Ngày 10/7, Cuba ghi nhận đợt mất điện toàn quốc lần thứ hai trong vòng chưa đầy một tuần. Theo thông báo từ Union Electrica de Cuba – công ty điện lực nhà nước vận hành lưới điện – sự cố bắt đầu lúc 16h30 giờ địa phương (20h30 GMT) cùng ngày. Nguyên nhân vụ việc chưa được giải thích. Đợt mất điện này diễn ra sau một sự cố tương tự vào ngày 6/7, nâng tổng số lần mất điện diện rộng trên toàn đảo từ đầu năm lên bốn lần. Trước đó, hai đợt mất điện toàn quốc khác đã xảy ra vào tháng 3.

Hạ tầng điện lạc hậu và tác động từ lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ

Tình trạng mất điện không phải hiếm gặp tại Cuba, nơi cơ sở hạ tầng điện ngày càng già cỗi. Phần lớn hệ thống có từ thời Chiến tranh Lạnh, giai đoạn 1960–1980. Tuy nhiên, vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn kể từ tháng 1, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cắt đứt hiệu quả nguồn cung dầu nước ngoài cho Cuba. Cuba vốn đã chịu lệnh cấm vận thương mại kéo dài nhất trong lịch sử hiện đại từ những năm 1960, khi Mỹ cấm giao thương với hòn đảo cách bờ biển nước này khoảng 140 km (90 dặm).

Ngày 29/1, Trump ban hành sắc lệnh hành pháp tuyên bố Cuba “cấu thành mối đe dọa bất thường và đặc biệt” đối với Mỹ, đồng thời đe dọa áp thuế cao đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp nhiên liệu cho đảo quốc này. Kể từ đó, chỉ có một tàu chở dầu của Nga cập cảng Cuba vào tháng 3. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tính đến năm 2023, Cuba chỉ sản xuất 40% lượng dầu tiêu thụ, phần còn lại phải nhập khẩu.

Hệ lụy nhân đạo và phản ứng từ các bên

Các chuyên gia nhân quyền cảnh báo việc thiếu nhiên liệu kéo dài có thể gây hậu quả cho dân thường Cuba, khi các dịch vụ công như giao thông bị đình trệ. Tháng 6, Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Turk dẫn số liệu cho thấy tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh gần như tăng gấp đôi trong những tháng gần đây. “Các hạn chế về nhiên liệu áp đặt từ đầu năm 2026 và việc thắt chặt các biện pháp trừng phạt ngoài lãnh thổ gần đây, kết hợp lại, đang trực tiếp gây hại cho người dân Cuba, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất”, Turk tuyên bố. “Trẻ em đang chết vì bác sĩ thiếu vật tư và thuốc men thiết yếu. Điều này không thể chấp nhận được.”

Trong khi đó, chính quyền Trump đổ lỗi cho sự quản lý yếu kém của chính phủ Cuba. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu với Al Jazeera vào tháng 3: “Chúng tôi không làm gì mang tính trừng phạt chế độ Cuba”. Trước lệnh phong tỏa nhiên liệu, Cuba đã lên kế hoạch chuyển đổi một phần cơ sở hạ tầng năng lượng khỏi nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng mặt trời và các nguồn tái tạo khác. Quốc gia này đã đẩy nhanh quá trình chuyển đổi với sự hỗ trợ của công nghệ năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Trung Quốc – đối thủ kinh tế chính của Mỹ. Tuy nhiên, theo ước tính năm 2022, năng lượng tái tạo chỉ chiếm khoảng 18% tổng tiêu thụ năng lượng của Cuba. Cuba đặt mục tiêu sản xuất gần một phần tư năng lượng từ các nguồn tái tạo vào năm 2030.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Ron Lach / Pexels