Việt Nam, với khoảng 17 triệu người sở hữu tiền mã hóa (một phần sáu dân số) và khối lượng giao dịch hàng năm ước tính 230 tỷ USD, đang chuyển mình từ một thị trường tài sản số chủ yếu hoạt động ngoài khơi sang một ngành công nghiệp được quản lý trong nước. Theo Fireblocks, công ty cung cấp hạ tầng tài sản số cấp tổ chức, đây là một trong những thị trường hứa hẹn nhất ASEAN cho hạ tầng ngân hàng cấp tổ chức, và lưu ký được kỳ vọng là trường hợp sử dụng đầu tiên cho công nghệ của họ.

Thị trường tài sản số Việt Nam: Tiềm năng và hiện trạng

Theo Chỉ số Chấp nhận Tiền mã hóa Toàn cầu 2025 của Chainalysis, Việt Nam xếp thứ 4 toàn cầu, chỉ sau Ấn Độ, Mỹ và Pakistan. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương là khu vực tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với giá trị giao dịch trên chuỗi tăng từ 1,4 nghìn tỷ USD lên 2,36 nghìn tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Khoảng 70% người sở hữu tiền mã hóa tại Việt Nam trong độ tuổi 18-34 (theo Triple-A 2022), và gần một nửa dân số hơn 100 triệu người dưới 44 tuổi.

Tiền mã hóa tại Việt Nam không chỉ là công cụ đầu cơ. Chainalysis mô tả nó là hạ tầng tài chính hàng ngày cho kiều hối, chơi game và tiết kiệm. Việt Nam nhận khoảng 16 tỷ USD kiều hối trong năm 2024 (theo Ngân hàng Thế giới), là một trong mười thị trường nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Đây là các dòng chảy xuyên biên giới lớn và định kỳ, chính xác là trường hợp sử dụng mà stablecoin và đường ray trên chuỗi cạnh tranh về chi phí và tốc độ.

Hệ sinh thái khởi nghiệp và chính sách thu hút

Việt Nam sở hữu đội ngũ kỹ sư trẻ đông đảo với chi phí thấp hơn nhiều so với Singapore hay Thung lũng Silicon. Sky Mavis, studio đứng sau Axie Infinity, được thành lập tại TP. Hồ Chí Minh và trở thành kỳ lân công nghệ giá trị nhất Việt Nam. Các dự án như Kyber Network, TomoChain, Ronin, Viction, Coin98 và nhiều dự án GameFi và hạ tầng khác cũng xuất phát từ cùng nguồn nhân lực này. Ít nhất 10 startup blockchain Việt Nam đã vượt mức định giá 100 triệu USD.

Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh đã được chỉ định là địa điểm cho trung tâm tài chính quốc tế, và chính quyền địa phương đã đưa ra các ưu đãi và kế hoạch sandbox nhằm thu hút các công ty Web3. Đây là chính sách chủ động đưa hoạt động vào trong nước, không chỉ dung túng.

Khung pháp lý 2025: Từ vùng xám sang quản lý chặt chẽ

Năm 2025, chính phủ Việt Nam đã chuyển thị trường tài sản số từ vùng xám sang ngành công nghiệp được quản lý trong nước. Hai văn bản quan trọng bao gồm: Luật Công nghiệp Công nghệ số (số 71/2025/QH15), được thông qua tháng 6/2025 và có hiệu lực từ 1/1/2026, công nhận tài sản số là tài sản lần đầu tiên; và Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, ban hành ngày 9/9/2025, thiết lập chương trình thí điểm 5 năm (2025-2030) về phát hành, giao dịch và giám sát tài sản mã hóa.

Các quy định khá nghiêm ngặt: giao dịch chỉ bằng VND; vốn điều lệ tối thiểu 10 nghìn tỷ VND (~380-400 triệu USD); ít nhất 65% vốn từ nhà đầu tư tổ chức; tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 49%; chỉ các công ty được thành lập tại Việt Nam và được Bộ Tài chính cấp phép mới được hoạt động. Kế hoạch sẽ loại bỏ dần truy cập ngoài khơi: sau khi giấy phép đầu tiên được cấp, nhà đầu tư trong nước giao dịch trên các sàn không được cấp phép có thể đối mặt với hình phạt.

Tiến trình cấp phép và vai trò của Fireblocks

Hiện tại, nền tảng pháp lý đã có hiệu lực và các đơn vị nộp đơn đang tiến hành quy trình cấp phép chính thức. Năm tổ chức Việt Nam đã vượt qua sàng lọc ban đầu cho giấy phép sàn giao dịch: VIXEX, SCEX (trước đây là LPEX), CAEX, TCEX và Vietnam Digital Assets JSC. Một số trong đó có sự hậu thuẫn từ các ngân hàng và công ty chứng khoán lớn như Techcombank, VPBank Securities.

Fireblocks kỳ vọng trường hợp sử dụng đầu tiên cho công nghệ của họ tại Việt Nam là nhà cung cấp công nghệ lưu ký, giúp các bên được cấp phép quản lý tài sản số an toàn. Các yêu cầu lưu ký bao gồm định nghĩa rõ ràng, bản địa hóa dữ liệu, bảo mật hệ thống cấp 4, và tuân thủ AML, Travel Rule. Fireblocks cung cấp hạ tầng đã được kiểm chứng ở quy mô tổ chức, được hơn 95 ngân hàng và 2.400 tổ chức tin dùng, bao gồm BNY, ABN AMRO và Revolut.

Triển vọng thị trường

Việt Nam có nhu cầu, đội ngũ phát triển và giờ đây có quy định - một sự kết hợp mà ít thị trường có được. Nền tảng đã được đặt, các đơn vị xin giấy phép nghiêm túc đầu tiên đang tiến hành quy trình, và đà phát triển là không thể nhầm lẫn. Đối với các tổ chức chuẩn bị hoạt động theo chương trình thí điểm, lưu ký là điểm khởi đầu, và làm đúng sẽ mở ra cánh cửa cho mọi thứ tiếp theo. Fireblocks cho biết họ đang theo dõi tiến trình đổi mới tại thị trường này với sự lạc quan thực sự.

Theo Fireblocks

Ảnh: www.kaboompics.com / Pexels