Chính quyền Tổng thống Donald Trump lần đầu tiên triệu tập Tòa án Trục xuất Khủng bố Nước ngoài (Alien Terrorist Removal Court) – cơ quan được thành lập từ năm 1996 nhưng chưa từng được sử dụng trong ba thập kỷ – trong phiên xử ngày 30/7 nhằm trục xuất bà Nazira Haji Zada, 47 tuổi, thường trú nhân hợp pháp tại Fort Worth, Texas, dù bà không bị buộc tội hình sự. Vụ việc ngay lập tức vấp phải chỉ trích từ các nhà hoạt động nhân quyền, những người cho rằng đây là nỗ lực mới của chính quyền Trump nhằm phá vỡ các thủ tục bảo vệ công bằng.

Phiên xử đầu tiên sau 30 năm

Tòa án Trục xuất Khủng bố Nước ngoài được Quốc hội Mỹ thành lập năm 1996, nhưng chưa bao giờ được sử dụng cho đến phiên điều trần ngày 30/7. Năm thẩm phán từ khắp nước Mỹ phục vụ trong tòa án này, do Chánh án Tối cao John Roberts bổ nhiệm. Trong phiên xử, Thẩm phán Joan Ericksen đã bác bỏ yêu cầu bác bỏ ngay lập tức vụ việc của luật sư bào chữa Matthew Farley, đồng thời nhấn mạnh đây không phải là vụ án hình sự. “Đây không phải vấn đề hình sự. Đây là vấn đề dân sự phát sinh theo luật di trú,” bà nói với bị cáo.

Cáo buộc và bằng chứng mật

Chính quyền Trump cáo buộc bà Nazira Haji Zada tham gia vào âm mưu tấn công vũ trang nhằm vào ngày bầu cử năm 2024, với sự tham gia của hai con trai bà là Tawhedi và Abdullah Haji Zada. Cả hai đều bị bắt vào tháng 10/2024 trước khi kế hoạch có thể được thực hiện. Abdullah hiện đang thụ án 15 năm tù, còn Tawhedi chờ tuyên án. FBI đã phá vỡ âm mưu khi hai người đàn ông này cố gắng mua hai khẩu súng trường và 500 viên đạn từ một đặc vụ chìm. Tuy nhiên, chính quyền không đưa ra bất kỳ cáo buộc hình sự nào đối với bà Nazira. Bộ Tư pháp tuyên bố có “phần lớn bằng chứng” chống lại bà, nhưng thừa nhận các bằng chứng này bao gồm thông tin mật không thể công bố. Trong một bản ghi nhớ ngày 15/7, FBI giải thích: “Thông tin cơ bản được phân loại vì việc tiết lộ sẽ cho phép các tổ chức khủng bố tránh các biện pháp ngăn chặn hoặc phát hiện, hoặc tiết lộ các nguồn FBI hoặc Cơ quan Tình báo Hoa Kỳ khác.” Tuy nhiên, các tòa án thường có quy trình xử lý thông tin mật, và một thẩm phán của Tòa án Trục xuất Khủng bố đã bày tỏ hoài nghi về lập luận của chính phủ.

Phản ứng của luật sư và chỉ trích

Luật sư của bà Nazira, Matthew Farley, chỉ trích mạnh mẽ quyết định của chính quyền, cho rằng vụ việc vi phạm quy trình tố tụng và hiến pháp. “Toàn bộ kế hoạch này vi phạm quy trình hợp pháp và vi hiến,” Farley nói, gọi phiên điều trần là “một đường vòng để đưa ra một vụ án hình sự”. Các nhà phê bình cho rằng Tòa án Trục xuất Khủng bố là một công cụ khác của chính quyền Trump nhằm phá vỡ các biện pháp bảo vệ tố tụng – một phần trong nỗ lực đẩy mạnh trục xuất hàng loạt. Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche bảo vệ quyết định, tuyên bố: “Quốc hội đã tạo ra Tòa án Trục xuất Khủng bố Nước ngoài ba thập kỷ trước để loại bỏ khỏi Hoa Kỳ những kẻ khủng bố nước ngoài mà lẽ ra không bao giờ nên ở đây ngay từ đầu.”

Bối cảnh và hệ quả

Vụ việc đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa an ninh quốc gia và quyền công dân. Việc sử dụng một tòa án chưa từng được áp dụng trong 30 năm cho thấy chính quyền Trump đang tìm cách mở rộng các công cụ pháp lý để thực thi chính sách di trú cứng rắn. Phiên điều trần ngày 30/7 diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump liên tục đẩy mạnh các biện pháp trục xuất, bao gồm việc sử dụng các cơ quan như ICE và các tòa án đặc biệt. Dù vậy, tòa án thừa nhận vẫn đang trong quá trình thiết lập “cơ sở hạ tầng” của mình, và thẩm phán Ericksen đã làm rõ rằng bà Nazira không phải đối mặt với truy tố hình sự. Tương lai của vụ việc vẫn chưa rõ ràng, nhưng nó đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử tư pháp Mỹ liên quan đến luật chống khủng bố và di trú.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Felix-Mittermeier / Pixabay