Spike Jonze, đạo diễn bộ phim 'Her' (2013) từng tiên đoán về mối quan hệ giữa người và AI, nay lên tiếng cảnh báo về sự nguy hiểm của các chatbot hiện tại, cho rằng chúng được thiết kế để thao túng và gây nghiện, đặc biệt với nhóm người dễ tổn thương. Trong một cuộc đối thoại tại hội nghị Vibecon do công ty vibe-coding Replit tổ chức ở New York, Jonze đã chia sẻ cảm giác 'khó xử' khi thấy tác phẩm của mình bị so sánh với các chatbot AI thực tế, đồng thời chỉ ra sự khác biệt cốt lõi: nhân vật Samantha trong phim có tính tự chủ, còn các chatbot hiện tại thì không.

Bộ phim 'Her' và cảm hứng cho ChatGPT

Bộ phim 'Her' kể về một người đàn ông cô đơn dần yêu một hệ điều hành AI biết nói. Hơn một thập kỷ sau, bức tranh tương lai trong phim gần như trở thành hiện thực. OpenAI CEO Sam Altman từng nhắc đến bộ phim này trên X khi ra mắt GPT-4o, khiến nhiều người cho rằng 'Her' là nguồn cảm hứng cho ChatGPT. Tuy nhiên, thiết kế của ChatGPT – vốn được tối ưu để làm hài lòng người dùng – đã gây ra tranh cãi về chứng nghiện AI và 'bệnh tâm thần AI'. Khi OpenAI giới thiệu giọng nói mới cho GPT-4o, giọng này bị phát hiện giống hệt giọng của Scarlett Johansson – người lồng tiếng cho Samantha trong phim – mà không có sự đồng ý của cô, gây ra một vụ bê bối lớn.

Đạo diễn Spike Jonze: 'AI giả làm người sẽ thao túng chúng ta'

Jonze nhấn mạnh rằng 'Her' thực chất là câu chuyện về các mối quan hệ và sự thân mật, không phải về công nghệ. Ông muốn khán giả cảm thấy chatbot có tính tự chủ – điều mà các AI thực tế hiện nay hoàn toàn không có. 'Bề ngoài thì giống, nhưng với tôi chúng không giống chút nào. Một AI giả làm người có thể thao túng người khác', Jonze nói. Ông lo ngại trẻ em lớn lên sẽ thấy AI vô cùng thuyết phục và hấp dẫn, nhưng thực chất chúng chỉ là 'hệ thống nhận dạng mẫu tuyệt vời'. Cảnh báo của Jonze phản ánh nỗi lo ngày càng lớn trong xã hội: các chatbot được thiết kế để tối đa hóa mức độ tương tác, dẫn đến nghiện. Trong 2-3 năm qua, các thuật ngữ như 'nghiện AI' và 'bệnh tâm thần AI' trở nên phổ biến trên mạng, thậm chí đã có các nhóm hỗ trợ cho người nghiện chatbot.

Những cái chết thương tâm liên quan đến chatbot

Một số trường hợp đã kết thúc bi thảm. Nạn nhân thường là trẻ em hoặc người có vấn đề về sức khỏe tâm thần – những người dễ bị tổn thương. Ví dụ, một cậu bé 14 tuổi đã tự tử ngay sau khi chatbot Character.AI dựa trên nhân vật 'Game of Thrones' nói với cậu 'Hãy về với em'. Năm ngoái, một người đàn ông bị suy giảm nhận thức đã chết khi cố gắng đến New York để gặp một chatbot AI do Meta tạo ra, người mà anh ta đã trò chuyện từ lâu.

Quan điểm của Hollywood về AI: ủng hộ và phản đối

Jonze thừa nhận đã thử nghiệm AI trong công việc. Cuối năm ngoái, ông cùng đạo diễn Hà Lan Halina Reijn – người hợp tác với Gucci trong phim ngắn 'The Tiger' – đã dùng AI để tạo hoạt ảnh collage kéo dài 30 giây cho một cảnh ác mộng. Ông thấy việc thử nghiệm AI 'thú vị' nhưng cảnh báo không nên phụ thuộc quá nhiều vào AI trong quá trình sáng tạo. 'AI tạo ra mọi thứ rất nhanh, khiến bạn ảo tưởng rằng mình đang tạo ra nó', Jonze nói. Ông cho rằng quá trình sáng tạo cần có thời gian để vật lộn và tìm ra từ ngữ từ bên trong. 'Đối lập với slop (nội dung rỗng tuếch do AI tạo ra) là thứ đến từ bên trong chúng ta'.

Hollywood đang chia rẽ về vai trò của AI. Đạo diễn Martin Scorsese gần đây trở thành đối tác và cố vấn cho một startup tạo ảnh bằng AI, cho rằng AI có thể hữu ích trong việc tạo storyboard tiền kỳ. Đầu tháng này, Liên hoan phim Tribeca do Robert De Niro dẫn đầu đã trình chiếu một bộ phim hoàn toàn do AI tạo ra. Các nghệ sĩ như Reese Witherspoon và đạo diễn Steven Soderbergh cũng ủng hộ việc đưa AI vào điện ảnh. Ngược lại, đạo diễn Guillermo del Toro tuyên bố thà chết còn hơn dùng AI tạo sinh trong phim của mình. Diễn viên Seth Rogen, một người chỉ trích gay gắt AI, gọi các video slop do AI tạo ra là 'thứ nhảm nhí tệ nhất tôi từng thấy' và nói rằng nếu bạn dùng AI để viết, có lẽ bạn không nên làm nhà văn.

Tương lai AI: cần thúc đẩy sự kết nối giữa người với người

Jonze tỏ ra cởi mở với việc ứng dụng AI vào công việc, nhưng vẫn lo ngại về tác động của việc chấp nhận AI vô điều kiện. 'AI rất tham lam, nó sẽ lấy nhiều nhất có thể từ những gì chúng ta cho. Nhưng tôi cũng muốn bảo vệ những thứ như sự hợp tác với các nghệ sĩ khác', ông nói. Jonze cho rằng AI là công cụ tuyệt vời nhưng không nên thay thế sự hợp tác giữa con người, vì điều đó tạo ra 'thứ hóa học không thể diễn tả bằng lời'. Ông nhấn mạnh rằng tạo ra thứ gì đó bằng AI là trải nghiệm đơn độc, và để AI được sử dụng trong ngành sáng tạo, nó cần tiến hóa theo hướng thúc đẩy sự hợp tác. 'AI nên có khía cạnh xã hội, kết nối mọi người. Điều đó sẽ đến, nhưng cần được ưu tiên ngang với thời gian, nền tảng và mức độ tương tác', Jonze kết luận.

Theo Gizmodo

Ảnh: Alexandra_Koch / Pixabay