Một startup có trụ sở tại Abuja, Terra Industries, đang nỗ lực thay đổi thực trạng phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài trong lĩnh vực quốc phòng của châu Phi. Được thành lập năm 2024 bởi Nathan Nwachuku và Maxwell Maduka, cả hai đều ở độ tuổi đôi mươi, Terra thiết kế và sản xuất drone, tháp giám sát tự động và xe mặt đất không người lái từ các cơ sở tại Abuja và Accra. Công ty cho biết hơn 70% đầu vào được cung ứng nội địa, bao gồm phần mềm, khung máy bay, cánh quạt và bộ pin lithium-ion tự phát triển. Hệ thống của Terra hiện đang bảo vệ cơ sở hạ tầng trị giá khoảng 11 tỷ USD, bao gồm nhà máy điện, mỏ lithium và vàng, nhà máy lọc dầu và các tài sản chiến lược khác tại 8 quốc gia châu Phi và Canada.

Tham vọng sản xuất drone lớn nhất châu Phi

Terra đang chuẩn bị mở rộng quy mô khu vực. Nathan Nwachuku, CEO của Terra, xác nhận cơ sở sản xuất thứ hai của công ty tại Ghana sẽ trở thành trung tâm sản xuất drone lớn nhất châu Phi, với công suất 50.000 chiếc mỗi năm vào năm 2028. “Tham vọng dài hạn của chúng tôi vượt ra ngoài lục địa, vì các mối đe dọa mà hệ thống của chúng tôi giải quyết tồn tại trên khắp Nam bán cầu,” Nwachuku nói với Al Jazeera. “Các chính phủ ở Nam Á và Nam Mỹ cũng đối mặt với chúng, và họ cũng phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài. Chúng tôi dự định phục vụ họ khi phát triển.”

34 triệu USD vốn hạt giống từ các quỹ đầu tư hàng đầu

Terra đã huy động được 34 triệu USD trong vòng gọi vốn hạt giống, được mô tả là một trong những vòng đầu tư giai đoạn đầu lớn nhất trong lĩnh vực công nghệ châu Phi. Vòng đầu tư do 8VC, quỹ đầu tư mạo hiểm do đồng sáng lập Palantir Technologies Joe Lonsdale thành lập, dẫn đầu, cùng với Lux Capital và Valor Equity Partners – những nhà đầu tư đứng sau các công ty như Anduril và SpaceX. Tage Kene-Okafor, giám đốc truyền thông của Terra, cho biết vòng gọi vốn đã kết thúc trong vòng chưa đầy hai tuần, điều hiếm thấy ngay cả theo tiêu chuẩn toàn cầu.

Bối cảnh an ninh thúc đẩy nhu cầu drone nội địa

Sự quan tâm đến các công ty như Terra diễn ra khi drone ngày càng trở nên trung tâm trong các cuộc xung đột ở châu Phi. Tại Sahel, các drone thương mại giá rẻ đã chuyển từ công cụ giám sát thành vũ khí trên chiến trường, tạo ra thách thức mới cho quân đội vốn thiếu năng lực chống drone hiệu quả. Theo dữ liệu từ Dự án Xung đột Vũ trang và Sự kiện Vị trí (ACLED), Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM), liên minh liên kết với al-Qaeda hoạt động tại Mali và Burkina Faso, đã thực hiện hơn 100 cuộc tấn công bằng drone kể từ năm 2023, với năm 2025 ghi nhận số vụ cao nhất cho đến nay. Terra cho biết drone đánh chặn Kama của họ được phát triển để đối phó với môi trường đe dọa đang thay đổi, có thể đạt tốc độ lên tới 300 km/h và được thiết kế để chống lại drone thù địch trong môi trường mà hệ thống phòng không truyền thống không có sẵn hoặc quá đắt.

Chủ quyền quốc phòng: Sản xuất chưa đủ

Mặc dù Terra đã chứng minh rằng công nghệ quốc phòng tinh vi có thể được thiết kế và sản xuất tại châu Phi, các chuyên gia cảnh báo rằng xây dựng năng lực sản xuất không đồng nghĩa với đạt được chủ quyền quốc phòng. Janice Greaver, giám đốc tại Pan African Sustainable, Innovation and Development Associates (PASIDA), lập luận rằng sản xuất nội địa một mình không thể trả lời các câu hỏi về kiểm soát sở hữu trí tuệ, việc làm và trách nhiệm giải trình. “70% nguồn cung nội địa có ý nghĩa gì cho đến khi chúng ta biết ai kiểm soát sở hữu trí tuệ, ai được tuyển dụng và ai bị bỏ lại,” bà nói với Al Jazeera. “Và khi vốn tư nhân trang bị vũ khí cho nhà nước mà không có sự giám sát của xã hội dân sự, chúng ta chỉ đơn giản là đánh đổi sự phụ thuộc này (vào nhà cung cấp nước ngoài) lấy sự phụ thuộc khác (vào vốn nội địa không có trách nhiệm giải trình).” Greaver nhấn mạnh: “Năng lực sản xuất đang được xây dựng, nhưng chủ quyền đòi hỏi các cấu trúc trách nhiệm giải trình chưa tồn tại.”

Theo Al Jazeera

Ảnh: Chikilino / Pixabay