AI Nhật Bản chuyển từ chatbot sang AI agent - hệ thống tự thu thập thông tin, suy luận, ra quyết định và hành động - rồi hướng tới physical AI - robot tự hoạt động ngoài đời thực. Mỹ và Trung Quốc dẫn đầu; Nikkei vượt 70.000 điểm hồi tháng 4/2026 nhờ nhu cầu chip AI.
AI Nhật Bản: Từ ChatGPT đến AI agent
Cơn sốt AI (trí tuệ nhân tạo) hiện nay bắt đầu từ năm 2022, khi OpenAI - công ty AI của Mỹ - công bố ChatGPT, một chatbot AI tạo sinh viết văn bản tự nhiên và được phát hành miễn phí. Nhờ vậy, ChatGPT nhanh chóng lan rộng toàn cầu. Khác với AI truyền thống chỉ phân loại, phân tích dữ liệu, AI tạo sinh có thể tạo ra nội dung mới từ con số không.
Ngành AI đang phát triển theo chu kỳ vài tháng một lần. Sản phẩm hiện tại không dừng ở đối thoại mà mở rộng thành AI agent - hệ thống tự động thực hiện chu trình thu thập thông tin, suy luận, ra quyết định và hành động. Làn sóng kế tiếp là physical AI, nơi robot tự hành động trong thế giới thực.
Vì sao cổ phiếu Nhật Bản tăng mạnh nhờ AI?
Tác động của AI lan sang thị trường chứng khoán. Chỉ số Nikkei 225 - chỉ số chứng khoán chính của Nhật Bản - vượt 60.000 điểm (theo giá đóng cửa) hồi tháng 4/2026 và chỉ sau chưa đầy 2 tháng đã vượt tiếp 70.000 điểm.
| Thời điểm | Sự kiện |
|---|---|
| 2022 | OpenAI công bố ChatGPT, khởi đầu làn sóng AI tạo sinh |
| Tháng 4/2026 | Nikkei 225 vượt 60.000 điểm khi đóng cửa |
| Chưa đầy 2 tháng sau | Nikkei 225 vượt 70.000 điểm |
Nguyên nhân tăng điểm đến từ nhu cầu mở rộng chip bán dẫn cho các trung tâm dữ liệu AI khi doanh nghiệp liên tục đầu tư. Trong nhóm cổ phiếu AI - bán dẫn, nhà sản xuất chip nhớ Kioxia Holdings và nhà sản xuất thiết bị kiểm tra bán dẫn Advantest tăng nổi bật. Tình trạng thiếu bộ nhớ có thể làm chi phí đầu tư đội lên, nhưng chuyên gia của công ty chứng khoán Nomura Securities nhận định nếu lợi nhuận tiếp tục mở rộng, giá cổ phiếu sẽ đi cùng kết quả kinh doanh.
Doanh nghiệp Nhật Bản đã ứng dụng AI ra sao?
AI cũng thay đổi cách vận hành của doanh nghiệp. Trong tiếp thị, một số công ty cho AI học dữ liệu cá nhân của khách hàng để tái hiện khách hàng số (AI persona) - bản sao của khách hàng trong không gian số - rồi thu thập ý kiến phục vụ phát triển sản phẩm mới. Tập đoàn quảng cáo Dentsu Group thuộc nhóm đơn vị bắt đầu cung cấp dịch vụ AI persona.
Hãng đồ uống Kirin Holdings còn đưa AI giám đốc vào hoạt động. 12 AI giám đốc được tạo ra từ biên bản hội đồng quản trị 10 năm và thông tin mới nhất bên ngoài; các AI này thảo luận với nhau, chắt lọc vấn đề và ý kiến đáng bàn cho cuộc họp chiến lược kinh doanh, giúp nâng cao chất lượng và tốc độ ra quyết định.
Bối cảnh: Vì sao Mỹ-Trung dẫn đầu và physical AI là chặng tiếp theo?
Ở quy mô toàn cầu, các công ty Mỹ và Trung Quốc đang thống trị ngành AI nhờ nguồn lực tài chính và công nghệ vượt trội, kéo theo khoảng cách với Nhật Bản ngày càng rộng. Từ ChatGPT, AI đã tiến nhanh qua giai đoạn đối thoại và AI agent để hướng tới physical AI - môi trường robot tự hoạt động ở thế giới thực. Đây được xem là chặng đường tiếp theo của ngành AI.
Ý nghĩa với người đọc Việt Nam
Với người dùng Việt Nam, câu chuyện này cho thấy ChatGPT mới chỉ là điểm khởi đầu; AI agent và physical AI sẽ dần thâm nhập vào công việc, sản xuất và đời sống. Các mô hình như AI persona trong tiếp thị hay AI giám đốc của Kirin Holdings là ví dụ doanh nghiệp dùng AI để rút ngắn thời gian ra quyết định, một bài học công ty Việt có thể tham khảo. Đồng thời, việc AI học dữ liệu cá nhân cũng đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư và chi phí đầu tư mà người dùng cần cân nhắc. Tốc độ đổi mới của AI được đo bằng tháng, nên việc cập nhật thường xuyên giúp người dùng Việt không bị tụt lại phía sau.
Ảnh: Alexandra_Koch / Pixabay
