Trong làng bóng đá đỉnh cao, những cái tên như Lionel Messi, Bukayo Saka, Lamine Yamal hay Mohamed Salah không chỉ nổi bật nhờ tài năng, mà còn bởi họ đều thuận chân trái. Dù người thuận tay trái chỉ chiếm khoảng 8,2% dân số thế giới (theo một tổng hợp 164 nghiên cứu năm 2020), tỷ lệ cầu thủ thuận chân trái ở các đội tuyển quốc gia lại cao hơn nhiều, dao động từ 23% đến 32%. Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Sports Science and Coaching vào tháng 2/2026 do Gabriele Morganti và cộng sự thực hiện, phân tích 7.507 cầu thủ nam từ đội trẻ đến đội tuyển quốc gia của Anh, Pháp, Đức, Italy và Tây Ban Nha, cho thấy tỷ lệ này ở cấp độ trẻ là trên 27% và ở cấp độ tuyển quốc gia là 26,5%, so với mức tham chiếu 15% trong dân số.

Sự hiện diện vượt trội của cầu thủ thuận chân trái trong bóng đá chuyên nghiệp

Sự chênh lệch này không chỉ đến từ yếu tố kỹ thuật hay thể chất. Kylie A. Steel, giảng viên về Học vận động và Tiếp thu kỹ năng tại Đại học Western Sydney, cho rằng các nhà tuyển trạch ưu tiên chân thuận vì giá trị chiến thuật mà nó mang lại cho cấu trúc đội hình. Một nghiên cứu tại Hà Lan chỉ ra rằng cầu thủ thuận chân trái có nhiều khả năng được chọn vào đội trẻ quốc gia hơn. Tuy nhiên, lợi thế ban đầu này không đảm bảo suất lên đội tuyển quốc gia; sự cạnh tranh ở các vị trí đòi hỏi chân trái càng cao hơn.

Lợi thế chiến thuật: Từ chiếm lĩnh cánh trái đến khả năng chơi hai chân

Lợi thế rõ rệt nhất của cầu thủ thuận chân trái là khi chơi ở cánh trái. Ở vị trí này, hướng cơ thể được tối ưu, giúp xử lý bóng một chạm nhanh hơn, tăng tốc độ luân chuyển bóng và gây khó khăn cho hậu vệ. Trường hợp của Harry Kewell (Australia) là ví dụ điển hình: anh có thể chuyền hoặc dứt điểm mà không cần điều chỉnh lại cơ thể. Ngoài ra, cầu thủ thuận chân trái còn ít để lộ bóng cho đối phương hơn, vì họ không cần đưa bóng vào trung lộ để thuận chân phải.

Steel cũng nhấn mạnh việc sử dụng cầu thủ thuận chân trái ở cánh phải (chân nghịch) như một biến thể chiến thuật, điển hình là Messi hay Cristian Volpato. Khi xuất phát từ cánh phải, họ buộc hậu vệ phải phán đoán nhiều phương án: có thể cắt vào trong để dứt điểm hoặc kiến tạo, mở rộng tầm nhìn và tạo góc chuyền tốt hơn. Sự đa năng này gây khó khăn cho hàng thủ đối phương.

Không phải thể chất, mà là sự cân bằng kỹ thuật

Một nghiên cứu của Krzysztof Lipecki tại Đại học Kinh tế Krakow, công bố trên tạp chí Human Movement, đã đo lường khả năng thể chất và kỹ thuật của 111 cầu thủ nam từ 12 đến 17 tuổi (các lứa U13, U15, U17). Kết quả cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về tốc độ, sự nhanh nhẹn hay sức mạnh bột phát giữa cầu thủ thuận chân phải và trái. Tuy nhiên, cầu thủ thuận chân trái có mức độ bất đối xứng thấp hơn ở tất cả các kỹ năng kỹ thuật được đánh giá: chênh lệch thành tích giữa chân thuận và chân không thuận của họ nhỏ hơn so với cầu thủ thuận chân phải. Ở lứa U15, cầu thủ thuận chân trái đạt kết quả tốt hơn trong các bài tập tâng bóng và chuyền dài bằng chân không thuận.

Lipecki kết luận rằng kiểu thuận chân không tạo khác biệt về thể chất, nhưng cầu thủ thuận chân trái có sự chuẩn bị kỹ thuật cân bằng hơn giữa hai chân. Sự đối xứng này mang lại hệ quả kinh tế rõ rệt: một nghiên cứu về Bundesliga (Đức), được Sebastian Ocklenburg từ MSH Medical School Hamburg tham khảo, cho thấy cầu thủ có thể chơi tốt bằng cả hai chân nhận mức lương cao hơn 15,4% so với đồng đội, ngay cả sau khi kiểm soát các biến số hiệu suất khác.

Yếu tố bất ngờ và sự sáng tạo

Theo Steel, các hậu vệ thường dự đoán tình huống dựa trên các mẫu chuyển động quen thuộc. Khi cầu thủ thuận chân trái thực hiện những động tác ít gặp, quá trình ra quyết định của đối thủ bị phá vỡ. Trong những tình huống căng thẳng, một phần giây có thể quyết định kết quả. Việc rèn luyện chân không thuận giúp phát triển khả năng sử dụng hai chân linh hoạt, mở rộng vốn kỹ thuật và tạo thêm biến số khi xử lý bóng dưới áp lực.

Steel cũng đề cập đến các nghiên cứu cho thấy cầu thủ thuận chân trái có thể có lợi thế nhẹ trong các bài kiểm tra tư duy sáng tạo, nhưng kết quả chưa kết luận trong bóng đá chuyên nghiệp. Dù vậy, sự hiện diện của họ mang đến những biến thể làm thay đổi tính toán thông thường của đối thủ trong mỗi pha bóng.

Phân bố theo vị trí: Hậu vệ trái được ưa chuộng

Nghiên cứu của Morganti cũng phát hiện sự phân bố bất đối xứng theo vị trí: cầu thủ thuận chân trái được tuyển chọn nhiều hơn ở vị trí hậu vệ, trong khi cầu thủ thuận chân phải chiếm ưu thế ở tiền vệ và tiền đạo. Tỷ lệ chuyển tiếp từ đội trẻ lên đội tuyển quốc gia nhìn chung thấp và không khác biệt theo chân thuận. Điều này cho thấy sự ưa chuộng cầu thủ thuận chân trái mang tính chiến thuật, nhưng việc duy trì và thành công ở cấp cao nhất phụ thuộc vào các yếu tố khác như phong độ ổn định và khả năng thích ứng.

Theo Infobae

Ảnh: derJani / Pixabay