Tính đến tháng 8/2026, đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha cùng lúc giữ chức vô địch World Cup nam và nữ - lần đầu tiên trong lịch sử. Hệ thống của Liên đoàn bóng đá Tây Ban Nha (RFEF) đã tạo ra 4 chức vô địch World Cup trẻ, 18 danh hiệu U19 châu Âu, vàng Olympic Paris 2024, bạc Olympic Tokyo 2020.
Trong cuộc trò chuyện với SPORT đăng ngày 7 tháng 8 năm 2026, Francis Hernández - cựu điều phối viên các đội trẻ nam của RFEF và là một trong những người góp công xây dựng bộ máy ấy - lý giải vì sao bóng đá Tây Ban Nha biến thành công cá biệt thành cách làm việc thường trực. Ông nói: “Ở Tây Ban Nha, chúng tôi cố gắng tạo ra một mô hình chơi vốn đang lơ lửng, để định hình thành văn bản và hình ảnh. Một mô hình mở cho phép bổ sung cầu thủ dựa trên đặc điểm và cả những hành vi có thể làm giàu thêm ý tưởng chơi theo thời gian.”
Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha thống trị nhờ hệ thống, không phải một thế hệ
Francis Hernández nhấn mạnh danh hiệu thay đổi qua từng năm, cầu thủ tiến bộ qua từng cấp độ, huấn luyện viên nối tiếp nhau, nhưng phong độ vẫn được giữ vững. Đằng sau mỗi chiếc cúp là cấu trúc kết nối phát hiện tài năng sớm, đào tạo tại các câu lạc bộ, hồ sơ cụ thể cho từng vị trí và phương pháp chung từ lần tập trung đầu tiên đến đội tuyển quốc gia.
| Hạng mục | Thành tích |
|---|---|
| World Cup U20 nam | Vô địch 1999 |
| World Cup U20 nữ | Vô địch 2022 |
| World Cup U17 nữ | Vô địch 2018, 2022 |
| Olympic nam | Bạc Tokyo 2020, vàng Paris 2024 |
| U19 châu Âu | 18 lần vô địch (10 nam, 8 nữ) |
Hai đội tuyển quốc gia của Tây Ban Nha hiện cũng đều là đương kim vô địch châu Âu, đưa bộ sưu tập danh hiệu tăng dần theo từng năm. Tấm vàng Olympic nam ở Paris 2024 cũng là lần thứ hai Tây Ban Nha đăng quang ở đấu trường này, sau Barcelona 1992. Trước khi đạt đỉnh cao này, Tây Ban Nha từng nhiều thập kỷ tích lũy danh hiệu trẻ mà không tái lập ở đội tuyển quốc gia; rào cản biểu tượng là vòng tứ kết, và lời nguyền chỉ tan khi đội vượt qua Italy trên chấm luân lưu tại Euro 2008.
Lamine Yamal, Nico Williams và cuộc cách mạng trong mô hình Tây Ban Nha
Với Francis Hernández, sự tiến hóa của đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha được tóm gọn trong hai cái tên: Lamine Yamal và Nico Williams. Họ bổ sung vào vũ khí truyền thống tốc độ, khả năng đi bóng vượt qua đối thủ và tấn công khoảng trống. “Chúng tôi hiểu rằng mình có thể chơi bóng ngắn, nhưng cũng có thể chơi rất nhiều vào khoảng trống. Điều đó làm giàu ý tưởng chơi và giúp chúng tôi không bị đối thủ bắt bài”, ông giải thích.
Đây là bước chuyển từ mẫu kiểm soát bóng từng đưa Tây Ban Nha lên đỉnh thế giới năm 2010 tới một đội tuyển đa dạng hơn, đủ sức chinh phục ngôi sao thứ hai ở World Cup 2026. Hernández cũng kể lại việc ông trực tiếp tham gia giữ chân Lamine Yamal cho Tây Ban Nha khi Morocco - một trong những liên đoàn tích cực nhất trong việc chiêu mộ cầu thủ song tịch - nhắm tới tiền đạo của Barcelona. Ông từng cùng Albert Luque, giám đốc thể thao đội tuyển nam Tây Ban Nha thời điểm đó, tới gặp cầu thủ và gia đình.
Theo Hernández, RFEF xác định phải hành động trước vì ngày càng nhiều cầu thủ có thể khoác áo nhiều đội tuyển. “Chúng tôi đã thành công với rất nhiều cầu thủ: Nico Williams, Ansu Fati, Lamine Yamal, Dean Huijsen...”
Luis de la Fuente, sợi dây xuyên suốt từ đội trẻ đến đội tuyển quốc gia
Một trong những bước đi quan trọng của RFEF là xác định hồ sơ cầu thủ cho từng vị trí. Việc tuyển chọn không chỉ dựa trên phong độ trước mắt mà còn xét khả năng đọc trận đấu, học hành vi mới và phát triển theo quy trình. HLV Luis de la Fuente là minh chứng rõ nhất cho sự liên tục: khi ông tiếp quản đội tuyển quốc gia vào tháng 12/2022, 18 trong số 26 cầu thủ sau đó vô địch World Cup 2026 từng làm việc dưới quyền ông ở các đội trẻ.
Danh sách đó gồm Grimaldo, Llorente, Unai Simón, Rodri, Merino, Zubimendi, Ferran, Eric García, Joan García, Pedro Porro, Cucurella, Fabián, Oyarzabal, Olmo, Yeremy, Nico Williams, Baena và Pedri. Unai Simón, Rodri và Merino cùng De la Fuente vô địch U19 châu Âu 2015; bốn năm sau, Unai Simón và Merino lặp lại ở U21 châu Âu cùng Fabián, Oyarzabal và Olmo. Tại Olympic Tokyo 2020, tám cầu thủ sau này đăng quang tại World Cup 2026 từng giành huy chương bạc dưới sự dẫn dắt của ông: Unai Simón, Eric García, Pedri, Cucurella, Zubimendi, Merino, Oyarzabal và Olmo.
Một số cầu thủ khác hoàn tất hành trình với những HLV khác, như Cubarsí và Pubill - nhà vô địch Olympic Paris 2024 dưới thời Santi Denia. Sự liên tục không phụ thuộc vào một cá nhân. Francis Hernández, người gắn bó gần 6 năm với công tác điều phối đội trẻ nam, ước tính ông gặp tới 90-95% cầu thủ trong hệ thống ở giai đoạn cuối. Tây Ban Nha cũng giữ nguyên triết lý khi thay người: sau khi Santi Denia rời đội U21, RFEF trao đội cho trợ lý David Gordo - người từng làm việc với U14, U15 và U16.
“Ở Tây Ban Nha có nền đào tạo huấn luyện viên tốt nhất, có những HLV tốt nhất, tất nhiên là những nhà cầm quân đội tuyển tốt nhất và cả những cầu thủ tốt nhất”, Hernández khẳng định. Theo ông, một HLV đội tuyển xuất sắc không nhất thiết phải là một HLV câu lạc bộ xuất sắc, và việc đôn kỹ thuật viên “nhà” như Luis de la Fuente là hướng đi đúng.
Bí quyết còn nằm ở các câu lạc bộ và khả năng nhân rộng hệ thống
Francis Hernández cho rằng không thể hiểu thành công của Tây Ban Nha nếu chỉ nhìn vào trung tâm Las Rozas. Cầu thủ dành phần lớn thời gian trong năm ở câu lạc bộ, nên các lò đào tạo đóng vai trò then chốt. “Nếu xem một buổi tập của Villarreal, Athletic Club hay Albacete, bạn sẽ thấy một tỷ lệ khá lớn dựa trên phương pháp tương tự: tạo ra các bài tập mà bóng là trung tâm, lồng ghép yếu tố thể lực vào bài tập có bóng”, ông nói.
Mỗi câu lạc bộ vẫn có bản sắc riêng, khoảng 20% công việc phản ánh đặc thù của họ, nhưng phần lớn quá trình đào tạo cầu thủ dựa trên cùng một ý tưởng. Chính vì vậy, hệ thống có thể nhân rộng. RFEF từng kiểm soát khoảng 1.200 cầu thủ từ lứa 2006, 2007 đến lứa 2013, đồng thời mở rộng bộ phận tuyển trạch, thành lập đội U14 và U16 cùng các giải khu vực với độ tuổi sớm hơn để can thiệp từ đầu.
Sau khi rời RFEF vào tháng 8/2024, Hernández được Liên đoàn bóng đá Honduras bổ nhiệm làm giám đốc thể thao ngày 5/2/2026. Mục tiêu trước mắt là giành vé dự World Cup 2030; nhiệm vụ cốt lõi là xây dựng cấu trúc sống sót qua những thay đổi về HLV và thế hệ như Tây Ban Nha đã làm. Kết quả bước đầu đã xuất hiện khi Keyrol Figueroa, tiền đạo của Liverpool, con trai cựu đội trưởng Maynor Figueroa, ra mắt đội tuyển Honduras hồi tháng 6, sau khi từng chơi cho đội trẻ Mỹ và có thể đại diện cho Anh.
Kỷ nguyên thống trị của đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha vì thế không phải may mắn. Đó là thành quả của một quy trình: phát hiện tài năng trước đối thủ, đào tạo theo hồ sơ vị trí, dùng chung phương pháp từ đội trẻ lên đội tuyển quốc gia và kết nối chặt chẽ với hệ thống câu lạc bộ. Với Francis Hernández, Tây Ban Nha đang sở hữu những cầu thủ và huấn luyện viên tốt nhất thế giới - một tuyên bố đã thành hiện thực trên bảng vàng danh hiệu.
Theo SPORT
Ảnh: dimitrisvetsikas1969 / Pixabay
