Ngày 11/7/2026, Bộ Thương mại Mỹ công bố nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đối với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đưa nước này vào nhóm "A:5" – nhóm các nước được hưởng nhiều ưu đãi về xuất khẩu thiết bị quân sự và hàng hóa lưỡng dụng. UAE là quốc gia Trung Đông duy nhất được xếp vào nhóm này, trong khi Israel và Saudi Arabia không được hưởng đặc quyền tương tự.

UAE được hưởng ưu đãi gì từ chính sách mới?

Theo quy định mới, chính phủ UAE và các doanh nghiệp được cấp phép có thể mua chip AI tiên tiến từ các hãng như Nvidia, AMD và Cerebras Systems mà không cần xin giấy phép nhập khẩu riêng. Danh sách các thực thể được phép bao gồm cơ quan chính phủ UAE (gồm cả lực lượng vũ trang), cùng hai công ty nội địa: G42 (tập đoàn AI và công nghệ cao thuộc sở hữu hoàng gia) và Core42 (công ty con của G42 chuyên về hạ tầng AI và điện toán đám mây).

Ngoài ra, tám công ty Mỹ có chi nhánh tại UAE cũng nằm trong danh sách được hưởng ưu đãi, bao gồm Amazon, Apple, Google, Meta, Microsoft, OpenAI, Oracle và X.AI. Bộ Thương mại Mỹ cũng cho biết sẽ xem xét thuận lợi các đơn xin cấp phép xuất khẩu chất bán dẫn và máy chủ cho công ty đầu tư MGX của UAE.

Lý do Mỹ ưu ái UAE

Bộ Thương mại Mỹ giải thích rằng UAE đã đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy lợi ích của Mỹ trong cuộc chiến Mỹ-Iran gần đây. Bên cạnh đó, UAE là nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài quan trọng vào Mỹ, với tổng giá trị đầu tư vượt 1 nghìn tỷ USD. Chính sách mới này cũng thực thi thỏa thuận giữa Mỹ và UAE từ hơn một năm trước, cho phép các doanh nghiệp UAE mua chip AI tiên tiến mà không cần giấy phép.

Điều kiện 'trở thành công ty Mỹ' trong 270 ngày

Một điểm đáng chú ý trong văn bản quy định là quyền miễn trừ giấy phép cho G42 và Core42 chỉ có hiệu lực trong 270 ngày kể từ ngày quy định được công bố trên Công báo Liên bang. Sau thời hạn này, nếu hai công ty "không trở thành công ty Mỹ" (fail to become U.S. companies), họ sẽ phải nộp đơn xin cấp phép mới để duy trì tư cách được phép nhập khẩu.

Văn bản không định nghĩa rõ thế nào là "trở thành công ty Mỹ", và hiện chưa có thông tin về kế hoạch tăng vốn từ phía các nhà đầu tư Mỹ vào G42. Hiện tại, G42 thuộc sở hữu của Tập đoàn Hoàng gia (Royal Group) do Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan – em trai của Tổng thống UAE, đồng thời là Cố vấn An ninh Quốc gia và Phó Quốc vương Abu Dhabi – lãnh đạo. Microsoft đã đầu tư 1,5 tỷ USD vào G42 vào năm 2024, nắm giữ cổ phần thiểu số và một ghế trong hội đồng quản trị. Silver Lake cũng đầu tư vào G42 từ năm 2021 và có ghế hội đồng quản trị. Quỹ đầu tư của gia đình Dalio cũng là cổ đông của G42, nhưng tỷ lệ sở hữu cụ thể của các bên chưa được công bố.

Như vậy, trong vòng 270 ngày tới, G42 và Core42 phải tìm cách đáp ứng yêu cầu "trở thành công ty Mỹ" nếu muốn tiếp tục được hưởng ưu đãi nhập khẩu chip AI mà không cần giấy phép. Điều này có thể thúc đẩy các thương vụ mua bán, sáp nhập hoặc tái cấu trúc doanh nghiệp tại UAE.

Ảnh: 2427999 / Pixabay