Một giá sàn, cộng hoặc trừ khoản chênh
Giá sàn là giá hợp đồng kỳ hạn Robusta, tức hợp đồng giao hàng vào một tháng định trước, trên sàn ICE Futures Europe ở London. Giá tính bằng USD/tấn. Hạng chuẩn của sàn là Class 1, giao theo đúng giá hợp đồng. Robusta mọi xuất xứ đều giao vào sàn được, miễn hàng được tự do xuất khẩu. Khoản chênh là một khâu trong cách hình thành giá cà phê.

Giá chốt của một lô hàng bằng giá kỳ hạn của tháng tham chiếu, cộng hoặc trừ khoản chênh đã thỏa thuận. Tùy khoản chênh nằm dưới, trên hay bằng giá sàn, người trong nghề gọi là trừ lùi, cộng tới hoặc ngang giá.
| Cách gọi | So với giá sàn | Khi nào gặp |
|---|---|---|
| Trừ lùi | Thấp hơn giá niêm yết trên sàn | Khi dư cung, hoặc hàng kém hạng chuẩn của sàn |
| Cộng tới | Cao hơn giá niêm yết trên sàn | Khi thiếu cung, hàng sẵn khan |
| Ngang giá | Bằng giá niêm yết, khoản chênh là 0 | Hàng đúng hạng chuẩn giao vào sàn ICE |
Nguồn: Sucafina, ICE Futures Europe.
Ví dụ của công ty cà phê Sucafina với Arabica: giá sàn đang ở 200 cent mỗi pound (lb). Một lô hàng chào 2,20 USD/lb thì khoản chênh là cộng 20.
Với hợp đồng chốt giá sau, khoản chênh giữ nguyên, còn giá sàn lúc chốt quyết định giá cuối. Nếu sàn xuống 180 lúc chốt, lô hàng trên chỉ còn 2,00 USD/lb. Các kiểu chốt giá nằm ở bài hợp đồng chốt giá sau.
Mức cộng trừ đổi theo 7 yếu tố
Khoản chênh xoay theo cung cầu của hàng sẵn ở nước sản xuất. Theo Sucafina, đó là phần cách nhau giữa giá một lô hàng và giá trên sàn.
- Cung cầu và tồn kho. Theo Sucafina, khi dư cung, thương nhân đem hàng giao vào sàn, tồn kho sàn tăng và khoản chênh rơi xuống dưới mức ngang giá. Khi thiếu cung, người mua rút hàng khỏi kho sàn và khoản chênh chuyển sang cộng.
- Thời điểm trong vụ. Theo Sucafina, chu kỳ mùa vụ và thời tiết cũng là những yếu tố làm khoản chênh đổi.
- Hạng hàng. Hàng càng xa hạng chuẩn của sàn càng bị trừ nhiều. Hàng không đủ chuẩn giao vào sàn có thể bị trừ sâu, theo Sucafina.
- Nguồn cung Brazil. Conab ước sản lượng Conilon, tức Robusta của Brazil, năm 2026 đạt 19,4 triệu bao, theo số liệu Chính phủ Brazil công bố tháng 9. Lượng này giảm 6,6% so với năm 2025, trong khi Arabica tăng gần 35%.
- Kỳ hạn tham chiếu. Theo Reuters, báo giá Robusta Việt Nam luôn ghi khoản chênh so với một kỳ hạn cụ thể trên sàn London. Cùng một khoản cộng, đặt cạnh hai kỳ hạn có giá khác nhau sẽ ra hai giá chốt khác nhau.
- Cước và nơi giao hàng. Theo Sucafina, chênh lệch cước vận tải và khoản cộng trừ theo cảng cũng làm khoản chênh đổi. Hàng giao vào sàn ICE phải về kho do sàn chỉ định ở châu Âu hoặc Mỹ.
- Hồ sơ EUDR. EUDR, tức quy định chống phá rừng của EU, áp dụng với doanh nghiệp lớn và vừa từ 30/12/2026, theo Ủy ban châu Âu. Hàng đáp ứng quy định được trả thêm khoảng 50 USD/tấn, theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA). Ông cho biết mức này có thể đổi theo thời điểm và từng giao dịch.

Vì sao khoản trừ có lúc thành cộng
Khi hàng sẵn khan so với nhu cầu giao ngay, người mua phải trả cao hơn giá sàn. Sucafina gọi đó là lúc khoản chênh của nước sản xuất chuyển sang dương. Ngày 23/10, Robusta loại 2 của Việt Nam nằm ở phía cộng, cao hơn kỳ hạn tháng 1 từ 150 đến 200 USD/tấn, theo Reuters.
Năm 2011, chiều đi ngược lại. Khi đó, ông Lương Văn Tự, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Việt Nam, cảnh báo chuyện doanh nghiệp xuất khẩu liên tục tăng mức trừ lùi. Theo báo Tuổi Trẻ, ông lo doanh nghiệp có thể thua lỗ nặng khi người mua cố tình đẩy giá xuống.
R1 và R2: mỗi hạng một mức trừ
Hạng hàng càng nhiều hạt lỗi thì càng bị trừ sâu. Trên sàn ICE, theo bảng cộng trừ theo hạng của ICE Futures Europe, mức trừ nặng nhất là 90 USD/tấn cho Class 4.
| Hạng | Thông số chính | Mức chênh so với giá hợp đồng |
|---|---|---|
| Class 1 | Hạng chuẩn của sàn | Giao theo đúng giá hợp đồng |
| Class 2 | Tối đa 5% hạt lỗi, 1% tạp chất, ít nhất 90% hạt trên sàng 13 | Trừ 30 USD/tấn |
| Class 3 | Tối đa 7,5% hạt lỗi, tạp chất và sàng như Class 2 | Trừ 60 USD/tấn |
| Class 4 | Tối đa 8% hạt lỗi, ít nhất 90% hạt trên sàng 12 | Trừ 90 USD/tấn |
Nguồn: ICE Futures Europe.
Với hợp đồng 10 tấn, một lô Class 3 giao vào sàn bị trừ 600 USD so với hàng Class 1. Cách sàn chia hạng cho thấy hai thứ quyết định mức trừ: tỷ lệ hạt lỗi và cỡ hạt.

Ở Việt Nam, tiêu chuẩn cà phê nhân là TCVN 4193:2014 do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, dùng cho cả Arabica và Robusta. Trên thị trường, Reuters báo giá hạng R2 của Việt Nam dưới tên "Robusta loại 2, 5% đen vỡ". Mức trừ theo hạng của ICE áp dụng khi hàng được giao vào sàn. Ngoài thị trường, R2 mua bán theo khoản chênh hai bên thỏa thuận, và ngày 23/10 khoản này đang là cộng.
Khoản chênh nói trên là giá xuất khẩu, tính bằng USD/tấn. Giá đại lý trong nước lại tính bằng đồng/kg. Ngày 23/10, cùng lúc R2 ở phía cộng, một thương nhân trong nước chào mua 88.000 đồng/kg cho hàng giao tháng 12, theo Reuters. Cách đổi giữa hai đơn vị nằm ở bài quy đổi từ giá sàn sang giá thu mua.
Tới đây, việc cần theo dõi là khoản chênh của R2 khi vụ mới vào thu hoạch rộ và lượng hàng sẵn thay đổi. Giá cà phê đi từ sàn tới vườn ra sao nằm ở bài giá cà phê hình thành từ sàn tới vườn.
Cách đọc số liệu: Mức chênh của R2 lấy theo báo cáo thị trường châu Á của Reuters, đăng trên Business Recorder ngày 23/10/2026. Đây là mức thương nhân chào hàng trong ngày. Mức trừ theo hạng là bảng cố định của ICE Futures Europe, tính bằng USD/tấn.
