Ba nhà khai thác đường sắt lớn của Nhật Bản là JR, Keio và Tobu đã hợp tác với Hitachi để triển khai giải pháp AI mang tên HMAX, giúp giám sát tình trạng tàu theo thời gian thực, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và kéo dài tuổi thọ linh kiện lên gấp đôi. HMAX là một hệ thống 'Physical AI' (AI vật lý) do Hitachi phát triển, cho phép thu thập dữ liệu từ các cảm biến gắn trên tàu, phân tích bằng AI và đưa ra chẩn đoán tức thời về tình trạng của tàu, hỗ trợ bảo trì và quản lý vận hành.

HMAX hoạt động như thế nào?

HMAX gắn các cảm biến không dây, tự phát điện vào bộ phận chuyển hướng (bogie) của tàu, đặc biệt là ổ trục (bearing). Cảm biến này có khả năng tự phát điện nên không cần cáp nguồn, và truyền dữ liệu không dây, giúp loại bỏ nhu cầu đi dây phức tạp. Dữ liệu rung động thu được được phân tích liên tục, cho phép phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường không chỉ ở ổ trục mà còn ở bánh xe, động cơ và thậm chí cả đường ray cũng như chất lượng lái tàu.

Lợi ích: Tiết kiệm chi phí và kéo dài tuổi thọ linh kiện

Trước đây, tại các cơ sở bảo trì ở Anh, việc kiểm tra tình trạng bên trong ổ trục rất khó khăn, dẫn đến việc phải thay thế toàn bộ định kỳ 2 năm một lần vì lý do an toàn. Điều này gây lãng phí vì phải loại bỏ các bộ phận vẫn còn sử dụng được. Với HMAX, việc giám sát liên tục cho phép thay thế vào thời điểm tối ưu, kéo dài tuổi thọ của ổ trục lên tối đa 4 năm, gấp đôi so với trước đây.

Hợp tác với các nhà khai thác Nhật Bản

JR, Keio và Tobu đã hợp tác với Hitachi để triển khai HMAX trên các tuyến đường sắt của họ. Sự hợp tác này nhằm tận dụng chuyên môn của các kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, chuyển giao kiến thức đó vào hệ thống AI, giúp các tuyến đường sắt địa phương cũng có thể áp dụng công nghệ này.

HMAX và tương lai của bảo trì đường sắt

HMAX là một phần trong chiến lược 'Physical AI' của Hitachi, không chỉ giới hạn trong văn phòng mà còn mở rộng ra môi trường thực tế. Hệ thống này đã được thử nghiệm và triển khai tại các cơ sở bảo trì ở nước ngoài, đặc biệt là ở Anh, và đang được mở rộng sang Nhật Bản. Hitachi kỳ vọng HMAX sẽ trở thành tiêu chuẩn mới trong bảo trì đường sắt, giúp giảm chi phí, tăng độ tin cậy và an toàn.

Ảnh: ArtTower / Pixabay