Trong bối cảnh EU đang phát triển các phản ứng đa ngành trước sự cạnh tranh và phụ thuộc chiến lược từ Trung Quốc, Bắc Kinh không chỉ chuẩn bị các biện pháp đối phó chính sách mà còn thúc đẩy câu chuyện rằng làn sóng xuất khẩu của Trung Quốc là vấn đề về năng lực cạnh tranh của châu Âu hơn là mối đe dọa từ sản xuất thừa của Trung Quốc.

EU lo ngại thâm hụt thương mại và mất việc làm

Tại hội nghị thượng đỉnh Hội đồng châu Âu vào tháng 6, các nguyên thủ quốc gia và chính phủ EU đã nhất trí rằng châu Âu cần phải ứng phó với làn sóng xuất khẩu của Trung Quốc, vốn là kết quả của tình trạng dư thừa công suất công nghiệp được trợ cấp cao. Các nhà lãnh đạo lo ngại điều này đang làm xói mòn thêm năng lực sản xuất của châu Âu trong các lĩnh vực trọng tâm của quá trình chuyển đổi xanh và số hóa. Họ chỉ ra thâm hụt thương mại hàng hóa hàng ngày với Trung Quốc khoảng 1 tỷ EUR và mất khoảng 500 việc làm sản xuất mỗi ngày trên toàn EU. Ví dụ, Volkswagen gần đây đã công bố các biện pháp tiết kiệm chi phí có thể dẫn đến 100.000 việc làm bị cắt giảm ở châu Âu.

Lập luận của Trung Quốc: Châu Âu tự chuốc họa

Thông điệp trung tâm từ các chuyên gia Trung Quốc rất thẳng thắn: châu Âu đang chẩn đoán sai cuộc khủng hoảng năng lực cạnh tranh của chính mình thành vấn đề của Trung Quốc và bằng cách đáp trả bằng các hạn chế, có nguy cơ gây thiệt hại lớn hơn cho chính mình so với Trung Quốc. Đánh giá này dường như hình thành cốt lõi của một câu chuyện phản biện mới nổi của Trung Quốc nhằm thách thức chẩn đoán của EU trước khi nó biến thành một sự đồng thuận chính sách bền vững và hành động phối hợp.

Các biện pháp EU đang xem xét

Trong những tháng gần đây, EU đã tiến tới một cách tiếp cận có hệ thống hơn đối với các thách thức từ Trung Quốc. Ủy ban châu Âu và Hội đồng châu Âu đều đã tổ chức các cuộc họp dành riêng cho các chủ đề về Trung Quốc vào tháng 5 và tháng 6. Một số hành động chính được thảo luận bao gồm: thêm các điều khoản “Mua hàng châu Âu” và điều kiện đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài thông qua Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp, được đề xuất vào tháng 3; tạo ra danh sách nhà cung cấp rủi ro cao trên toàn EU nhằm hạn chế tiếp cận thị trường chung châu Âu thông qua cập nhật Đạo luật An ninh mạng, được đề xuất vào tháng 1; phát triển một công cụ đa dạng hóa nhằm áp đặt giới hạn đối với sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất; và phát triển một công cụ đoàn kết có thể giúp phân tán chi phí của các biện pháp trả đũa và cưỡng ép của Bắc Kinh giữa các quốc gia thành viên.

Nếu được phát triển và thực hiện một cách tham vọng, các biện pháp này có thể thay đổi cục diện quan hệ kinh tế EU-Trung Quốc. Chúng cũng có thể giúp châu Âu chuẩn bị cho làn sóng dư thừa công suất công nghiệp tiếp theo của Trung Quốc, vốn đã được báo trước bởi các lĩnh vực ưu tiên trong Kế hoạch 5 năm tới của Trung Quốc.

Theo Mercator Institute for China Studies (MERICS)

Ảnh: Wolfgang Weiser / Pexels