Trong cuộc đối thoại gần đây với Wall Street Journal, CEO Satya Nadella của Microsoft (MSFT) đã đưa ra thông điệp rõ ràng: cạnh tranh trong lĩnh vực AI đang quá tập trung, các mô hình cần có giá cả phải chăng hơn và doanh nghiệp cần đạt được 'sự đồng thuận xã hội'. Phát biểu thận trọng, ngoại giao và được tính toán kỹ lưỡng này có thể là một sự thừa nhận ngầm về những sai lầm chiến lược trước đây của Microsoft.

Microsoft bỏ lỡ cuộc đua mô hình ngôn ngữ lớn tiên tiến

Thực tế hiện nay cho thấy Microsoft đã bỏ lỡ cuộc đua phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn tiên tiến (frontier models). Trong khi OpenAI và Anthropic phát triển những hệ thống AI tinh vi nhất từ trước đến nay, Microsoft chọn đầu tư vào các công ty này thay vì tự cạnh tranh. Quyết định đó từng có vẻ hợp lý, nhưng nhìn lại, nó đang tạo ra một bức tranh phức tạp hơn. Kết quả là chiến trường chính đang dịch chuyển sang nền tảng và kênh phân phối.

Logic của Microsoft là: họ không cần thắng trong cuộc đua phát triển mô hình vì đã nắm giữ tầng doanh nghiệp sử dụng AI thông qua Azure, Office, Teams, GitHub và quan hệ đối tác với hầu hết các công ty lớn trên thế giới. Các công ty AI tiên tiến có thể cạnh tranh xem ai có mô hình thông minh nhất, còn Microsoft quản lý hạ tầng. Tuy nhiên, khi xem xét kỹ hơn, logic này không vững chắc như vẻ ngoài.

Áp lực lên các sản phẩm AI chủ lực của Microsoft

Đầu tiên là GitHub Copilot, sản phẩm AI chủ lực của Microsoft. Hiện tại, Claude Code của Anthropic chiếm ước tính 54% thị trường lập trình doanh nghiệp, trong khi GitHub Copilot – được Microsoft mua lại với giá 75 tỷ USD (khoảng 1,21 nghìn tỷ yên) vào năm 2018 – đang mất đà trước các sản phẩm do chính công ty mà Microsoft hỗ trợ tài chính phát triển.

Tiếp theo là Office và Teams, thuộc mảng 'Năng suất và Quy trình Kinh doanh' của Microsoft. Mảng này đạt doanh thu 35 tỷ USD (5,65 nghìn tỷ yên) chỉ trong quý 3 năm tài chính 2026 (tháng 1-3/2026), tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Lập luận của Microsoft là việc tích hợp Copilot vào các công cụ hàng ngày là chiến lược bất khả chiến bại. Tuy nhiên, hành vi của doanh nghiệp cho thấy điều ngược lại: nhân viên tri thức đang chuyển thẳng sang Claude hoặc ChatGPT cho các tác vụ quan trọng, thay vì chờ Copilot trong Word hay Outlook bắt kịp. Ý tưởng rằng doanh nghiệp cần lớp Microsoft để truy cập AI đang dần phai nhạt, và với quy mô 35 tỷ USD mỗi quý, ngay cả những thay đổi nhỏ trong hành vi cũng có thể tác động đáng kể.

Azure tăng trưởng mạnh nhưng phụ thuộc vào đối thủ

Azure, trên giấy tờ, có vẻ mạnh mẽ hơn. Mảng 'Đám mây thông minh' gắn liền với Azure báo cáo doanh thu 34,7 tỷ USD (khoảng 5,61 nghìn tỷ yên) trong quý 3, tăng 30% so với cùng kỳ, riêng Azure tăng 40%. Phần lớn sự tăng trưởng này đến từ việc Anthropic và OpenAI sử dụng hạ tầng Microsoft cho khối lượng công việc của họ. Các công ty AI tiên tiến như OpenAI và Anthropic tận dụng Azure để tiếp cận chính những doanh nghiệp mà Microsoft muốn giữ chân. Lợi nhuận từ hạ tầng là hợp lý, nhưng đó là mô hình kinh doanh khác với việc duy trì quan hệ khách hàng – lĩnh vực mà các công ty AI tiên tiến đang tiến nhanh.

Theo Forbes JAPAN

Ảnh: StartupStockPhotos / Pixabay