Chiến dịch Epic Fury do Mỹ phát động từ ngày 28/2 đã đạt được hầu hết các mục tiêu đã nêu của Tổng thống Donald Trump, bao gồm làm suy giảm nghiêm trọng chương trình hạt nhân, quân đội thông thường, cơ sở công nghiệp quốc phòng và giới lãnh đạo Iran. Theo Matthew Kroenig, chuyên gia tại Foreign Policy, Iran hiện yếu nhất kể từ cách mạng 1979, với giới lãnh đạo trước chiến tranh không còn, các nhà lãnh đạo mới đang trốn chạy, nền kinh tế khủng hoảng với siêu lạm phát, GDP dự kiến giảm 6%, và thiệt hại chiến tranh ước tính 270 tỷ USD.

Chiến dịch Epic Fury đạt mục tiêu, Iran suy yếu toàn diện

Trong nhiều tuần, Mỹ liên tiếp tung ra những đòn nặng nề nhằm vào Iran. Chiến dịch đã tiêu diệt Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei cùng nhiều quan chức lãnh đạo Iran chịu trách nhiệm về vụ thảm sát người dân hồi tháng 12 và tháng 1. Bất kỳ nhà lãnh đạo Iran nào trong tương lai sẽ phải suy nghĩ kỹ trước khi lặp lại hành động tương tự.

Mỹ không thay đổi chế độ, nhưng tạo cơ hội cho người dân Iran

Chiến tranh không dẫn đến thay đổi chế độ, nhưng đó chưa bao giờ là mục tiêu cốt lõi nhất quán của Mỹ. Chiến dịch quân sự quy mô lớn đã tạo cơ hội cho người dân Iran nổi dậy, nhưng họ đã không tận dụng, có lẽ do hiểu được sau các vụ thảm sát trước đây của chế độ.

Chiến tranh chứng tỏ sức mạnh và kinh nghiệm của Mỹ

Trái ngược với chỉ trích cho rằng chiến tranh làm suy yếu Mỹ, cuộc chiến cho thấy Washington vẫn sẵn sàng và có khả năng tham chiến quy mô lớn. Tổng thống Nga Vladimir Putin hay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không thể cho rằng Lầu Năm Góc sẽ đứng ngoài nếu họ tấn công NATO hay Đài Loan. Cuộc chiến cũng cho phép quân đội Mỹ thực hành các chiến thuật và công nghệ mới hữu ích cho các cuộc xung đột tương lai ở châu Âu hay châu Á.

Eo biển Hormuz và thỏa thuận MOU: Đổi thiệt hại quân sự lấy phục hồi kinh tế

Chi phí lớn nhất của cuộc chiến là việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz và Mỹ phong tỏa trả đũa, làm tắc nghẽn dòng chảy năng lượng Trung Đông, gây lạm phát và gián đoạn kinh tế toàn cầu. Bản ghi nhớ (MOU) hứa hẹn khắc phục thiệt hại này bằng cách mở lại eo biển, cho phép thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu phục hồi. Chiến dịch Epic Fury đã đánh đổi sự hủy diệt quân đội của nhà nước khủng bố hàng đầu thế giới để lấy giá năng lượng tăng, nhưng cuối cùng sẽ giảm.

Thỏa thuận MOU: Hai phần riêng biệt, khó thực thi toàn bộ

Thỏa thuận MOU thực chất gồm hai phần: các điều khoản mở lại eo biển Hormuz đổi lấy nới lỏng trừng phạt có hiệu lực ngay lập tức; các điều khoản khác về chương trình hạt nhân và tái thiết quy mô lớn sẽ được đàm phán trong 60 ngày tới. Chuyên gia Kroenig cho rằng phần còn lại khó có thể được thực hiện, vì Iran khó từ bỏ chương trình hạt nhân, và Mỹ khó thực hiện kế hoạch Marshall cho một nhà nước khủng bố.

Ba kịch bản cho 60 ngày tới

Thứ nhất, Washington và Tehran có thể đàm phán một thỏa thuận toàn diện, nhưng khả năng rất thấp. Thứ hai, hai bên có thể quay lại chiến tranh mở, và Iran sẽ chịu thiệt hại nặng nề hơn. Thứ ba, khả năng cao nhất là lệnh ngừng bắn và các điều khoản tạm thời vẫn được duy trì, vì cả hai bên đều không muốn chiến tranh và có động lực kinh tế để giữ eo biển mở.

Dù vậy, trước chiến tranh, giới lãnh đạo và quân đội Iran mạnh; giờ đây, họ yếu. Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ giành 'chiến thắng toàn diện và hoàn toàn', trong khi Khamenei không có bình luận khi được hỏi Iran có thắng hay không.

Theo Foreign Policy

Ảnh: Serhii Bondarchuk / Pexels