Algeria đã chi kỷ lục 25 tỷ USD cho quân sự trong năm tài khóa 2026, tương đương 20,6% ngân sách quốc gia và gần 9% GDP, nhằm đối phó với làn sóng hiện đại hóa quân đội Morocco dựa trên công nghệ Israel, theo phân tích từ The Jerusalem Post. Ngân sách quốc phòng của Algeria hiện cao thứ hai thế giới tính theo tỷ lệ GDP, chỉ sau Ukraine, dù nước này không tham gia xung đột vũ trang nào.

Morocco hiện đại hóa quân đội với công nghệ Israel

Morocco đã áp dụng chiến lược hiện đại hóa định tính, phân bổ 17,1 tỷ USD cho công nghệ tiên tiến và xây dựng ngành công nghiệp quốc phòng nội địa thông qua liên doanh với các công ty Israel, bao gồm BlueBird Aero Systems. Tại khu công nghiệp Benslimane, ngoại ô Casablanca, công ty con của Israel Aerospace Industries đã khánh thành nhà máy sản xuất đạn dược tự sát SpyX – nhà máy đầu tiên loại này ở Bắc Phi và Trung Đông ngoài Israel.

Hệ thống SpyX có bán kính hoạt động 50 km, thời gian bay lơ lửng lên tới 120 phút, tốc độ lao xuống mục tiêu vượt quá 250 km/h và đầu đạn nặng 2,5 kg, tối ưu cho các cuộc tấn công chính xác vào xe bọc thép, sở chỉ huy và mục tiêu giá trị cao. SpyX nằm trong mạng lưới phòng không đa tầng rộng hơn bao gồm Barak MX của Israel, FD-2000B của Trung Quốc và Sky Dragon 50. Morocco cũng đã mua tên lửa Harpoon Block II từ Pháp và nhiều nền tảng Mỹ như F-16, trực thăng AH-64 Apache và pháo phản lực HIMARS.

Algeria chi tiêu quốc phòng kỷ lục để đối phó

Ngân sách quốc phòng 25 tỷ USD của Algeria vượt quá tổng ngân sách giáo dục và y tế cộng lại, được tài trợ thông qua thâm hụt chính phủ trung ương vượt quá 10%. Khoản chi này tập trung vào việc chống lại các hệ thống của Morocco có nguồn gốc từ Israel, bao gồm phòng không đa tầng, tác chiến điện tử, đạn dược chính xác tầm xa và hệ thống chống máy bay không người lái. Theo phân tích, Algeria đang chi 25 tỷ USD để phát triển các biện pháp đối phó với các hệ thống vũ khí vốn không tồn tại trong kho vũ khí Morocco cách đây 5 năm và các biến thể tiên tiến nhất vẫn đang được chuyển giao theo kế hoạch hành động quân sự chung Israel-Morocco năm 2026.

Bối cảnh chiến lược và phản ứng của các bên

Việc Algeria duy trì trang bị thời Chiến tranh Lạnh từ Nga và các lực lượng ủy nhiệm liên kết với Iran, trong khi Morocco thu hoạch lợi ích từ việc xoay trục chiến lược, đã làm gia tăng căng thẳng. Một chuẩn tướng cấp cao Algeria cùng khoảng 500 binh sĩ từ quân đội Algeria và dân quân Polisario bị giam giữ vì chiến đấu cho lực lượng thân Iran; trong quá trình điều tra, họ được cho là đã thừa nhận được huấn luyện từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và Hezbollah. Điều này được Morocco coi là bằng chứng xác thực về trục Iran-Hezbollah-Polisario, biện minh cho quyết định cắt đứt quan hệ với Tehran năm 2018 của Morocco.

Giới phân tích cho rằng mức chi tiêu quân sự hiện tại của Algeria là không bền vững, có thể làm cạn kiệt dự trữ ngoại tệ trong vòng 3-5 năm. Đây được xem là tính toán chính trị ngắn hạn của chính quyền Algeria nhằm khẳng định vai trò thể chế của quân đội, khi không thể đối phó về chất lượng thì phải đối phó về số lượng. Trong khi đó, Morocco và Israel đã ký kế hoạch làm việc quân sự chung năm 2026 từ đầu tháng 1, thiết lập đối thoại quân sự quanh năm, các dự án công nghiệp chung và liên kết chiến lược. Các quan chức Israel hiện mô tả Morocco là đối tác an ninh quan trọng nhất của Jerusalem tại châu Phi.

Câu hỏi từ nghị sĩ đảng Vox cực hữu Tây Ban Nha gửi quốc hội nước này vào cuối tháng 5, về khả năng Madrid đối phó với một cuộc tấn công tiềm tàng từ Morocco sử dụng máy bay không người lái tự sát SpyX do Israel thiết kế, cho thấy tác động của việc chuyển giao công nghệ quốc phòng từ Hiệp định Abraham đã vượt ra ngoài ngoại giao, ảnh hưởng đến kiến trúc an ninh khu vực. Washington được khuyến nghị nên chính thức hóa tam giác Mỹ-Israel-Morocco thành một khuôn khổ an ninh ba bên, bắt đầu thảo luận về khả năng Morocco tiếp cận các hệ thống Mỹ tiên tiến và đặt điều kiện rõ ràng với Algeria về việc giảm leo thang quân sự nhắm vào một đối tác liên kết với Mỹ.

Theo The Jerusalem Post

Ảnh: Mat / Pexels