Thị trường trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, với quy mô dự kiến đạt 9000 tỷ USD vào năm 2026, tăng từ 7575,8 tỷ USD năm 2025 và gần 2800 tỷ USD năm 2024. Tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) giai đoạn 2024-2030 đạt 35,9%. Tại Trung Quốc, quy mô ngành AI lõi đã vượt 1,2 nghìn tỷ nhân dân tệ vào năm 2025, với tỷ lệ thâm nhập AI trong các ngành trọng điểm vượt 80%.

Chuyển đổi từ công nghệ sang ứng dụng thực tế

Hội nghị AI Thế giới 2026 quy tụ hơn 1100 doanh nghiệp trưng bày, với hơn 3000 sản phẩm công nghệ tiên tiến, trong đó hơn 300 sản phẩm ra mắt toàn cầu lần đầu. Diện tích triển lãm vượt 100.000 mét vuông. Thông điệp rõ ràng nhất từ hội nghị là ngành AI đang chuyển từ giai đoạn trình diễn công nghệ sang giai đoạn triển khai thực tế. Các doanh nghiệp không còn cạnh tranh về số lượng tham số mô hình, mà tập trung vào cách AI thâm nhập vào nhà máy, bệnh viện, trường học và tổ chức tài chính để tạo ra đơn hàng và doanh thu thực tế.

AI thông minh hơn: từ chatbot đến tác nhân thông minh

Khả năng của AI đã có bước nhảy vọt về chất trong năm qua. Nếu năm 2025 còn tranh luận 'AI ngoài trò chuyện còn làm được gì', thì đến năm 2026, câu hỏi đó không còn ý nghĩa – việc không cài đặt một tác nhân thông minh (AI agent) hỗ trợ công việc được xem là lãng phí. Các cuộc thảo luận về AGI (trí tuệ nhân tạo tổng quát) đã chuyển từ 'liệu AGI có thể đạt được không' sang 'khi nào AGI sẽ đạt được'. Google DeepMind thậm chí đã bắt đầu thảo luận về ASI (siêu trí tuệ nhân tạo). AI hiện có thể xử lý ngữ cảnh hàng triệu chữ, tự động tạo báo cáo nghiên cứu với hàng trăm trích dẫn và hoàn thành các tác vụ phức tạp kéo dài.

Tác nhân thông minh là chủ đề cốt lõi tại hội nghị, với các diễn đàn chuyên sâu về tác nhân mã nguồn mở, lập trình AI và kinh tế token. Khái niệm 'công ty một người' (OPC) nhờ tác nhân thông minh cũng thu hút sự chú ý, cho thấy một cá nhân có thể hoàn thành nghiên cứu, phát triển và vận hành dự án lớn nhờ cụm tác nhân.

Hạ tầng AI: chip, điện toán lượng tử và siêu máy tính

Hệ thống tính toán đang chuyển từ máy đơn sang cụm, cạnh tranh từ hiệu năng một chip sang sự phối hợp giữa chip, mạng, lưu trữ và phần mềm. Huawei ra mắt siêu nút Ascend 950 tại hội nghị, đại diện cho trình độ triển khai hệ thống tính toán nội địa cao nhất. Về nghiên cứu cơ bản, các nhà khoa học Trung Quốc chế tạo thành công máy tính lượng tử 'Cửu Chương 4' (Jiuzhang 4), với 1024 đầu vào nén lượng tử và 8176 chế độ tính toán lượng tử có thể lập trình. Máy giải bài toán lấy mẫu boson Gaussian nhanh hơn 10^54 lần siêu máy tính nhanh nhất thế giới, kết quả được công bố trên tạp chí Nature. Điều này mở ra hướng đi mới để giải quyết nỗi lo về 'bức tường tính toán' của AI.

AI nhúng vào thế giới vật lý: robot hình người và đào tạo

AI đang tiến từ không gian sống sang thế giới vật lý. Tại hội nghị, robot hình người được trình diễn tham gia sản xuất pin, motor và điều khiển điện tử cho ô tô, với các ứng dụng hoàn chỉnh trong sản xuất, y tế, giáo dục và chăm sóc người già. Khả năng chuyển từ trình diễn sang sản xuất thực tế là ranh giới quyết định cho ngành robot nhúng AI. Nghề 'huấn luyện viên robot nhúng AI' (embodied AI trainer) đang nổi lên, với các lớp học dữ liệu tại Tế Nam và cơ sở đào tạo tại Thanh Đảo, đưa robot vào giảng dạy.

Quản trị toàn cầu: từ tăng trưởng tự do sang quản lý có quy tắc

Phát triển AI nhanh đi kèm rủi ro gia tăng: deepfake tràn lan, chi phí tấn công mạng giảm mạnh, và sự mất cân bằng nghiêm trọng giữa các nước phát triển và đang phát triển về năng lực tính toán, công nghệ và nhân lực. Trung Quốc tiên phong đưa ra Sáng kiến Quản trị AI Toàn cầu, định hướng AI hướng thiện, an toàn, kiểm soát và công bằng. Hội nghị với chủ đề 'Đối tác thông minh, cùng sáng tạo tương lai' tập trung xây dựng hệ thống đối tác AI toàn cầu, biến AI thành hàng hóa công quốc tế. Nhiều quan chức cấp cao và lãnh đạo tổ chức quốc tế tham dự, đánh dấu cột mốc trong lịch sử phát triển AI.

Trong đời sống, AI đã thâm nhập sâu vào thành phố. Thượng Hải tiên phong triển khai căng tin AI, với kế hoạch 2026-2028 đặt mục tiêu tỷ lệ tự động hóa khâu then chốt trong nhà hàng chính thức trên 50%, và trong suất ăn tập thể, đặt hàng doanh nghiệp đạt 70%. Kết hợp AI với City Walk, người dân tham quan các điểm đến qua ứng dụng, tạo thành cảnh quan nhân văn di động.

Đào tạo nhân lực AI từ phổ thông đến đại học

Trung Quốc đang triển khai giáo dục AI toàn cấp học và phổ cập kiến thức AI toàn xã hội. Đại học Thiên Tân mở khóa 'Nhập môn AI' cho toàn bộ sinh viên đại học, với khoảng 4000 sinh viên tham gia đồng thời. Hàng Châu từ mùa thu 2025 đã đưa giáo dục AI vào tất cả các cấp phổ thông. Tại Kỳ thi Kỹ năng Quốc gia 2025, các lĩnh vực mới như sản xuất thông minh, internet công nghiệp và AI chiếm hơn 50% nội dung thi, liên tục cung cấp nhân lực chất lượng cao cho ngành.

AI toàn cầu đã bước vào giai đoạn mới, lấy năng lực giao hàng làm thước đo, với triển khai thực tế và quản trị toàn cầu là hai động lực chính. Hội nghị AI Thế giới 2026 không chỉ là triển lãm công nghệ, mà là cột mốc đánh dấu sự chuyển đổi từ cuộc đua mô hình sang cuộc đua năng suất.

Ảnh: Tara Winstead / Pexels