Ngày 9/7/2026, The New York Times, Daily News và các tờ báo khác đã đệ đơn lên tòa án liên bang Mỹ yêu cầu xử phạt OpenAI vì hành vi che giấu bằng chứng quan trọng trong vụ kiện bản quyền AI. Các tờ báo cáo buộc nhà sản xuất ChatGPT đang cố tình cản trở quá trình thu thập chứng cứ, có thể ảnh hưởng đến một phiên tòa mang tính bước ngoặt về bản quyền.

Cáo buộc che giấu bằng chứng

Trong đơn trình lên tòa án Manhattan hôm thứ Năm (9/7), các tờ báo cho rằng OpenAI đã “chọn cách cản trở” thay vì công bố các bộ dữ liệu và nhật ký ChatGPT có thể cho thấy hệ thống AI đã sử dụng nội dung có bản quyền như thế nào. Nguyên đơn yêu cầu tòa phạt công ty vì “hành vi sai trái trong quá trình thu thập chứng cứ” có thể làm sai lệch bằng chứng, đồng thời cho biết lời khai gần đây của một nhân viên OpenAI mâu thuẫn với các tuyên bố trước đó của công ty.

Luật sư Steven Lieberman của New York Daily News cho biết OpenAI đã “đưa ra những tuyên bố sai lệch” trong hai năm qua về khả năng tìm kiếm nội dung có bản quyền trong các bộ dữ liệu huấn luyện AI và nhật ký của họ. “Đơn này yêu cầu tòa trừng phạt OpenAI vì đã che giấu và phá hủy bằng chứng cho thấy ChatGPT được huấn luyện trên các tác phẩm báo chí bị đánh cắp,” Lieberman nói.

Bối cảnh vụ kiện bản quyền AI

The New York Times đã kiện OpenAI và Microsoft vào cuối năm 2023, khoảng một năm sau khi ChatGPT ra mắt, khởi động làn sóng thương mại hóa AI và thay đổi cách mọi người tìm kiếm thông tin trực tuyến. Mối đe dọa đối với các ấn phẩm báo chí càng rõ ràng hơn khi Google năm 2024 giới thiệu các bản tóm tắt do AI tạo ra ở đầu kết quả tìm kiếm, cắt giảm doanh thu quảng cáo từ các lượt nhấp vào nguồn gốc thông tin.

Kể từ đó, Times đã được các tổ chức tin tức khác tham gia, bao gồm Daily News và Chicago Tribune thuộc MediaNews Group, nhà xuất bản truyền thông kỹ thuật số Ziff Davis và Trung tâm Báo chí Điều tra phi lợi nhuận.

Lập luận của OpenAI và các bên liên quan

OpenAI và các công ty công nghệ khác lập luận rằng quá trình huấn luyện hệ thống AI trên sách số hóa, bài báo trực tuyến và các tác phẩm khác trên internet được bảo vệ bởi học thuyết “sử dụng hợp lý” của luật bản quyền Mỹ. Lý thuyết này đang được kiểm tra trong hàng chục vụ kiện khi các nghệ sĩ thị giác, tiểu thuyết gia, hãng thu âm và các ngành công nghiệp sáng tạo khác đưa các công ty AI ra tòa, với kết quả trái chiều.

Trong vụ kiện có thỏa thuận bản quyền lớn nhất cho đến nay, đối thủ của OpenAI là Anthropic đã đồng ý trả cho các tác giả sách 1,5 tỷ USD vì đã huấn luyện chatbot Claude trên các tác phẩm bị vi phạm bản quyền. Số tiền này chỉ chiếm một phần nhỏ trong định giá thị trường 965 tỷ USD của Anthropic khi công ty chuẩn bị niêm yết công khai.

Các lập luận của The New York Times khác với các lập luận của các tác giả sách. Trong đơn kiện ban đầu và đơn sửa đổi nộp vào tháng trước, Times tập trung vào sự cạnh tranh không lành mạnh của các công ty “tìm cách lợi dụng khoản đầu tư khổng lồ của Times vào báo chí bằng cách sử dụng nó để xây dựng các sản phẩm thay thế mà không được phép hoặc thanh toán.”

Chi phí pháp lý và thỏa thuận cấp phép

The Times đã chi hơn 28 triệu USD để kiện các công ty AI ra tòa, theo các hồ sơ gửi cơ quan quản lý tài chính tiết lộ chi phí kiện tụng. Chi phí này bao gồm một vụ kiện khác mà tờ báo đã đệ đơn vào năm ngoái chống lại công ty AI Perplexity. Trong số các biện pháp trừng phạt mà các tờ báo yêu cầu hôm thứ Năm có phí luật sư để trang trải cho các nỗ lực thu thập bằng chứng “bị giữ lại không đúng cách.”

Chi phí gia tăng diễn ra khi ngày càng nhiều tổ chức truyền thông ký kết các thỏa thuận cấp phép với OpenAI và các công ty AI khác như Google và Meta (công ty mẹ của Facebook). Các thỏa thuận này thường trả phí cho tổ chức tin tức để được huấn luyện hệ thống AI trên nguồn cấp tin tức hoặc kho lưu trữ của họ. Associated Press là tổ chức đầu tiên công bố thỏa thuận như vậy với OpenAI vào năm 2023.

Theo WKMG

Ảnh: succo / Pixabay