Startup drone tái định hình ngành công nghiệp UAV quân sự Mỹ

Bộ Quốc phòng Mỹ vừa kết thúc vòng thi mới nhất của cuộc thi Drone Dominance, một chương trình trị giá 1,1 tỷ USD nhằm tăng cường ngành công nghiệp drone nội địa để cung cấp máy bay không người lái phát triển thương mại cho quân đội. Sự kiện kéo dài 12 ngày tại Camp Grayling, Michigan, với 49 công ty tham gia tranh tài ở nhiều nhiệm vụ khác nhau. Các quan chức đánh giá hệ thống máy bay không người lái cỡ nhỏ dựa trên hiệu suất, tính dễ sử dụng và năng lực sản xuất hàng loạt. Kết thúc vòng thi, 19 công ty đã tiến vào vòng thử nghiệm tiếp theo, dự kiến diễn ra vào tháng 8.

Đặc điểm của các startup drone lọt vào vòng trong

Danh sách các công ty lọt vào vòng trong cho thấy bức tranh toàn cảnh về ngành công nghiệp drone quốc phòng đang phát triển nhanh chóng. Hầu hết đều là các công ty tư nhân tập trung vào máy bay không người lái cỡ nhỏ, thay vì vũ khí truyền thống. Khoảng một nửa trong số đó đã có hệ thống nằm trong danh sách Blue UAS Cleared hoặc Blue UAS Select của Bộ Quốc phòng, giúp các đơn vị quân đội dễ dàng mua sắm hơn. Đa số cũng khá trẻ: 7 công ty được thành lập trong vòng 13 năm qua và 8 công ty trong vòng 4 năm qua.

Theo J.R. Mullis, cựu sĩ quan mua sắm của Không quân Mỹ, người sáng lập công ty tư vấn công nghệ quốc phòng ellimaC Partners và tổ chức phi lợi nhuận Watchtower, các công ty này tuy non trẻ nhưng “trưởng thành hơn” đáng kể so với các startup drone thông thường. Quan trọng hơn, họ đang phát triển những công nghệ mà quân đội có thể triển khai ngay hôm nay. “Ý tôi là, chúng có thể được triển khai ngay lập tức,” Mullis nói.

Mullis cho biết các công ty lọt vào vòng trong có ít điểm chung hơn nhiều người nghĩ. Thay vì cạnh tranh để chế tạo cùng một loại máy bay, nhiều công ty đang phát triển các mảnh ghép khác nhau của cùng một năng lực, từ khung máy bay, cảm biến đến phần mềm tự động. “Nếu bạn tập hợp tất cả chúng lại và kết hợp chúng với nhau,” ông nói, “tôi nghĩ nó sẽ tạo ra một năng lực thực sự tốt.”

Sự thay đổi trong cách Lầu Năm Góc mua sắm công nghệ

Sự thống trị của các công ty trẻ phản ánh sự thay đổi lớn hơn trong cách Lầu Năm Góc mua sắm công nghệ. Mullis cho biết chính phủ đã sẵn sàng hơn trong việc xác định các khoảng trống hoạt động, tạo cơ hội cho các doanh nhân có chuyên môn sâu xây dựng sản phẩm giải quyết trực tiếp nhu cầu quân sự. Ông dẫn chứng một công ty tham gia Drone Dominance (không tiết lộ tên) mà ông mô tả là “một trong những công ty tốt nhất” trong cuộc thi. Được thành lập bởi một “người sáng lập trẻ” với chuyên môn kỹ thuật sâu, công ty đã tăng trưởng từ con số 0 lên hàng triệu đô la doanh thu trong khoảng hai năm nhờ giải quyết một vấn đề cụ thể.

Một ví dụ khác là Ascent AeroSystems có trụ sở tại Massachusetts, được thành lập năm 2014 bởi hai anh em và một người bạn, ban đầu nhằm chế tạo một chiếc drone bền bỉ đủ nhỏ để nhét vừa ba lô khi đi bộ đường dài và leo núi. Công ty sau đó đã điều chỉnh công nghệ cho mục đích quân sự và năm 2024 được Robinson Helicopter (California) mua lại, công ty này sau đó thành lập Robinson Unmanned. Hiện nay, drone Aero Spirit của Ascent nằm trong danh sách Blue UAS Cleared và công ty đã nhận được hơn 2 triệu USD hợp đồng từ Bộ Quốc phòng.

“Trong nhiều năm trước đây, rất nhiều nhà sáng lập công nghệ quốc phòng phát triển công nghệ dựa trên các tiêu đề tin tức,” Mullis nói. “Khi chính phủ cởi mở hơn về những khoảng trống năng lực của mình, các chuyên gia thực sự có thể giơ tay và xây dựng giải pháp cho chúng.”

Sản xuất là rào cản lớn nhất, không phải đổi mới

Theo Mullis, trở ngại lớn nhất đối với các công ty quốc phòng nhỏ không phải là phát triển công nghệ, mà là sản xuất đủ số lượng. Một startup có thể thành công trong việc xây dựng nguyên mẫu, bán một vài hệ thống và thuyết phục quân đội rằng họ có sản phẩm chiến thắng. Nhưng khi chính phủ đột nhiên muốn hàng nghìn chiếc, một công ty nhỏ hoặc startup có thể thiếu năng lực sản xuất và vốn để đáp ứng nhu cầu.

Một ví dụ về cách các công ty vượt qua rào cản đó là sự hợp tác giữa Kinetic Frames (Georgia) và Griffon Aerospace (Alabama). Kinetic Frames là một công ty tương đối trẻ với sự hiện diện khiêm tốn, trong khi Griffon đã nhận được hơn 400 triệu USD hợp đồng liên bang từ năm 2009. Cùng nhau, hai công ty đã sản xuất và bàn giao hơn 2.000 drone cho Bộ Quốc phòng, minh họa cách các nhà đổi mới nhỏ hơn có thể kết hợp với các nhà sản xuất có uy tín để đáp ứng nhu cầu sản xuất của quân đội. “Mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu của chính phủ, tôi cho rằng, là một trong những 'thung lũng chết' [đối với một công ty nhỏ],” Mullis nói thêm.

Vai trò của các ông lớn quốc phòng

Thoạt nhìn, Drone Dominance dường như bị thống trị bởi các startup, nhưng Mullis cho rằng điều đó không có nghĩa là các nhà thầu quốc phòng lớn đang bỏ qua thị trường. Nhiều nhà thầu chính lớn nhất trong ngành đã và đang làm việc trên các công nghệ tương tự thông qua các chương trình hiện có. Vì những nỗ lực đó thường được hỗ trợ bởi nguồn tài trợ dài hạn của chính phủ, họ không cần sự chú ý từ việc tham gia một cuộc thi công khai. “Sự công khai có ý nghĩa đối với các công ty nhỏ,” Mullis nói. “Nó không quan trọng chút nào đối với các nhà thầu chính.”

Tuy nhiên, các công ty lớn vẫn hiện diện trong số các ứng viên lọt vào vòng trong, bao gồm các công ty đại chúng như Kratos Defense & Security Solutions và Red Cat Holdings, cả hai đều xây dựng hoạt động kinh doanh xoay quanh máy bay không người lái. Các công ty khác đại diện cho sự hợp tác giữa các nhà sản xuất quốc phòng lâu đời và các nhà phát triển drone mới hơn, phản ánh tính chất hợp tác ngày càng tăng của thị trường. Mullis cho biết các thương vụ mua lại thường là kết quả tự nhiên đối với các startup thành công, thưởng cho các nhà sáng lập và giúp các công nghệ đã được kiểm chứng đạt quy mô sản xuất lớn hơn. “Nó tốt cho toàn bộ hệ sinh thái vì các nhà sáng lập được thưởng vì đã giải quyết một vấn đề,” ông nói, đồng thời nói thêm, “Một thương vụ mua lại là một thành công tuyệt đối.”

Xây dựng thế hệ công ty quốc phòng tiếp theo

Mullis cho rằng Drone Dominance không chỉ đơn thuần là chọn ra các công ty cho các hợp đồng tương lai. Cuộc thi phản ánh sự thay đổi lớn hơn trong mua sắm quốc phòng bằng cách “khuyến khích và gần như buộc phải hợp tác”. Đầu năm nay, Bộ Quốc phòng đã công bố Giải thưởng Sát thương Drone Dominance, kết hợp các đối thủ drone với các nhà sản xuất được phê duyệt có khả năng cung cấp đầu đạn nổ tiêu chuẩn cho drone tấn công một chiều.

Ngay cả những công ty không giành được hợp đồng cũng được hưởng lợi. “Những nhà sáng lập giỏi nhất thế giới coi thất bại như một huy hiệu danh dự,” ông nói. “Nếu bạn tham gia Drone Dominance, ít nhất bạn sẽ nhận được phản hồi thực sự về công nghệ của mình.” Trong một thị trường drone ngày càng đông đúc, phản hồi đó nên được coi là có giá trị. “Ngay cả khi họ không được chọn, họ sẽ có mệnh lệnh hành quân và biết phải làm gì để cải thiện,” Mullis nói.

Theo Defense News

Ảnh: Osman Özavcı / Pexels