Kẻ lừa có thể tiếp cận qua tin nhắn, cuộc gọi, trang web hay mạng xã hội. Cách xử lý tùy vào bốn yếu tố: kênh đã chuyển tiền, lúc phát hiện, bằng chứng còn giữ và nơi trình báo có thẩm quyền. Kênh chuyển tiền có thể là chuyển khoản, ví điện tử, thẻ, tiền mã hóa hay tiền mặt.
Ngân hàng cũng đang chặn được nhiều giao dịch rủi ro. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến 28/09/2026 đã có hơn 1,9 triệu lượt khách dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo của hệ thống SIMO.
Bị lừa mất hết tiền tiết kiệm có lấy lại được không?
Có, trong một số trường hợp, nhưng không trường hợp nào được bảo đảm. Hai điều quyết định nhiều nhất là bạn báo ngân hàng hoặc ví nhanh đến đâu và tiền đã đi qua kênh nào. Kết quả còn tùy tiền còn nằm trong tài khoản nhận hay đã bị chuyển đi tiếp, và người nhận có được xác định hay không.
Ngân hàng không tự trả lại tiền chỉ vì khách báo bị lừa. Theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, tài khoản thanh toán bị phong tỏa khi chính chủ tài khoản đó đồng ý hoặc yêu cầu, hoặc khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định. Tài khoản cũng bị phong tỏa khi ngân hàng phát hiện ghi Có nhầm, tức tiền vào nhầm tài khoản. Phong tỏa là tạm giữ tiền trong tài khoản để không ai rút hay chuyển đi được.
Có trường hợp tiền chỉ chuyển nhầm mà ngân hàng vẫn không đòi được. Trong vụ việc Ngân hàng Nhà nước trả lời ngày 16/09/2025, người nhận không xác nhận hoàn trả và không trả lời văn bản đề nghị, nên ngân hàng không thu hồi được tiền. Ở Mỹ, FBI IC3 cho biết báo cáo của người dân, khi ghép với dữ liệu khác, có thể giúp đóng băng tiền bị đánh cắp trong một số trường hợp. Vì vậy, việc đầu tiên là báo ngân hàng thật sớm, rồi trình báo công an.
Cơ hội lấy lại tiền theo 5 kênh đã chuyển
Trong 5 kênh, tiền trả bằng thẻ tín dụng có đường đòi lại rõ nhất. Tiền mã hóa và tiền mặt có ít đường đòi lại nhất. Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) chia cách đòi tiền theo 8 kênh thanh toán, mỗi kênh có nơi báo riêng. Với thẻ, Visa có thủ tục chargeback để ngân hàng đòi tiền thay chủ thẻ. Với chuyển khoản, việc đầu tiên là đề nghị tra soát, tức ngân hàng kiểm tra lại giao dịch theo yêu cầu của khách. Ở kênh này, cơ hội giảm nhanh theo thời gian, vì tiền có thể đã bị chuyển đi tiếp.
| Kênh | Cơ chế có thể đòi lại | Gọi ai trước | Mốc thời gian cần lưu ý | Mức cơ hội (định tính) |
|---|---|---|---|---|
| Thẻ tín dụng, thẻ quốc tế | Chargeback: ngân hàng phát hành thay chủ thẻ đòi tiền từ người bán; giao dịch gian lận được hoàn theo chính sách Zero Liability của Visa | Ngân hàng phát hành, qua số ở mặt sau thẻ hoặc ứng dụng | Theo Visa, thường tối đa 120 ngày sau khi mua, có thể khác tùy nhà phát hành | Khá nhất |
| Chuyển khoản ngân hàng | Tra soát, đề nghị đảo ngược giao dịch; phong tỏa tài khoản nhận khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền | Ngân hàng của mình | Báo ngay khi phát hiện, trước khi tiền bị chuyển tiếp | Trung bình, giảm nhanh theo thời gian |
| Ví điện tử, ứng dụng thanh toán | Đề nghị ví đảo ngược giao dịch | Chính ví, rồi ngân hàng đã liên kết với ví | Báo ngay khi phát hiện | Trung bình đến thấp |
| Tiền mã hóa | Đề nghị sàn giao dịch đảo ngược; không có các bảo vệ pháp lý như thẻ | Sàn giao dịch hoặc đơn vị vận hành máy ATM tiền mã hóa | Báo ngay khi phát hiện | Thấp |
| Tiền mặt, giao qua người trung gian | Ở Mỹ, Cơ quan Thanh tra Bưu chính (USPIS) có thể chặn bưu gửi trong nước trước khi được giao, có thu phí | Bưu chính hoặc hãng vận chuyển đã gửi | Trước khi hàng gửi tới tay người nhận | Thấp nhất |
Ở Việt Nam, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong 5 năm, từ ngày 09/09/2025. Tài sản mã hóa là tài sản số dùng công nghệ mã hóa để xác thực khi tạo, lưu và chuyển. Theo Nghị quyết, giao dịch loại tài sản này phải dùng Đồng Việt Nam. Bộ Tài chính chọn tối đa 5 tổ chức được cung cấp dịch vụ. Sáu tháng sau khi tổ chức đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch ngoài các tổ chức đó có thể bị phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự. Vì vậy, người bị lừa qua tiền mã hóa nên kiểm tra sàn mình đã dùng có nằm trong nhóm được cấp phép hay không.
Vì sao không ai được hứa chắc tỷ lệ thu hồi
Không ngân hàng, cơ quan hay dịch vụ nào được hứa chắc tỷ lệ thu hồi. Việc trả lại tiền phụ thuộc vào ba điều: tiền còn trong tài khoản hay không, có quyết định phong tỏa hay không, và kết quả điều tra, xét xử. Theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP, quyền quyết định phong tỏa tài khoản của người nhận thuộc về cơ quan có thẩm quyền. Người bị hại hay một dịch vụ tư nhân không có quyền này.
Tiền lừa đảo còn hay bị đẩy qua tài khoản đứng tên người khác. Theo cảnh báo của Bộ Công an ngày 03/06/2025, một đường dây đã thuê người Việt đứng tên giám đốc công ty để nhận tiền. Đường dây đổi số tiền đó sang USDT, một loại tiền mã hóa, rồi chuyển cho kẻ cầm đầu. Vì thế, người đứng tên tài khoản nhận thường không phải người cầm tiền. Bộ Công an khuyến cáo: "Tuyệt đối không mua bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ngân hàng."
FBI IC3 cũng nói rõ họ không thể bảo đảm trả lời mọi khiếu nại. Người hứa lấy lại đủ tiền đang hứa điều mà chính cơ quan chức năng không hứa. Cách nhận ra lời hứa thu hồi 100% đòi phí trước nằm ở bài riêng. Điều người bị hại kiểm soát được là tốc độ và thứ tự hành động.
Lộ trình xử lý theo 3 mốc: giờ đầu, ngày đầu và các tuần sau
Việc xử lý dễ theo nhất khi chia thành 3 mốc. Giờ đầu dành để chặn tiền và khóa tài khoản. Ngày đầu dành để trình báo và lập hồ sơ. Các tuần sau dành để theo dõi vụ việc và đề phòng bị lừa lần hai. Việc đầu tiên luôn là gọi ngân hàng, vì tiền còn nằm trong tài khoản nhận mới có cơ hội được giữ lại.
Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo cùng thứ tự đó: liên hệ ngay ngân hàng để khóa tài khoản và tra soát, báo công an, giữ lại tin nhắn, số tài khoản và lịch sử cuộc gọi. Trong cảnh báo về sàn đầu tư giả ngày 02/05/2025, Bộ Công an khuyên người bị lừa: "Trình báo ngay sự việc đến cơ quan Công an nơi gần nhất". Ở Mỹ, FTC khuyên báo ngay cho ngân hàng hoặc đơn vị phát hành thẻ. FBI IC3 khuyên nộp báo cáo kể cả khi không chắc vụ việc có đủ điều kiện. Mốc giờ đầu quyết định nhiều nhất, vì đó là lúc tiền còn có thể chặn.
| Mốc | Việc phải làm, theo thứ tự ưu tiên | Liên hệ ai, qua kênh nào | Bằng chứng cần giữ |
|---|---|---|---|
| Giờ đầu | Dừng mọi giao dịch với kẻ lừa; khóa thẻ, ngân hàng số, tài khoản; đề nghị tra soát; chụp lại bằng chứng | Tổng đài ngân hàng hoặc ví, qua số ở mặt sau thẻ, trong ứng dụng hoặc trên trang chính thức | Tin nhắn, số tài khoản nhận, mã giao dịch, lịch sử cuộc gọi |
| Ngày đầu, trong 24 giờ | Trình báo công an; nộp đơn tra soát; đổi mật khẩu các tài khoản liên quan; báo người thân | Công an nơi gần nhất hoặc kênh tố giác trực tuyến của Bộ Công an; ngân hàng tại quầy hoặc trên ứng dụng | Sao kê, ảnh chụp tin nhắn và cuộc gọi, đường link trang lừa đảo, bản ghi cuộc gọi video |
| Các tuần sau | Theo dõi vụ việc; giữ liên lạc với cơ quan thụ lý; rà soát tài chính; từ chối mọi lời hứa lấy lại tiền có thu phí | Cơ quan công an đang thụ lý; ngân hàng, qua mã số yêu cầu tra soát | Giấy xác nhận tiếp nhận tố giác, đơn tra soát, mọi liên lạc mới từ người lạ |
Nên lưu bằng chứng ở ít nhất hai nơi, như điện thoại, máy tính và một thư mục lưu trữ trực tuyến, để dùng cho cả ngân hàng lẫn công an. FBI IC3 khuyên lưu lại mọi lần liên lạc với kẻ gian, kể cả bản ghi các cuộc gọi video. Cách làm đơn và nơi nộp đơn khi trình báo trong ngày đầu nằm ở bài riêng.
Các bước xử lý trong giờ đầu tiên
Trong giờ đầu, có ba việc quan trọng nhất: ngừng mọi giao dịch với kẻ lừa, gọi ngân hàng hoặc ví khóa tài khoản, và chụp lại toàn bộ bằng chứng. Từng thao tác nằm ở bài các bước xử lý trong giờ đầu tiên sau khi bị lừa. Nếu tài khoản mạng xã hội cũng bị chiếm, hãy xem cách lấy lại tài khoản Facebook, Zalo bị chiếm đoạt.
Liên hệ ngân hàng để khóa giao dịch
Gọi ngân hàng hoặc ví điện tử là việc phải làm ngay sau khi dừng chuyển tiền. Cuộc gọi này để khóa tài khoản của bạn, báo giao dịch lừa đảo và đề nghị tra soát. Theo FTC, hãy liên hệ qua số điện thoại ở mặt sau thẻ, tài khoản trực tuyến hoặc ứng dụng của ngân hàng. Không dùng số tìm trên mạng hay số trong tin nhắn. Cần khóa cả thẻ, ngân hàng số và tài khoản.
Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo xác minh qua một kênh độc lập, kể cả khi số gọi đến, giọng nói và khuôn mặt đều trông đúng. Theo Công an tỉnh Phú Thọ ngày 06/02/2026, kẻ gian có thể giả danh nhân viên ngân hàng ngay sau vụ lừa. Chúng đòi quét mã QR, mở đường link hoặc đọc OTP, tức mã dùng một lần để xác nhận giao dịch. Chỉ một lần quét mã như vậy có thể làm mất toàn bộ số dư.

Báo gì cho ngân hàng và cần chuẩn bị giấy tờ nào
Khi gọi ngân hàng, hãy báo đủ 6 thông tin của giao dịch. Sau đó nộp đơn tra soát kèm giấy tờ tùy thân và bằng chứng. Các thông tin cần báo qua điện thoại, theo thứ tự:
- Thời gian giao dịch.
- Số tiền.
- Số tài khoản và tên người nhận.
- Mã giao dịch.
- Nội dung chuyển khoản.
- Cách thức bị lừa.
Theo Ngân hàng Nhà nước, mỗi ngân hàng tự ban hành quy định về tra soát, khiếu nại, kể cả mẫu đơn đề nghị tra soát. Vì vậy, nộp đơn tại quầy hay trên ứng dụng là tùy từng ngân hàng. Giấy tờ cần chuẩn bị gồm:
- Thẻ căn cước của chủ tài khoản.
- Sao kê tài khoản có giao dịch bị lừa.
- Ảnh chụp tin nhắn, cuộc gọi và màn hình giao dịch.
- Đơn đề nghị tra soát theo mẫu của ngân hàng.
- Giấy xác nhận tiếp nhận tố giác, nếu đã trình báo công an.
Khi gọi, hãy xin mã số yêu cầu và ghi lại giờ gọi để theo dõi kết quả.
Bị lừa qua chuyển khoản ngân hàng và qua ví điện tử xử lý khác nhau thế nào?
Hai kênh khác nhau ở nơi phải báo đầu tiên. Chuyển khoản thì báo ngân hàng của mình. Ví điện tử thì báo ví, đồng thời báo cả ngân hàng đã liên kết với ví.
Ví điện tử do tổ chức trung gian thanh toán cung cấp, tức đơn vị không phải ngân hàng nhưng được phép làm dịch vụ thanh toán. Theo Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, Nghị định 52/2024/NĐ-CP xếp ví điện tử vào nhóm tiền điện tử. Ví được liên kết với tài khoản thanh toán của khách tại ngân hàng. Vì thế, người bị lừa qua ví phải khóa ở cả hai đầu.
| Tiêu chí | Chuyển khoản ngân hàng | Ví điện tử |
|---|---|---|
| Nơi báo đầu tiên | Ngân hàng của mình, đề nghị đảo ngược giao dịch và tra soát | Chính ví hoặc ứng dụng thanh toán, đề nghị đảo ngược giao dịch |
| Liên kết cần khóa | Thẻ, ngân hàng số và tài khoản thanh toán | Ví và tài khoản thanh toán tại ngân hàng đã liên kết với ví |
| Cảnh báo tài khoản nhận nghi ngờ | Hệ thống SIMO của Ngân hàng Nhà nước theo dõi tài khoản thanh toán nghi gian lận | SIMO theo dõi cả ví điện tử nghi gian lận |
| Văn bản điều chỉnh | Nghị định 52/2024/NĐ-CP, phần tài khoản thanh toán | Nghị định 52/2024/NĐ-CP, phần dịch vụ trung gian thanh toán |
| Điều cần lưu ý | Đơn tra soát làm theo mẫu riêng của từng ngân hàng | Khóa cả hai đầu để kẻ gian không rút tiếp qua liên kết |
Ví và tài khoản ngân hàng nối với nhau, nên nếu chỉ khóa một đầu thì đầu kia vẫn có thể bị rút tiền. Nếu đã nạp ví từ tài khoản ngân hàng, hãy báo cả hai nơi cùng một lúc.
Tra soát và hoàn tiền thẻ tín dụng khi mua phải hàng lừa đảo
Tiền mua phải hàng lừa đảo bằng thẻ tín dụng có thể đòi lại qua chargeback của ngân hàng phát hành, nếu bạn khiếu nại trong thời hạn ngân hàng quy định. Theo Visa, chargeback là thủ tục khiếu nại khoản thanh toán, trong đó ngân hàng thay chủ thẻ đòi tiền từ người bán. Có 5 bước:
- Khóa hoặc thay thẻ. Visa khuyên báo ngay khi nghi bị gian lận để ngân hàng khóa thẻ.
- Gọi ngân hàng phát hành qua số ở mặt sau thẻ hoặc trong ứng dụng.
- Nộp đơn tra soát và chọn đúng lý do: không nhận được hàng, hàng sai mô tả, hoặc giao dịch không do mình thực hiện. Theo Visa, bạn phải liên hệ người bán đề nghị hoàn tiền trước rồi mới mở được chargeback.
- Gửi bằng chứng: hóa đơn, ảnh trang bán hàng, tin nhắn với người bán.
- Theo dõi kết quả qua mã hồ sơ ngân hàng cấp.
Theo trang Visa dành cho người dùng tại Anh, chủ thẻ thường có tối đa 120 ngày sau khi mua để khiếu nại. Thời hạn có thể khác tùy nơi phát hành thẻ, nên hãy xem điều khoản sử dụng thẻ của ngân hàng mình. Với giao dịch gian lận, chủ thẻ Visa được hoàn tiền theo chính sách Zero Liability, tức không phải chịu khoản tiền bị dùng trái phép.
Nên chọn ngân hàng có hỗ trợ khẩn cấp 24/7 theo 4 tiêu chí nào?
Ngân hàng giúp phòng và xử lý lừa đảo tốt là ngân hàng đáp ứng đủ 4 tiêu chí: tổng đài 24/7, khóa nhanh trên ứng dụng, tự đặt hạn mức và cảnh báo giao dịch. Mỗi tiêu chí đều tự kiểm tra được trong vài phút:
- Tổng đài 24/7: đường dây nhận báo mất thẻ, gian lận cả ban đêm và ngày nghỉ. Hãy xem số tổng đài và giờ phục vụ trên mặt sau thẻ, trong ứng dụng hoặc trên trang chính thức.
- Khóa nhanh trên ứng dụng: nút khóa thẻ, khóa ngân hàng số mà không cần gọi điện. Hãy mở mục cài đặt thẻ hoặc bảo mật trong ứng dụng để tìm nút này.
- Tự đặt hạn mức: tự giới hạn số tiền chuyển mỗi lần, mỗi ngày. Hãy tìm mục hạn mức trong ứng dụng, biểu phí hoặc điều khoản dịch vụ.
- Cảnh báo giao dịch: thông báo tức thì khi tiền ra vào và cảnh báo khi tài khoản nhận bị nghi gian lận. Hãy xem ứng dụng có hiện cảnh báo trước khi bạn xác nhận chuyển tiền hay không.
Tiêu chí thứ tư dựa vào SIMO, hệ thống của Ngân hàng Nhà nước để phát hiện tài khoản nghi gian lận. Tên đầy đủ của nó là Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán. Theo Ngân hàng Nhà nước, 147 tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán đã kết nối, chia sẻ dữ liệu với SIMO. Số lượt khách dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo đã tăng từ hơn 1,2 triệu lượt tính đến 12/4 lên hơn 1,9 triệu lượt tính đến 28/9.
Lượt khách nhận cảnh báo và dừng giao dịch qua SIMO
■Đến 12/04/2026 ■Đến 28/09/2026
Xem số liệu
| Đơn vị: triệu lượt | Đến 12/04/2026 | Đến 28/09/2026 |
|---|---|---|
| Nhận cảnh báo | 3,7 | 5,6 |
| Tạm dừng hoặc hủy giao dịch | 1,2 | 1,9 |
Số tiền của các giao dịch được dừng cũng tăng, từ gần 4,17 nghìn tỷ đồng lên trên 6,3 nghìn tỷ đồng. Theo Ngân hàng Nhà nước ngày 14/04/2026, giao dịch trực tuyến phải xác thực sinh trắc học, tức so khuôn mặt người dùng với dữ liệu định danh. Khách chỉ rút tiền hoặc thanh toán điện tử được khi thông tin định danh và sinh trắc học khớp nhau. Khi vừa bị lừa, tiêu chí quan trọng nhất là khóa nhanh trên ứng dụng. Nút này chặn tiền ra ngay, không phải chờ tổng đài.
Có nên chuyển sang ngân hàng có hạn mức và cảnh báo tốt hơn?
Chỉ nên chuyển khi ngân hàng hiện tại thiếu một trong 4 tính năng trên. Trước tiên hãy bật các tính năng sẵn có, vì đổi ngân hàng không thay được thói quen an toàn. Hãy kiểm tra ứng dụng đang dùng có nút khóa nhanh, mục hạn mức và cảnh báo tài khoản nhận nghi ngờ hay không. Theo Ngân hàng Nhà nước, tính năng cảnh báo tài khoản nhận dựa trên SIMO đang chạy ở 21 đơn vị. Trong đó có 16 ngân hàng, còn lại là tổ chức trung gian thanh toán.
Không đóng tài khoản cũ khi việc tra soát hoặc vụ việc còn dở, vì ngân hàng và cơ quan điều tra cần so giao dịch trên tài khoản đó. Cũng không nên chọn ngân hàng theo quảng cáo chống lừa đảo. Điều đáng xem là tính năng thật trong ứng dụng và điều khoản dịch vụ.
Trình báo cơ quan chức năng
Hãy trình báo công an ngay trong ngày đầu, kèm đơn tố giác và bằng chứng. Muốn phong tỏa tài khoản nhận tiền phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Theo Bộ Công an ngày 25/07/2025, Cục Cảnh sát hình sự nhận tin báo về lừa đảo qua số 0692.345.860. Cách viết đơn và nơi nộp nằm ở bài hướng dẫn trình báo cơ quan chức năng khi bị lừa.
Bị lừa đảo khi đang ở nước ngoài cần làm gì?
Bị lừa khi đang ở nước ngoài thì làm song song ba việc: báo ngân hàng trong nước khóa giao dịch, trình báo cảnh sát nước sở tại và liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam. Phải làm cùng lúc vì tiền có thể bị rút tiếp trong lúc bạn chờ ở đồn cảnh sát. Mỗi nơi cũng giữ một phần hồ sơ. Trong ba việc, chặn tiền là việc gấp nhất.

Báo ngân hàng trong nước và cảnh sát nước sở tại
Từ nước ngoài, hãy gọi ngay tổng đài quốc tế của ngân hàng để khóa thẻ và tài khoản. Sau đó trình báo cảnh sát nước sở tại để có biên bản dùng cho ngân hàng và bảo hiểm. Các việc cần làm theo thứ tự:
- Gọi tổng đài quốc tế của ngân hàng, lấy số trên trang chính thức hoặc trong ứng dụng, hoặc khóa thẻ ngay trên ứng dụng.
- Trình báo cảnh sát nơi xảy ra vụ việc và xin biên bản trình báo, tức police report, giấy chứng minh đã báo cảnh sát.
- Ở Mỹ, báo thêm FTC tại ReportFraud.ftc.gov và FBI IC3 tại ic3.gov, đầu mối tiếp nhận chính cho lừa đảo qua mạng. Khi gặp nguy hiểm tức thời, gọi 911 hoặc cảnh sát địa phương.
- Ở các nước EU, trình báo cảnh sát quốc gia nơi xảy ra vụ việc.
Theo cảnh báo I-072026-PSA của FBI IC3, người bị hại từ 60 tuổi trở lên ở Mỹ có thể gọi đường dây Elder Justice của Bộ Tư pháp Mỹ. Số đường dây là 1-833-FRAUD-11, tức 833-372-8311. Nếu có bảo hiểm du lịch, hãy giữ biên bản cảnh sát và chứng từ giao dịch để làm hồ sơ.
Liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam và tổng đài bảo hộ công dân
Đại sứ quán, tổng lãnh sự quán Việt Nam và tổng đài bảo hộ công dân của Cục Lãnh sự là đầu mối bảo hộ công dân Việt Nam ở nước ngoài. Việc phong tỏa và trả lại tiền vẫn do ngân hàng và cơ quan điều tra xử lý. Theo bản tin bảo hộ công dân của Bộ Ngoại giao ngày 27/08/2026, tổng đài bảo hộ công dân của Cục Lãnh sự là +84981848484 hoặc +84 965411118. Email của tổng đài là baohocongdan@gmail.com. Mỗi cơ quan đại diện còn có đường dây nóng riêng tại nước sở tại. Ba việc nên làm khi liên hệ:
- Gọi tổng đài bảo hộ công dân hoặc đường dây nóng của cơ quan đại diện, nêu họ tên, nơi đang ở và sự việc.
- Chuẩn bị sẵn biên bản của cảnh sát nước sở tại và chứng từ giao dịch để gửi khi được yêu cầu.
- Gửi tố giác cho Bộ Công an qua thư điện tử tiepnhantogiactoipham@mps.gov.vn, kênh trực tuyến được Bộ Công an hướng dẫn ngày 02/05/2026.
Khi về nước, bạn vẫn gửi được đơn tới công an. Theo Bộ Công an, Hướng dẫn số 14/HDLN-BCA-VKSNDTC ngày 20/07/2022 yêu cầu công an nơi nhận đơn kiểm tra, xác minh và giải quyết ngay tố giác. Quy định này áp dụng cả khi chưa rõ nơi phát hiện tội phạm, nơi bị can cư trú hay nơi bắt.
Cảnh giác với dịch vụ hứa lấy lại tiền
Dịch vụ nào hứa lấy lại tiền đã mất và đòi phí trước đều là dấu hiệu lừa đảo lần hai. Chỉ cơ quan có thẩm quyền mới quyết định phong tỏa tài khoản nhận tiền. Theo hướng dẫn về lừa đảo hoàn tiền của FTC, cơ quan nhà nước và tổ chức hợp pháp không bao giờ đòi tiền để giúp hoàn tiền. Cách nhận ra dịch vụ hứa lấy lại tiền giả nằm ở bài riêng.
Làm sao vượt qua cú sốc khi bị lừa mất hết tiền tiết kiệm?
Bước đầu để vượt qua cú sốc là thôi tự trách. Bị lừa là hậu quả của một thủ đoạn có tổ chức. Nói ra với người thân giúp vụ việc được xử lý nhanh hơn.
Xấu hổ, giận dữ và mất ngủ là những phản ứng có thể gặp sau khi mất một khoản tiền lớn. Giấu chuyện chỉ làm chậm việc báo ngân hàng và trình báo, trong khi tốc độ quyết định cơ hội lấy lại tiền.

Theo bộ công cụ hồi phục sau lừa đảo của BBB Institute for Marketplace Trust, chỉ cần được lắng nghe và thấu hiểu cũng có thể là bước đầu để hồi phục. Bốn việc nên làm trong những tuần đầu:
- Không tự trách và không giấu người thân. Hãy nói chuyện với bạn bè, người thân hoặc chuyên viên tư vấn tâm lý, như BBB Institute khuyên.
- Ổn định tài chính trước mắt. Hãy tự đánh giá khả năng trả hóa đơn, lập ngân sách, thương lượng với chủ nợ để trả dần và nhờ một người đáng tin cùng quản lý tiền. Không vay nóng để gỡ.
- Tránh mọi lời mời đầu tư để gỡ lại. Theo Bộ Công an, sàn đầu tư giả cho rút tiền dễ lúc đầu, sau đó khóa tài khoản và đòi nộp thuế hoặc phí 30–40% mới cho rút.
- Tìm hỗ trợ tâm lý khi cần. Mất ngủ kéo dài hay không làm việc được thì nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Có ý nghĩ tự hại thì báo ngay người thân và đến cơ sở y tế gần nhất.
Cha mẹ bị lừa qua mạng, con cái nên làm gì?
Khi cha mẹ bị lừa qua mạng, việc đầu tiên con cái nên làm là cùng cha mẹ gọi ngân hàng khóa giao dịch, không trách móc. Sau đó, con cái đồng hành trong việc trình báo và bảo vệ thiết bị. Trách móc khiến cha mẹ giấu bớt chi tiết, trong khi ngân hàng và công an cần câu chuyện đầy đủ. Các bước nên làm theo thứ tự:
- Giữ bình tĩnh, không trách. Hỏi lại trình tự sự việc và ghi ra giấy.
- Cùng cha mẹ gọi ngân hàng khóa giao dịch. Cha mẹ là chủ tài khoản nên phải tự xác minh danh tính, vì giao dịch trực tuyến cần sinh trắc học khớp với thông tin định danh của chính chủ.
- Cùng gom bằng chứng và đi trình báo. Theo Bộ Công an, đơn tố giác ghi họ tên, địa chỉ người tố giác, người bị tố giác và mô tả hành vi phạm tội.
- Kiểm tra điện thoại của cha mẹ: ứng dụng lạ, ứng dụng điều khiển từ xa, tức loại cho người khác thao tác máy từ xa, và tài khoản mạng xã hội. Cách kiểm tra và bảo vệ tài khoản mạng xã hội của cha mẹ nằm ở bài riêng.
- Thiết lập lại lớp bảo vệ: đặt hạn mức, bật thông báo giao dịch, quy ước gọi lại người thân để xác minh trước khi chuyển tiền.
Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo không cài ứng dụng, không bấm đường link, không quét mã QR theo cuộc gọi hoặc tin nhắn không rõ nguồn, và không chia sẻ OTP. Công an tỉnh Phú Thọ gói lại thành quy tắc 3 Không: không đưa OTP, không quét mã QR hay bấm link lạ, không làm việc qua điện thoại với người xưng nhân viên ngân hàng hoặc công an khi không có giấy mời bằng văn bản.
Người cao tuổi vừa mất tiền còn là mục tiêu của lần lừa thứ hai. Cảnh báo I-081325-PSA của FBI IC3 cho biết các công ty luật giả nhắm vào nhóm dễ tổn thương, nhất là người cao tuổi. Chúng lợi dụng tâm lý và nhu cầu tài chính của nạn nhân sau vụ lừa trước.
Người từng bị lừa trên mạng chia sẻ kinh nghiệm: không lấy lại được tiền thì giữ lại được gì?
Khi không lấy lại được tiền, người từng bị lừa vẫn giữ được ba thứ: hồ sơ vụ việc để theo đuổi đến cùng, các tài khoản và dữ liệu còn lại, và hiểu biết giúp cả nhà tránh bị lừa lần hai. Ba bài học tương ứng:
- Giữ hồ sơ vụ việc: bộ bằng chứng đã lập theo lộ trình 3 mốc là căn cứ khi cơ quan điều tra lần theo đường dây.
- Giữ các tài khoản còn lại: đổi mật khẩu, khóa thẻ đã lộ thông tin và rà lại các tài khoản liên kết để kẻ gian không lấy thêm.
- Giữ hiểu biết cho cả nhà: kể lại thủ đoạn cho người thân để họ nhận ra cuộc gọi, tin nhắn tương tự.
Khi chia sẻ câu chuyện lên mạng, chỉ kể thủ đoạn, không đăng số tiền, số tài khoản hay thông tin cá nhân. Công an tỉnh Phú Thọ cho biết kẻ gian giả danh nhân viên ngân hàng tìm đến chính những người vừa đăng chuyện mất tiền.
Không ai hứa chắc được việc lấy lại tiền. Điều người bị hại làm được là báo ngân hàng thật sớm, giữ đủ bằng chứng và trình báo đúng kênh để không mất thêm. Từng thao tác nằm ở bài các thao tác cụ thể trong giờ đầu sau khi bị lừa và bài cách viết đơn và nơi trình báo công an.
Cách đọc số liệu: Mức cơ hội ở bảng 5 kênh là đánh giá định tính của Hỏa Tốc 24h, không phải tỷ lệ thu hồi. Số liệu SIMO là số cộng dồn đến ngày Ngân hàng Nhà nước công bố. Thời hạn 120 ngày lấy từ trang Visa dành cho người dùng tại Anh.
