Laptop nào nâng cấp ổ cứng SSD được?
Muốn biết máy có khe ổ rời hay không, hãy tra tài liệu hướng dẫn theo đúng mã máy, không đoán theo tên dòng máy. Tài liệu của Lenovo cho ThinkPad T14s Gen 3 và X13 Gen 3 vẽ hai kiểu lắp ổ M.2, và giá đỡ ổ chỉ có ở một số model.

Theo Dell, hai chữ số đầu trong tên thẻ M.2 là chiều rộng, các chữ số sau là chiều dài, đều tính bằng mm. Mọi khe M.2 rộng 22 mm, nên thứ cần so là chiều dài và kiểu khóa, tức vị trí rãnh khuyết trên chân cắm. Thẻ 2280 dài 80 mm, thẻ 2242 dài 42 mm. Thẻ 2230 chỉ dài 30 mm.
Ổ SSD có ba dạng cần phân biệt:
- Ổ 2,5 inch cắm cổng SATA, loại cổng tốc độ tới 6 Gbps, như Samsung 870 EVO.
- Thanh M.2 chạy chuẩn SATA, thường có khóa B.
- Thanh M.2 NVMe chạy đường PCIe, nhanh hơn thanh SATA theo Dell. Loại PCIe x4 dùng khóa M, loại PCIe x2 dùng khóa B hoặc khóa M.
Dell khuyên so ổ với khe ở bốn điểm: loại SATA hay PCIe, chiều dài, model và kiểu khóa. Ở Việt Nam, khi hỏi mua ổ, bạn nên mang theo đủ bốn thông số này.
Ổ hàn chết vào bo mạch thì sao?
Máy có ổ hàn liền bo mạch thì không có khe để thay ổ bên trong, nên dung lượng cần chọn đủ từ lúc đặt mua. Theo trang thông số của Apple, MacBook Air chip M5 cho chọn ổ tới 4TB khi đặt hàng. Khi cần thêm chỗ, bạn dùng ổ SSD gắn ngoài qua hai cổng Thunderbolt 4 (USB-C) của máy, tốc độ tới 40 Gb/s.
Chọn SATA hay NVMe, dung lượng bao nhiêu?
Hãy chọn ổ theo chuẩn khe mà máy nhận, không theo ổ nhanh nhất. Theo Dell, thanh M.2 chạy SATA nhanh ngang ổ 2,5 inch, còn thanh chạy PCIe nhanh hơn. Ổ PCIe x4 dùng khóa M, kiểu khóa duy nhất hỗ trợ đủ 4 đường PCIe.

Theo công bố của Samsung, ổ 990 PRO chạy PCIe 4.0 đọc nhanh hơn gấp đôi ổ 970 EVO Plus chạy PCIe 3.0. Ổ 990 PRO cũng nhanh gấp khoảng 13 lần ổ 870 EVO dạng SATA.
| Chuẩn ổ | Khe và khóa | Tốc độ đọc tối đa (ổ tham chiếu) |
|---|---|---|
| SATA 2,5 inch | Khoang 2,5 inch, cổng SATA 6 Gbps | 560 MB/s (Samsung 870 EVO) |
| M.2 SATA | Khe M.2, thường khóa B | Ngang ổ SATA 2,5 inch, theo Dell |
| NVMe PCIe 3.0 x4 | Khe M.2, khóa M | 3.500 MB/s (Samsung 970 EVO Plus) |
| NVMe PCIe 4.0 x4 | Khe M.2, khóa M | 7.450 MB/s (Samsung 990 PRO) |
Nguồn: Dell và thông số Samsung công bố.
Dung lượng chọn theo lượng dữ liệu bạn cần giữ trên máy: dòng 870 EVO có các bản từ 250GB đến 4TB.
5 bước tự thay SSD cho laptop
Lo dữ liệu trước khi cầm tua vít. Lenovo cảnh báo ổ M.2 rất nhạy, cầm sai cách có thể làm hỏng ổ và mất dữ liệu vĩnh viễn.

- Sao lưu dữ liệu và lấy khóa BitLocker, tức mã mở ổ mà Windows đã mã hóa. Theo Microsoft, khóa có thể nằm trong tài khoản Microsoft, tài khoản công ty, trường học, bản in hoặc tệp trong USB. Mất khóa thì có thể phải đặt lại máy và mất hết tệp.
- Tra tài liệu của đúng mã máy, rồi mua ổ khớp với khe.
- Nhân bản ổ cũ sang ổ mới, hoặc tạo USB cài Windows.
- Theo trình tự của Lenovo: tắt pin tích hợp, tắt máy, rút sạc và mọi dây cáp, lật máy rồi tháo nắp đáy. Khi thay, không ấn mạnh và không chạm vào mép tiếp xúc của ổ.
- Lắp máy lại, mở máy và kiểm tra ổ mới. Ổ còn trống thì cài Windows từ USB.
Tự thay ổ ảnh hưởng tới bảo hành ra sao là tùy chính sách từng hãng. Dell xếp một số linh kiện dễ tháo lắp vào nhóm linh kiện khách tự thay (CSR). Điều kiện bảo hành của từng máy nằm trong Service Description của máy đó.
Nhân bản ổ cũ hay cài Windows mới?
Nhân bản ổ cũ hợp khi bạn muốn giữ nguyên ứng dụng và thiết lập. Cài mới hợp hơn khi máy đã chậm, đầy tệp rác. Nhân bản cần ổ mới đủ chỗ chứa dữ liệu cũ và phần mềm của hãng ổ, như công cụ Data Migration trong Samsung Magician. Samsung lưu ý một số tính năng có thể khác khi dùng với ổ hãng khác.
Cài mới cần USB tạo bằng công cụ tạo bộ cài Windows 11 của Microsoft. USB phải trống, ít nhất 8GB, và dữ liệu trên đó sẽ bị xóa. Máy tạo bộ cài cần mạng internet và quyền quản trị viên.
Khi nào không đáng thay SSD?
Thay ổ không giúp gì khi ổ không phải thứ làm máy chậm, ví dụ máy đã dùng ổ NVMe, còn trống nhiều chỗ mà vẫn ì.
- Máy chậm khi mở nhiều ứng dụng cùng lúc: nên xem lại RAM trước. Cách làm nằm ở bài nâng cấp RAM laptop.
- Pin chai, máy quá nóng: ổ mới không sửa được hai lỗi này. Hướng xử lý nằm ở bài thay pin, vệ sinh tản nhiệt.
- Đổi ổ NVMe lấy ổ NVMe đời mới để làm văn phòng. Dell lưu ý tốc độ thật của mỗi ổ còn tùy nhiều yếu tố ngoài chuẩn khe và khóa. Con số trên hộp cao hơn chưa chắc làm máy nhanh hơn tương ứng.
Giá SSD đổi theo thời điểm và thị trường, nên khi so giá ở Mỹ hay châu Âu, hãy xem kèm ngày niêm yết. Các bước giữ máy cũ chạy tốt khác nằm ở bài nâng cấp và sửa chữa laptop.
