Ngày 18/7, Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAIC) 2026 khai mạc tại Thượng Hải, Trung Quốc, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược phát triển AI của nước này. Các chuyên gia và doanh nghiệp tham dự đều nhấn mạnh xu hướng chuyển từ cuộc đua về quy mô tham số (parameters) sang tập trung vào năng lực thực tế và giá trị thương mại.

Chấm dứt 'cuộc chiến tham số'

Trong những năm gần đây, các công ty AI Trung Quốc như Baidu, Alibaba và Tencent liên tục công bố các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) với số lượng tham số ngày càng khổng lồ, từ hàng trăm tỷ đến nghìn tỷ. Tuy nhiên, tại WAIC 2026, giọng điệu đã thay đổi. Ông Zhang Wei, chuyên gia AI từ Viện Khoa học Trung Quốc, phát biểu: 'Chúng ta không cần cuộc đua tham số vô nghĩa. Điều quan trọng là mô hình có thể giải quyết vấn đề thực tế hay không.'

Nhiều gian hàng tại WAIC năm nay trưng bày các giải pháp AI cụ thể cho từng ngành: từ chăm sóc sức khỏe, sản xuất thông minh đến giao thông đô thị. Các công ty khởi nghiệp nhỏ hơn cũng có cơ hội giới thiệu sản phẩm nhờ vào các nền tảng AI mở, giảm chi phí phát triển.

Ứng dụng thực tế lên ngôi

Một trong những điểm nhấn của WAIC 2026 là sự xuất hiện của các mô hình AI chuyên biệt, được tinh chỉnh (fine-tuning) cho từng lĩnh vực cụ thể. Thay vì một mô hình đa năng khổng lồ, các doanh nghiệp ưa chuộng những mô hình nhỏ gọn, hiệu quả và dễ triển khai. Ví dụ, một công ty y tế trưng bày hệ thống AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh với độ chính xác cao, được đào tạo trên bộ dữ liệu chuyên ngành, không cần đến mô hình hàng nghìn tỷ tham số.

Ông Li Ming, CEO của một startup AI tại Thâm Quyến, chia sẻ: 'Chúng tôi không cần mô hình lớn nhất, chỉ cần mô hình phù hợp nhất. Chi phí vận hành một LLM khổng lồ là rất lớn, trong khi khách hàng chỉ cần giải quyết một bài toán cụ thể.'

Tác động đến thị trường AI toàn cầu

Sự chuyển hướng này của Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến cục diện AI thế giới. Trước đây, các công ty Mỹ như OpenAI và Google cũng từng tập trung vào quy mô tham số, nhưng gần đây cũng bắt đầu chú trọng đến hiệu quả. WAIC 2026 cho thấy Trung Quốc đang đi theo xu hướng tương tự, nhưng với tốc độ nhanh hơn.

Theo số liệu từ hội nghị, đầu tư vào AI ứng dụng tại Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 đã tăng 45% so với cùng kỳ năm trước, trong khi đầu tư vào nghiên cứu mô hình nền tảng chỉ tăng 12%. Điều này phản ánh rõ ràng sự dịch chuyển ưu tiên của thị trường.

Thách thức và cơ hội

Mặc dù vậy, việc chuyển đổi không dễ dàng. Nhiều công ty vẫn đang vật lộn để tìm ra mô hình kinh doanh bền vững cho AI. Tuy nhiên, WAIC 2026 mang đến thông điệp lạc quan: AI không còn là cuộc chơi của riêng các 'ông lớn' công nghệ, mà đang trở thành công cụ phổ biến cho mọi doanh nghiệp.

Hội nghị năm nay thu hút hơn 50.000 lượt khách tham quan, với sự tham gia của hơn 300 công ty trưng bày. Các phiên thảo luận về đạo đức AI, quy định và hợp tác quốc tế cũng nhận được sự quan tâm lớn.

Ảnh: Airgilstudio / Pixabay