Vài giây ghi âm đủ để AI dựng giọng giả

Kẻ gian lấy mẫu giọng từ chính những video người dùng đăng lên mạng xã hội. Trong thông cáo tháng 9/2024, Starling Bank, một ngân hàng của Anh, cho biết khoảng 3 giây âm thanh là đủ để nhân bản giọng nói.

Cận cảnh micro thu âm trên nền mờ, gợi việc ghi lại giọng nói
Ảnh minh họa: Arjen Klijs / Pexels (Pexels License)

Kịch bản hay gặp là người thân gặp nạn, cần tiền gấp. Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) mô tả một cuộc gọi như vậy. Người gọi giọng hoảng hốt, tự nhận là cháu, nói vừa gây tai nạn xe và đang bị tạm giam.

Ở Việt Nam, chiêu này hay được gọi là lừa đảo DeepVoice. Trung tá Lê Thanh Bình, Phó Trưởng Phòng 5 Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), lên tiếng trên báo VietTimes. Theo ông, kẻ gian chiếm tài khoản mạng xã hội rồi gọi video "giả mạo hình ảnh, giọng nói của người thân, bạn bè để vay tiền".

Chiêu giả người thân hỏi vay qua tin nhắn nằm ở bài mạo danh người thân để hỏi vay tiền. Khi kẻ gian ghép cả mặt lẫn giọng, cách nhận ra nằm ở bài cuộc gọi video dùng khuôn mặt giả.

Giọng giả đi cùng số gọi, email giả

Bên cạnh giọng nói, kẻ gian còn giả số gọi đến và email. Theo trang cảnh báo lừa đảo qua điện thoại của FTC, chúng làm hiện được bất kỳ tên hay số nào trên màn hình người nhận. Vì vậy, đúng số, đúng giọng vẫn chưa chứng minh được người gọi là ai.

FBI cho biết từ tháng 4/2025, kẻ gian gửi tin nhắn và tin thoại giọng AI để mạo danh quan chức cấp cao của Mỹ. Chúng làm quen trước, rồi gửi đường link độc để chiếm tài khoản nhắn tin. FBI khuyên soi kỹ từng khác biệt nhỏ ở số điện thoại, địa chỉ email và đường link.

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ngày 8/2/2024 xếp giọng do AI tạo trong cuộc gọi tự động vào loại giọng nhân tạo. Phán quyết có hiệu lực ngay, cho phép phạt hơn 23.000 USD mỗi cuộc gọi vi phạm. Chiêu giả quan chức nằm ở bài mạo danh cơ quan chức năng.

Mua nhà ở Mỹ: cuộc gọi xác nhận tài khoản giả

Lừa đảo chuyển tiền mua nhà ở Mỹ nhắm vào lúc sát ngày nhận nhà, khi khoản tiền lớn sắp được chuyển. Khi giọng người quen làm giả được, cả cuộc gọi xác nhận đúng giọng môi giới cũng chưa đáng tin.

Hai bàn tay trao chìa khóa nhà, gợi lúc bàn giao căn nhà mới mua
Ảnh minh họa: RDNE Stock project / Pexels (Pexels License)

Theo cảnh báo năm 2017 của FBI, công ty bảo hiểm quyền sở hữu nhà là mục tiêu chính của kẻ gian.

  1. Kẻ gian theo dõi giao dịch, nhắm cả người mua, người bán, môi giới và luật sư.
  2. Đúng lúc sắp chuyển tiền, chúng gửi email yêu cầu đổi cách trả, thường từ séc sang chuyển khoản.
  3. Tiền bị hướng sang tài khoản do chúng kiểm soát, kèm lời thúc làm nhanh và giữ bí mật.

FBI khuyên gọi xác minh bằng số đã biết từ trước, không dùng số ghi trong email. Gia đình có người thân sắp mua nhà ở Mỹ nên nhắc họ điều này. Nếu đã chuyển tiền, hãy báo ngay ngân hàng và FBI qua ic3.gov.

Ai dễ bị nhắm và ba nguyên tắc tự vệ

Khi giọng, số gọi đến và email đều làm giả được, người cao tuổi là nhóm mất tiền nhiều nhất. Theo báo cáo tội phạm Internet 2025 của FBI, người từ 60 tuổi trở lên mất khoảng 7,7 tỷ USD vì lừa đảo và tội phạm mạng trong năm. Nhà có con cháu ở xa cũng dễ bị nhắm, vì chiêu thường gặp là giả giọng người thân gặp nạn.

Bàn tay người lớn tuổi cầm điện thoại thông minh trong nhà
Ảnh minh họa: Kampus Production / Pexels
  1. Không tin giọng nói hay số hiện trên màn hình. Lời đòi chuyển khoản, gửi tiền mã hóa hay mua thẻ quà tặng là dấu hiệu lừa đảo, theo FTC.
  2. Gác máy rồi tự gọi lại bằng số bạn biết chắc là của người thân. Không gọi được thì hỏi qua người nhà, bạn bè của họ.
  3. Dùng mật mã gia đình. FBI và Starling Bank khuyên thống nhất trước một cụm từ bí mật để hỏi lại khi nghi ngờ.

Ở Việt Nam, Công an TP Hà Nội khuyên kiểm tra tên chủ tài khoản nhận trước khi chuyển tiền, theo báo VietnamPlus. Khi nghi bị lừa, hãy báo công an ngay. Các bước kiểm tra chi tiết nằm ở mục xác minh danh tính trước khi chuyển tiền.

FBI, FTC và Bộ Công an đều đã cảnh báo về giọng AI, nên đây là ba nơi đáng theo dõi khi có chiêu mới. Toàn cảnh các chiêu mạo danh bằng AI nằm ở trang deepfake và lừa đảo mạo danh. Chiêu giả người thân để vay tiền nằm ở bài mạo danh người thân để hỏi vay tiền.

Cách đọc số liệu: Con số 3 giây là của Starling Bank. Ngân hàng này công bố kèm khảo sát do Mortar Research làm với 3.010 người trưởng thành ở Anh cuối tháng 8/2024. Số thiệt hại ở Mỹ lấy từ báo cáo năm 2025 của IC3, tức trung tâm nhận khiếu nại tội phạm Internet của FBI.