Thượng nghị sĩ Mỹ Bernie Sanders đã đề xuất thành lập “Quỹ tài sản quốc gia AI” (AI Sovereign Wealth Fund), theo đó 50% cổ phần của các công ty AI hàng đầu như OpenAI, Anthropic và xAI sẽ được chuyển vào quỹ công cộng, lợi nhuận từ đó được phân phối lại cho người dân Mỹ. Động thái này nhằm giải quyết vấn đề phân phối lợi nhuận từ AI, khi mà công nghệ này đang tạo ra khối tài sản khổng lồ nhưng tập trung vào một số ít doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Vì sao các lãnh đạo công nghệ cũng ủng hộ phân phối lợi nhuận từ AI?

Đáng chú ý, không chỉ chính trị gia, mà nhiều lãnh đạo trong ngành AI cũng có chung quan điểm về việc chia sẻ lợi ích từ AI với xã hội. Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon, cho rằng nên giảm thuế thu nhập liên bang cho 50% người có thuộc nhập thấp nhất xuống 0%. Sam Altman, CEO của OpenAI, đề xuất khái niệm “Universal Basic Compute” – cho phép mọi người đều có quyền truy cập vào tài nguyên tính toán AI. Elon Musk, CEO của Tesla và xAI, còn đi xa hơn khi tuyên bố rằng AI sẽ gây ra thất nghiệp không thể tránh khỏi, và chính phủ cần triển khai “Universal High Income” – một hình thức thu nhập cơ bản phổ quát với mức chi trả cao hơn.

Thực trạng thị trường lao động Mỹ dưới tác động của AI

Thị trường việc làm Mỹ đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu bất thường. Nhiều sinh viên mới tốt nghiệp phàn nàn về việc không tìm được việc làm, dù đã nộp đơn vào gần 100 công ty. Hồ sơ xin việc thường bị AI sàng lọc trước khi đến tay nhà tuyển dụng, buộc ứng viên phải tối ưu hóa từ khóa để “vượt qua” hệ thống máy tính. Dù không thể đổ lỗi hoàn toàn cho AI, nhưng nhiều người trẻ cảm nhận rõ sự thay đổi trong quy trình tuyển dụng thời đại số.

AI phân phối lợi nhuận: Bài toán toàn cầu

Câu hỏi đặt ra là: liệu lợi nhuận từ AI nên được phân phối trong phạm vi nước Mỹ, hay trên toàn thế giới? Hiện tại, các nền tảng AI như ChatGPT, Claude và Gemini đã được sử dụng rộng rãi xuyên biên giới. Nếu AI tạo ra giá trị vượt qua ranh giới quốc gia, thì việc phân phối lợi nhuận cũng có thể cần một cách tiếp cận toàn cầu. Tuy nhiên, đề xuất của Sanders hiện mới chỉ tập trung vào các công ty AI có trụ sở tại Mỹ.

Theo ギズモード・ジャパン

Ảnh: Monstera Production / Pexels