Theo bài viết trên Air & Space Forces Magazine ngày 28/07/2026, NATO đang thay đổi sâu sắc khi các thành viên châu Âu tăng cường trách nhiệm phòng thủ, bao gồm cả các nhiệm vụ không quân mà Mỹ từng đảm nhận trong nhiều thập kỷ. Giới chức chính quyền Trump cho rằng sự thay đổi là cần thiết vì Mỹ phải phân bổ lực lượng cho các cam kết toàn cầu khác.

Áp lực từ Nga và sự điều chỉnh của Mỹ

Đại tướng Không quân Mỹ Alexus G. Grynkewich, Tư lệnh tối cao Đồng minh châu Âu (SACEUR), cho biết liên minh đang tìm kiếm “kết quả thực tế và khả thi” để lấp đầy khoảng trống khi Lầu Năm Góc chuyển trọng tâm sang răn đe Trung Quốc tại Thái Bình Dương và các hoạt động ở Tây Bán cầu. “Chúng ta nên, với tư cách một nhóm bạn bè, giải trình lẫn nhau,” Grynkewich nói. “Chúng ta có đáp ứng các cam kết tại Hội nghị thượng đỉnh Hague về tăng chi tiêu quốc phòng? Chúng ta có đạt các mục tiêu năng lực không?”

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã hứa hẹn một cuộc đánh giá toàn diện về lực lượng Mỹ tại châu Âu, làm lo ngại các đồng minh và các nghị sĩ Mỹ phản đối việc cắt giảm thêm quân. Chính quyền Trump đã thông báo vào tháng 5 sẽ giảm số lượng lực lượng dự kiến bảo vệ liên minh trong trường hợp khủng hoảng, nhằm đảm bảo đủ tài sản cho Thái Bình Dương và Tây Bán cầu. Lầu Năm Góc đã cắt giảm hai lữ đoàn lục quân tại châu Âu.

Châu Âu nỗ lực lấp đầy khoảng trống năng lực

Trung tướng Jason Hinds, Tư lệnh Bộ chỉ huy Không quân Đồng minh, cho biết ông thúc đẩy các đồng minh tăng cường năng lực phòng không và tên lửa không đối đất tích hợp. “Chúng tôi luôn cần thêm năng lực phòng thủ,” Hinds nói. “Nhưng không thể dồn toàn bộ tiền vào phòng thủ.” Về mặt tấn công, các đồng minh cần “hỏa lực không đối đất đáng kể” như tên lửa Joint Strike Missile hay JASSM. Cựu quan chức cho rằng khó có thể thay thế hoàn toàn lợi thế của máy bay ném bom Mỹ. Trung tướng về hưu David A. Deptula, Viện trưởng Mitchell về Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ, nhấn mạnh: “Không quân Mỹ sở hữu máy bay ném bom duy nhất trong thế giới tự do. Nga là quốc gia có lãnh thổ rộng lớn, và máy bay ném bom cung cấp tầm xa và tải trọng vượt trội.”

Để bù đắp, NATO có kế hoạch triển khai nhiều tên lửa tầm xa đặt trên mặt đất và chiến đấu cơ thay thế máy bay ném bom chiến lược. Việc thay thế máy bay tiếp nhiên liệu Mỹ phức tạp hơn, đòi hỏi thiết lập thêm căn cứ với khả năng tiếp nhiên liệu. Thứ trưởng SACEUR, Nguyên soái Không quân Anh Johnny Stringer, cho biết các lực lượng không quân châu Âu cần tập trung vào tăng năng lực, hỗ trợ các chiến dịch trên biển và không, và cải thiện khả năng áp chế phòng không đối phương.

Vai trò của Thụy Điển và Phần Lan trong NATO

Các quan chức NATO ca ngợi việc kết nạp Thụy Điển và Phần Lan. Phó Đô đốc Anh James Morley, Phó Tư lệnh Bộ chỉ huy Lực lượng chung Norfolk, nhận xét: “NATO đã kết nạp Thụy Điển và Phần Lan. Sức mạnh chiến đấu mà hai nước này mang lại là đáng kể.” Cả hai nước từ lâu đã thực hành các chiến dịch phân tán, sử dụng cơ sở kiên cố và tập trung vào hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt, giúp phần còn lại của liên minh học hỏi.

Diễn tập Ramstein Flag và bài học về tiếp nhiên liệu

Hồi tháng 6, cuộc tập trận Ramstein Flag đã phô diễn không lực châu Âu. Trong số hơn 200 máy bay tham gia, chỉ có 20 chiếc F-35 của Mỹ (12 của Không quân, 8 của Thủy quân lục chiến), số còn lại thuộc các đồng minh NATO khác. Nhiều nước châu Âu đang mua F-35, đặt châu Âu vào vị trí tốt để lấp khoảng trống. Tuy nhiên, việc thay thế máy bay tiếp nhiên liệu Mỹ rất khó khăn: chỉ có một chiếc KC-135 tham gia tập trận. Máy bay tiếp nhiên liệu Airbus A330 MRTT do châu Âu vận hành đã hỗ trợ một phần. NATO đang triển khai kế hoạch “chia sẻ và góp chung” cho máy bay vận tải A400. Trung tướng Hinds cho biết hệ thống 40 điểm tiếp nhiên liệu trên không rải rác khắp Scandinavia và trung tâm châu Âu giúp khắc phục tình trạng thiếu máy bay tiếp nhiên liệu.

Theo Air & Space Forces Magazine

Ảnh: Jesús Esteban San José / Pexels