra tàu khi có nghi ngờ hợp lý rằng tàu đó không quốc tịch hoặc treo cờ không đúng. Điều này không trao quyền dừng bất kỳ tàu bị trừng phạt hay liên quan đến Nga, nhưng việc treo cờ giả là hành vi phổ biến trên các tàu của hạm đội bóng tối Nga.

Quyết định của Hội đồng, kế hoạch tác chiến và quy tắc giao chiến – vốn quy định chi tiết quyền hạn mới của Atalanta – vẫn chưa được công bố. Dù vậy, cách tiếp cận này đã mang lại kết quả ở nơi khác: các cuộc kiểm tra cờ của Irini đã góp phần tạo áp lực dẫn đến việc Cameroon loại 39 tàu khỏi sổ đăng ký hàng hải sau khi các điều tra viên phát hiện giấy tờ gian lận và trang web đăng ký giả dùng để che giấu tàu của hạm đội bóng tối.

EU đã trừng phạt hơn 600 tàu nghi ngờ thuộc mạng lưới này. Hành lang nơi Atalanta hoạt động là tuyến đường trung chuyển quan trọng cho tàu chở dầu thô Nga đến người mua ở châu Á. Tổng thống Nga Vladimir Putin trước đây từng lên án các vụ chặn giữ như vậy là “cướp biển”, cho thấy nhiệm vụ mở rộng có thể làm gia tăng căng thẳng giữa Brussels và Moscow về thực thi trên biển.

Theo Defense News

Ảnh: Germannavyphotograph / Pexels