Nhóm bên ngoài gồm mặt hiển thị, viền, chân đế, cụm cổng kết nối và nút điều khiển. Nhóm bên trong gồm tấm nền, đèn nền, bo mạch xử lý tín hiệu và bộ nguồn.
Ba thông số quan trọng nhất đều in trên bảng thông số. Theo hướng dẫn về độ phân giải của Samsung, độ phân giải là số điểm ảnh theo chiều ngang nhân với số điểm ảnh theo chiều dọc. Kích thước là đường chéo của vùng hiển thị, tính bằng inch, theo hướng dẫn chọn kích thước màn hình của Samsung. Loại tấm nền cho biết màn hình là LCD, cần đèn nền phía sau, hay OLED, có điểm ảnh tự phát sáng, theo Samsung Display.
Màn hình máy tính là gì?
Màn hình không tự xử lý dữ liệu như máy tính. Nó nhận tín hiệu từ card đồ họa rồi biến tín hiệu đó thành hình trên các điểm ảnh. Dell xếp màn hình cùng máy in và loa vào nhóm thiết bị đầu ra, tức nhóm thiết bị hiển thị hoặc trình bày thông tin.

Mọi hình ảnh trên màn hình đều do điểm ảnh ghép lại. Theo bài giải thích về điểm ảnh và độ phân giải của Samsung Display, điểm ảnh (pixel) là đơn vị nhỏ nhất tạo nên một hình ảnh. Mỗi điểm ảnh gồm ba điểm ảnh phụ màu đỏ, xanh lá và xanh dương (RGB). Độ phân giải cho biết màn hình có bao nhiêu điểm ảnh như vậy.
Màn hình hiện nay thuộc hai họ công nghệ chính. Màn LCD không tự tạo ra ánh sáng nên cần đèn nền. Màn OLED thì tự phát sáng.
Màn hình là thiết bị đầu ra hay thiết bị vừa vào vừa ra?
Màn hình thông thường là thiết bị đầu ra. Chỉ màn hình cảm ứng mới vừa là thiết bị đầu ra, vừa là thiết bị đầu vào. Theo Dell, thiết bị đầu vào gửi dữ liệu hoặc lệnh vào máy tính, như bàn phím, chuột, webcam, micro và máy quét. Thiết bị đầu ra thì hiển thị hoặc trình bày thông tin, như màn hình, máy in và loa.
Dell gọi màn hình cảm ứng và máy in đa năng là thiết bị lai, vì chúng làm được cả chức năng đầu vào lẫn đầu ra. Theo HP, lớp cảm ứng là một lớp dẫn điện trong suốt phủ trên tấm kính hoặc tấm nhựa. Với loại cảm ứng điện dung, lớp này dò điện tích ở chỗ chạm rồi gửi tín hiệu tới bộ điều khiển của thiết bị. Nhờ vậy, màn cảm ứng gửi được thông tin vào máy chứ không chỉ hiện hình ra.
Màn hình có webcam gắn kèm vẫn thuộc nhóm đầu ra. Dell xếp webcam vào nhóm thiết bị đầu vào riêng, nên gắn chung không làm màn hình đổi nhóm. Cách phân loại này giống nhau ở màn hình rời và màn hình laptop.
Màn hình rời của máy bàn khác màn hình liền của laptop thế nào?
Màn hình rời là một thiết bị độc lập, có nguồn điện, bo mạch xử lý và cổng kết nối riêng. Màn hình laptop là tấm nền gắn liền vào máy, nhận tín hiệu qua một chuẩn kết nối riêng nằm bên trong máy. Vì vậy, màn rời thay được mà không cần động tới máy.
Lấy ví dụ một màn hình rời 23,8 inch Full HD của Dell. Theo công bố của hãng, màn này có nguồn điện riêng và ba cổng nhận hình là HDMI 1.4, DisplayPort 1.2 và VGA. HDMI và DisplayPort truyền hình ảnh dạng số, còn VGA truyền tín hiệu dạng tương tự.
Màn laptop dùng chuẩn Embedded DisplayPort (eDP) của VESA, tổ chức đặt ra chuẩn DisplayPort. Trong thông cáo tháng 2/2011, tổ chức này giới thiệu eDP là chuẩn cho màn hình gắn liền trong laptop, máy tính bảng và máy tính để bàn all-in-one. Chuẩn này dùng cho đầu vào của tấm nền LCD và thay cho LVDS, chuẩn nối tấm nền đời trước. Bản eDP 1.3 thêm tính năng Panel Self-Refresh, tức tấm nền tự làm mới hình, giúp máy xách tay tiết kiệm điện.
Laptop vẫn xuất hình ra màn hình rời được qua cổng xuất hình của máy. Theo thông cáo DisplayPort 2.1 của VESA, tín hiệu DisplayPort truyền được cả qua đầu nối USB Type-C. Chuyện chọn, sửa và nâng cấp laptop nằm ở nhóm bài laptop và máy tính cá nhân.
Màn hình máy tính gồm những bộ phận nào?
Các bộ phận của màn hình chia thành hai nhóm. Năm bộ phận bên ngoài giúp người dùng đặt, chỉnh và kết nối màn hình. Bốn bộ phận bên trong quyết định độ nét, màu sắc và độ sáng.

Người dùng tự chỉnh được nhóm bên ngoài, như độ cao chân đế, cổng vào hay menu hình ảnh. Nhóm bên trong nằm kín trong vỏ, nên việc kiểm tra và sửa thuộc về hãng hoặc nơi sửa chữa.
5 bộ phận nhìn thấy ở bên ngoài màn hình
Bên ngoài màn hình có năm bộ phận: mặt hiển thị, viền, chân đế kèm ngàm treo, cụm cổng kết nối và nút hoặc cần điều khiển menu. Ở mỗi bộ phận, chiếc màn Dell 23,8 inch Full HD nói trên là ví dụ, theo công bố của hãng.
- Mặt hiển thị: vùng hiện hình, có lớp phủ bảo vệ tấm nền. Dell ghi màn này dùng lớp phủ chống chói (anti-glare), giúp giảm ánh phản chiếu trên mặt màn.
- Viền màn hình (bezel): phần khung bao quanh vùng hiển thị. Theo Samsung, độ rộng viền khác nhau tùy mẫu.
- Chân đế và ngàm treo: chân đế của màn Dell này nâng hạ được tới 150 mm. Màn nghiêng được từ -5° đến 21°. Màn xoay ngang được từ -45° đến 45°. Màn cũng xoay dọc được từ -90° đến 90°. Ngàm VESA là chuẩn lỗ vít ở mặt sau, dùng để treo tường hoặc gắn tay đỡ. Màn này dùng ngàm 100 mm × 100 mm.
- Cụm cổng kết nối: màn Dell này có ba cổng nhận hình là HDMI 1.4, DisplayPort 1.2 và VGA. Phần USB theo chuẩn USB 3.2 Gen1, gồm một cổng Type-B đi lên (upstream) để nối với máy và ba cổng Type-A. Màn còn có một cổng Type-C đi xuống, chỉ truyền dữ liệu và cấp điện tới 15 W.
- Nút hoặc cần điều khiển: mở menu hiển thị trên màn hình (OSD, on-screen display) để chỉnh độ sáng, màu và chọn cổng vào. Theo hướng dẫn khắc phục lỗi hiển thị của Dell, màn hình Dell đặt lại được về cài đặt gốc qua menu này.
4 bộ phận bên trong quyết định chất lượng hình ảnh
Xếp theo mức ảnh hưởng tới hình, bốn bộ phận bên trong là tấm nền, đèn nền, bo mạch xử lý tín hiệu và bộ nguồn. Ba bộ phận đầu trực tiếp tạo ra và điều khiển hình. Bộ nguồn cấp điện cho cả màn hình.
- Tấm nền: lớp chứa điểm ảnh. Theo Samsung Display, tấm nền LCD chặn hết ánh sáng thì ra màu đen, cho đi hết thì ra màu trắng. Các loại tấm nền như TN, VA, IPS và OLED khác nhau về màu sắc, độ tương phản và góc nhìn. Bài các loại tấm nền màn hình so sánh từng loại.
- Đèn nền: cụm chiếu sáng phía sau tấm nền LCD. Theo Samsung Display, cụm này gồm nguồn sáng LED, tấm phản xạ, tấm dẫn sáng, tấm khuếch tán và tấm lăng kính. Tấm phản xạ giảm thất thoát ánh sáng, tấm dẫn sáng và tấm khuếch tán trải ánh sáng cho đều, tấm lăng kính tăng hiệu suất quang học. Màn OLED thì không có cụm này: theo bài giới thiệu OLED của Samsung Display, vật liệu hữu cơ trong màn tự phát sáng khi có dòng điện chạy qua.
- Bo mạch xử lý tín hiệu: nhận tín hiệu hình, đưa hình về độ phân giải của tấm nền và điều khiển các hàng, cột điểm ảnh, theo bằng sáng chế US7701451 của Pixelworks.
- Bộ nguồn: cấp điện cho các bộ phận còn lại. Chiếc màn Dell 23,8 inch nói trên có công suất tối đa 65 W. Khi chờ hoặc khi tắt, màn chỉ dùng 0,3 W.
Đèn nền giảm độ sáng dần theo thời gian dùng. Theo Samsung for Business, tuổi thọ ghi cho diode LED là lúc diode còn một nửa độ sáng, không phải lúc tắt hẳn. Nhiệt là nguyên nhân lớn nhất làm diode LED xuống cấp. Hướng dẫn sử dụng màn hình của Dell cho biết tấm nền LCD của hãng được thiết kế để chạy 12 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần.
Trong màn LCD, ánh sáng đi qua bốn chặng trước khi thành màu của một điểm ảnh.

Các bộ phận của màn hình phối hợp thế nào để hiện ra hình ảnh?
Hình ảnh hiện ra sau bốn bước nối tiếp, lặp lại liên tục theo tần số quét của màn hình. Tín hiệu đi từ card đồ họa qua cáp tới bo mạch xử lý. Bo mạch đổi tín hiệu thành lệnh cho từng điểm ảnh. Với màn LCD, tấm nền mở hoặc chặn ánh sáng của đèn nền để tạo màu.
- Máy tính gửi tín hiệu hình qua cáp HDMI hoặc DisplayPort tới cổng vào của màn hình.
- Bộ co giãn hình đưa hình về độ phân giải của tấm nền. Theo bằng sáng chế của Pixelworks, bộ này gửi dữ liệu, tín hiệu xung nhịp và tín hiệu đồng bộ ngang, dọc tới bộ điều khiển thời gian.
- Bộ điều khiển thời gian, thường nằm trong tấm nền, gửi lệnh tới bộ điều khiển hàng và bộ điều khiển cột. Dữ liệu sau đó được đổi thành điện áp điều khiển từng điểm ảnh.
- Ánh sáng từ đèn nền đi qua tinh thể lỏng và lớp lọc màu để thành màu của từng điểm ảnh.
Màn hình 60 Hz làm mới hình 60 lần mỗi giây. Theo ViewSonic, tần số quét là số lần màn hình cập nhật trọn vẹn hình ảnh trong một giây, tính bằng hertz (Hz). Con số này do chính màn hình tạo ra, không do bộ xử lý hay card đồ họa.
Cả bốn bước nối thành một đường đi của tín hiệu, từ card đồ họa tới tấm nền.

Bo mạch xử lý tín hiệu làm gì với hình ảnh từ máy tính?
Bo mạch xử lý nhận hình từ máy tính, đưa hình về đúng độ phân giải gốc của tấm nền và chia nhịp gửi lệnh tới từng hàng điểm ảnh. Bằng sáng chế US7701451 của Pixelworks, công bố tháng 4/2010, chia các việc này cho ba khối: bo giao tiếp, bộ co giãn hình và bộ điều khiển thời gian.
- Nhận tín hiệu: bo giao tiếp chứa bộ chuyển tín hiệu tương tự sang số, bộ thu TMDS (bộ nhận tín hiệu hình dạng số) và bộ giải mã video.
- Co giãn hình: bộ co giãn hình (scaler) co giãn ảnh theo kích thước hoặc độ phân giải của tấm nền.
- Điều phối thời gian: bộ điều khiển thời gian (TCON) nạp bảng tra màu (LUT), tức bảng quy đổi giá trị màu, từ bộ nhớ khi khởi động. Bộ này xử lý dữ liệu LUT để cải thiện hình rồi gửi lệnh tới bộ điều khiển hàng và cột.
Chữ có lúc bị nhòe vì máy không xuất đúng độ phân giải gốc của màn hình. Theo hướng dẫn chỉnh hiển thị trong Windows của Dell, mức độ phân giải ghi "Recommended" là độ phân giải gốc và cho hình nét nhất. Khi hình nhòe, méo hoặc nhấp nháy, Dell khuyên đặt lại về mức này. Hãng lấy 125% và 150% làm ví dụ về mức co giãn (scaling), và lưu ý mức tùy chỉnh đôi khi làm chữ hoặc bố cục ứng dụng hơi nhòe.
Người dùng chọn chế độ hình ảnh trong menu hiển thị trên màn hình (OSD).
Màn hình LED có phải là màn hình LCD không?
Có. "Màn hình LED" bán trên thị trường là màn hình LCD dùng đèn nền LED: điểm ảnh vẫn là tinh thể lỏng, LED chỉ là nguồn sáng phía sau. Theo bài so sánh OLED và LED của ViewSonic, mọi màn hình LED đều dùng tấm nền LCD với đèn nền LED, nên đôi khi có tên màn hình LED/LCD.
Chữ "LED" chỉ đèn nền, còn chữ "LCD" chỉ lớp tinh thể lỏng điều khiển ánh sáng. Samsung Display cho biết nguồn sáng của đèn nền LCD có hai loại là đèn huỳnh quang CCFL và LED. Nay LED là lựa chọn chính vì cho thiết kế mỏng hơn và độ sáng cao hơn.
Chỗ đặt đèn LED quyết định màn sáng đều tới đâu. Theo LG, đèn nền viền (edge-lit) đặt LED dọc mép màn hình và chiếu vào giữa, thường chỉ làm tối được từng mảng lớn của hình. Đèn nền trực tiếp (direct-lit) đặt vài hàng LED sau toàn bộ màn hình, không làm tối cục bộ. Đèn nền toàn mảng (full-array) trải nhiều LED khắp mặt sau, làm tối cục bộ chính xác hơn và cho màu đen sâu, đều.
Màn LED vẫn có cách tăng độ tương phản. Theo ViewSonic, mini-LED và làm tối cục bộ (local dimming), tức giảm sáng riêng vùng hình tối, giúp màn LED thu hẹp khoảng cách với OLED, dù chưa tới mức của OLED.
Trên bảng thông số, loại tấm nền và loại đèn nền nằm ở hai dòng riêng. Ví dụ, Dell ghi tấm nền "IPS" và đèn nền "LED edgelight" cho chiếc màn 23,8 inch nói trên. Dòng đầu cho biết loại tấm nền thật sự, dòng sau chỉ nói cách chiếu sáng.
Màn hình OLED tự phát sáng khác màn LCD ở điểm nào?
Mỗi điểm ảnh OLED tự phát sáng, nên màn OLED không cần đèn nền và hiển thị được màu đen thật. Màn LCD thì có đèn nền gần như luôn bật, chiếu sáng toàn màn hình từ phía sau. Bỏ được đèn nền, màn OLED cũng mỏng và nhẹ hơn đáng kể, theo Samsung Display và ViewSonic.
| Tiêu chí | LCD | OLED |
|---|---|---|
| Nguồn sáng | Cần đèn nền bên ngoài, gần như luôn bật và chiếu toàn màn hình | Mỗi điểm ảnh tự phát sáng qua một lớp điện phát quang, không cần đèn nền |
| Màu đen và độ tương phản | Màu đen thường trông như xám đậm; mini-LED và làm tối cục bộ thu hẹp khoảng cách | Màu đen thật, sâu |
| Độ dày | Có thể dày và nặng hơn một chút | Mỏng và nhẹ hơn đáng kể |
| Rủi ro lưu ảnh | Ít gặp hiện tượng lưu ảnh hơn | Từng gặp vấn đề burn-in |
Điểm cần biết của OLED là burn-in, tức lưu ảnh vĩnh viễn. Theo hướng dẫn phòng burn-in của Samsung, burn-in xảy ra khi một hình tĩnh để lại vết cố định trên màn hình. Nguyên nhân hay gặp là logo kênh, bảng tỉ số thể thao và chi tiết giao diện trò chơi. LG lưu ý thanh tác vụ Windows, biểu tượng hay menu trò chơi nằm lâu trên màn hình có thể gây lưu ảnh tạm thời.
Các hãng đều có cách giảm rủi ro này. Samsung bật sẵn Pixel Shift, tức tự dịch điểm ảnh, và tự chạy Screen Optimization khi màn tắt, sau từ 4 giờ dùng cộng dồn. LG tự chạy Image Cleaning khi màn OLED vào chế độ tiết kiệm điện hoặc tắt.
Về phía người dùng, Dell khuyên bật trình bảo vệ màn hình để tránh lưu ảnh. Bài so sánh tấm nền IPS, VA và OLED đi sâu vào từng loại tấm nền.
Độ phân giải và kích thước màn hình
Độ nét của màn hình phụ thuộc cùng lúc vào độ phân giải và kích thước. Độ phân giải cho biết có bao nhiêu điểm ảnh. Kích thước cho biết các điểm ảnh đó trải trên diện tích bao lớn.
Theo bài về PPI của Samsung Display, cùng độ phân giải, màn càng nhỏ thì mật độ điểm ảnh (PPI), tức số điểm ảnh trên mỗi inch, càng cao và hình càng rõ. Vì vậy, đừng đọc riêng một trong hai con số.
Độ phân giải màn hình cho biết điều gì?
Độ phân giải cho biết màn hình có bao nhiêu điểm ảnh theo chiều ngang và theo chiều dọc. Theo Samsung, số đứng trước là chiều ngang, số đứng sau là chiều dọc. Như vậy, 1920 × 1080 nghĩa là 1.920 cột và 1.080 hàng. Tổng cộng, màn hình này có khoảng 2,07 triệu điểm ảnh.
Màn 4K có số điểm ảnh gấp bốn lần màn Full HD.
| Tên gọi | Độ phân giải | Tổng số điểm ảnh |
|---|---|---|
| Full HD (FHD, 1080p) | 1920 × 1080 | khoảng 2,07 triệu |
| FHD+ (16:10) | 1920 × 1200 | khoảng 2,30 triệu |
| Quad HD (QHD, 1440p) | 2560 × 1440 | khoảng 3,69 triệu |
| QHD+ (16:10) | 2560 × 1600 | khoảng 4,10 triệu |
| 4K, còn gọi là Ultra HD (UHD) | 3840 × 2160 | khoảng 8,29 triệu |
Nguồn: tên gọi theo Samsung và ViewSonic, tổng số điểm ảnh do Hỏa Tốc 24h tính.
Trên cùng một diện tích, nhiều điểm ảnh hơn cho hình rõ hơn, theo Samsung Display. Khi điểm ảnh dày, Windows có chế độ co giãn (scaling) để chữ không quá nhỏ.
Cổng kết nối cũng phải truyền được độ phân giải đó. Theo HDMI Licensing Administrator, HDMI 2.2 có băng thông tới 96 Gbps (gigabit mỗi giây). Chuẩn này hỗ trợ hình 4K ở 240 Hz và 8K ở 60 Hz không nén. Theo VESA, DisplayPort 2.1 đạt tối đa 80 Gbps với cáp DP80.
Kích thước màn hình được đo theo cách nào?
Theo Samsung, kích thước màn hình là độ dài đường chéo của vùng hiển thị, đo từ góc này sang góc đối diện và không tính viền. Con số này tính bằng inch.
NIST, viện đo lường quốc gia Hoa Kỳ, định một inch bằng đúng 25,4 mm, tức 2,54 cm, từ năm 1959. Hãng thường ghi cả hai đơn vị, như Dell ghi 23,8 inch, tức 60,47 cm, cho chiếc màn Full HD nói trên.
Đổi ra cm, đường chéo màn 24 inch dài khoảng 61 cm. Màn 27 inch khoảng 68,6 cm. Màn 32 inch khoảng 81,3 cm.
Hai màn có đường chéo bằng nhau chưa chắc rộng và cao như nhau, vì tỉ lệ khung hình quyết định chiều rộng và chiều cao thực. Samsung lấy ví dụ màn 27 inch tỉ lệ 16:9. Màn này thường rộng khoảng 23,5 inch và cao khoảng 13,2 inch.

Tỉ lệ khung hình 16:9 và 16:10 khác nhau ra sao?
Ở cùng số điểm ảnh chiều ngang, màn 16:10 cao hơn màn 16:9. Màn 1920 × 1200 có thêm 120 hàng điểm ảnh so với màn 1920 × 1080. Nhờ vậy, bạn có thêm khoảng 11% không gian theo chiều dọc.
Chênh lệch nằm hết ở chiều dọc: 1.200 hàng so với 1.080 hàng.
Số hàng điểm ảnh của màn 16:9 và 16:10 cùng 1.920 cột
Xem số liệu
| Đơn vị: hàng điểm ảnh | Giá trị |
|---|---|
| 16:9 (1920 × 1080) | 1.080 |
| 16:10 (1920 × 1200) | 1.200 |
Mỗi tỉ lệ hợp với một kiểu việc. Theo bài so sánh 16:9 và 16:10 của ViewSonic, phần lớn video được sản xuất ở tỉ lệ 16:9, nên tỉ lệ này hợp với xem phim và chơi game. Tỉ lệ 16:10 cho thêm không gian dọc, nên đọc tài liệu ít phải cuộn và dễ xếp nhiều cửa sổ.
| Tiêu chí | 16:9 | 16:10 |
|---|---|---|
| Độ phân giải ví dụ | 1920 × 1080 (Full HD), 3840 × 2160 (4K UHD) | 1920 × 1200 (FHD+), 2560 × 1600 (QHD+) |
| Hợp với việc gì | Xem phim, xem trực tuyến, chơi game, lướt web | Lập trình, soạn tài liệu, bảng tính, thiết kế |
| Khi xem video 16:9 | Đúng tỉ lệ sản xuất của phần lớn video | Có thể có viền đen mỏng ở trên và dưới, chủ yếu ảnh hưởng hình thức, không làm giảm chất lượng video |
Ngoài hai tỉ lệ này, Samsung còn có các định dạng siêu rộng 21:9 và 32:9.
Độ phân giải nào hợp với từng kích thước màn hình?
Muốn biết độ phân giải có hợp với kích thước không, hãy xem mật độ điểm ảnh (PPI), tức số điểm ảnh trên mỗi inch. Theo Samsung Display, PPI là con số cần có để so độ nét giữa các màn khác kích thước.
Ví dụ: đường chéo của màn 1920 × 1080 dài khoảng 2.203 điểm ảnh. Trải trên đường chéo 24 inch, màn này đạt khoảng 92 PPI.
Màn 27 inch 4K có mật độ cao nhất trong năm cặp hay gặp, khoảng 163 PPI. Màn laptop 14 inch theo sát nhờ màn nhỏ.
| Kích thước | Độ phân giải | PPI (tự tính, làm tròn) | Ghi chú khi dùng |
|---|---|---|---|
| 24 inch | 1920 × 1080 | 92 | Mật độ thấp nhất trong bảng |
| 27 inch | 2560 × 1440 | 109 | Lớn hơn 24 inch nhưng mật độ vẫn cao hơn nhờ QHD |
| 27 inch | 3840 × 2160 | 163 | Mật độ cao nhất trong bảng; chữ nhỏ nhất ở mức co giãn 100% |
| 32 inch | 3840 × 2160 | 138 | Cùng 4K nhưng màn lớn hơn nên mật độ thấp hơn 27 inch 4K |
| 14 inch (laptop) | 1920 × 1200 | 162 | Màn nhỏ nên mật độ gần bằng 27 inch 4K dù chỉ có khoảng 2,30 triệu điểm ảnh |
Khi mật độ cao, chữ ở mức co giãn 100% trông nhỏ. Bạn có thể tăng mức co giãn trong Windows để chữ lớn hơn.
Tấm nền màn hình máy tính quyết định màu sắc và độ tương phản
Màn hình có bốn loại tấm nền chính là IPS, VA, TN và OLED, mỗi loại cho màu sắc, độ tương phản và góc nhìn khác nhau. Theo ViewSonic, IPS mạnh về độ chính xác màu và góc nhìn, VA hơn TN về độ tương phản, còn TN phản hồi nhanh nhất. Bài tấm nền màn hình máy tính so sánh đầy đủ từng loại.
Màn hình cho công việc thiết kế cần đạt những chuẩn gì?
Người làm thiết kế cần màn hình phủ rộng các không gian màu như sRGB, DCI-P3 và Adobe RGB, tức các dải màu chuẩn mà màn phải hiện được. Màn cũng cần hiệu chỉnh được màu cho chính xác. Theo BenQ, Adobe RGB vẫn là không gian màu phổ biến nhất trong nhiếp ảnh. Bài màn hình cho công việc thiết kế đi sâu vào từng chuẩn.
Những thông số nào khác cần đọc trên bảng thông số màn hình?
Ngoài độ phân giải, kích thước và tấm nền, bảng thông số còn sáu dòng đáng đọc: tần số quét, thời gian phản hồi, độ sáng, độ tương phản, chuẩn HDR và công suất điện. Vài dòng có nhiều cách đo, nên chữ đi kèm con số quan trọng không kém con số.
| Thông số | Đơn vị | Cho biết điều gì | Lưu ý khi đọc |
|---|---|---|---|
| Tần số quét | Hz (hertz) | Số lần màn hình cập nhật trọn vẹn hình ảnh trong một giây | Do chính màn hình tạo ra, không do card đồ họa |
| Thời gian phản hồi | ms (mili giây) | Thời gian chuyển từ màu này sang màu khác | GtG (xám sang xám) lấy trung bình ở các mức xám trung gian; MPRT đo thời gian một điểm ảnh còn hiển thị khi hình chuyển động |
| Độ sáng | nit, tức cd/m² | Mức sáng của màn hình; 1 nit bằng 1 cd trên 1 m² | Dell ghi 250 cd/m² ở mức điển hình cho màn hình Full HD nói trên |
| Độ tương phản | Tỉ lệ, ví dụ 1.500:1 | Chênh lệch tối đa giữa màu đen và màu trắng | Độ tương phản gốc là mức tấm nền tạo ra khi không có xử lý thêm; độ tương phản động thường được ghi rất cao, có khi tới 20.000.000:1 |
| HDR | Mức chứng nhận VESA DisplayHDR | Mức đáp ứng tiêu chí hiển thị HDR (dải tương phản động mở rộng) của VESA | Có các mức DisplayHDR 400, 500, 600, 1000, 1400 và nhóm DisplayHDR True Black cùng các mức số |
| Công suất điện | W (watt) | Điện năng màn hình dùng khi hoạt động | Đọc dòng công suất ở chế độ bật, không lấy công suất tối đa; nhãn năng lượng EU ghi riêng chế độ SDR và HDR |
Nguồn: ViewSonic về thời gian phản hồi, Samsung Semiconductor về độ sáng, BenQ về độ tương phản động và tiêu chí DisplayHDR của VESA.
Thời gian phản hồi còn tùy chế độ đang bật. Chiếc màn Dell nói trên ghi 5 ms ở chế độ Fast và 8 ms ở chế độ Normal. VESA phát hành bản tiêu chí DisplayHDR CTS 1.2 vào tháng 5/2024.
Mức DisplayHDR càng cao thì cả độ sáng vùng nhỏ lẫn độ sáng toàn màn hình kéo dài đều tăng.
Độ sáng tối thiểu theo từng mức DisplayHDR
■Vùng sáng 8% giữa màn hình ■Toàn màn hình kéo dài
Xem số liệu
| Đơn vị: cd/m² | Vùng sáng 8% giữa màn hình | Toàn màn hình kéo dài |
|---|---|---|
| DisplayHDR 400 | 400 | 250 |
| DisplayHDR 500 | 500 | 300 |
| DisplayHDR 600 | 600 | 350 |
| DisplayHDR 1000 | 1.000 | 500 |
| DisplayHDR 1400 | 1.400 | 700 |
Công suất là dòng dùng để tính tiền điện. Theo Ủy ban châu Âu, nhãn năng lượng cho màn hình điện tử áp dụng từ ngày 01/03/2021. Nhãn ghi điện năng ở chế độ SDR, tức hình thường, và ở chế độ HDR. Nhãn còn xếp cấp hiệu suất từ A, tốt nhất, đến G, kém nhất, kèm độ phân giải và đường chéo.
Mã QR trên nhãn dẫn tới EPREL, cơ sở dữ liệu sản phẩm của EU. Cơ quan này cũng lưu ý chế độ HDR có thể tốn gấp đôi điện so với các chế độ khác.
Khi tính tiền điện, hãy đọc dòng công suất ở chế độ bật, không lấy công suất tối đa. Theo công bố của Dell, chiếc màn 23,8 inch Full HD nói trên dùng 11,7 W khi bật, ở mức điển hình. Mức tối đa của màn lên tới 65 W. Điện năng cả năm (TEC) của màn là 38,4 kWh, cấp năng lượng EU loại C.
Ở Việt Nam, chiếc màn này tốn chưa tới 10.000 đồng tiền điện mỗi tháng nếu bật 8 giờ mỗi ngày. Mỗi tháng, màn dùng khoảng 2,8 kWh. Số tiền thực trả còn tùy cả hộ đang dùng điện ở bậc giá nào.
Từ ngày 10/05/2025, giá bán lẻ điện bình quân là 2.204,0655 đồng/kWh, chưa gồm thuế giá trị gia tăng, theo Bộ Công Thương. Theo biểu giá bán lẻ điện của EVN, giá điện sinh hoạt bậc 1, cho 50 kWh đầu tiên, là 1.984 đồng/kWh. Bậc 6, từ kWh thứ 401 trở lên, có giá 3.460 đồng/kWh. Ở hai mức giá này, màn hình tốn khoảng 5.571 đồng và 9.716 đồng mỗi tháng.
Người thuê nhà có thể phải trả giá bậc 3 cho toàn bộ số điện. Theo EVN, điều này áp dụng với sinh viên và người lao động thuê nhà có hợp đồng dưới 12 tháng, khi chủ nhà không kê khai đủ số người. Bậc 3 áp cho mức dùng 101–200 kWh, giá 2.380 đồng/kWh. Ở giá này, màn hình tốn khoảng 6.683 đồng mỗi tháng.
Làm sao để các bộ phận của màn hình bền qua nhiều năm sử dụng?
Muốn màn hình bền nhiều năm, hãy giảm tải cho đèn nền của màn LCD, tránh lưu ảnh trên màn OLED và lau mặt hiển thị đúng cách. Dell, Samsung và LG đều có hướng dẫn cụ thể cho từng bộ phận.
- Để độ sáng vừa đủ. Theo Samsung for Business, nhiệt là nguyên nhân lớn nhất làm diode LED xuống cấp, và độ sáng càng tăng thì diode càng sinh nhiều nhiệt.
- Bật chế độ tiết kiệm điện và trình bảo vệ màn hình. Dell khuyên hai cài đặt này để tránh lưu ảnh và kéo dài tuổi thọ của màn hình lẫn tấm nền. Hãng cũng cho biết dùng quá chu kỳ thiết kế có thể làm đèn nền giảm độ sáng sớm và có thể không được bảo hành.
- Để chu trình làm mới của màn OLED chạy trọn. Samsung yêu cầu giữ dây nguồn cắm khi màn tắt, vì rút điện sẽ dừng Screen Optimization. Ở các mẫu có Pixel Refresh, bật màn lên khi quá trình này đang chạy cũng hủy nó. Với màn LG, người dùng có thể chạy Image Cleaning bằng tay trong menu OLED Care.
- Lau mặt hiển thị đúng cách. Theo hướng dẫn vệ sinh màn hình của Dell, hư hỏng do lau sai cách hoặc dùng chất cấm thuộc nhóm do khách hàng gây ra (CID) và không được bảo hành tiêu chuẩn.

Khi cần thay màn hình, bài chọn loại tấm nền cho màn hình mới giúp so các loại tấm nền theo nhu cầu. Người làm đồ họa có thêm bài về chuẩn màu của màn hình cho thiết kế. Tin mới về máy và linh kiện nằm ở nhóm tin mới về laptop và máy tính cá nhân.
Cách đọc số liệu: tổng số điểm ảnh, PPI, phần trăm và tiền điện trong bài là phép tính của Hỏa Tốc 24h, đã làm tròn. PPI lấy đường chéo tính bằng điểm ảnh, tức căn bậc hai của tổng bình phương số điểm ảnh ngang và dọc, chia cho đường chéo tính bằng inch. Tiền điện lấy công suất khi bật nhân số giờ dùng trong 30 ngày, ra 2,808 kWh, rồi nhân giá EVN theo Quyết định 1279/QĐ-BCT ngày 09/05/2025. Thông số của hãng và giá điện đều tra ngày 19/10/2026.
