Ngày 22/7, quân đội Lebanon đã triển khai vào thị trấn Zawtar al-Gharbiya ở miền Nam Lebanon, đánh dấu sự khởi đầu thực thi thỏa thuận khung do Mỹ làm trung gian giữa Lebanon và Israel. Thỏa thuận này quy định việc Israel rút quân dần dần và triển khai quân đội Lebanon để ngăn chặn nhóm Hezbollah tái thiết lập sự hiện diện tại khu vực. Zawtar al-Gharbiya là một trong ba "vùng thí điểm" được nêu trong thỏa thuận ký hồi tháng trước.

Người dân chờ đợi trong lo lắng

Nhiều gia đình, từ người già đến trẻ nhỏ, đã tập trung bên đường chờ được trở về Zawtar al-Gharbiya. Um Mohammed, một phụ nữ địa phương, nói trong nước mắt: "Những tháng sống trong cảnh di tản không thể gọi là cuộc sống. Tôi chỉ muốn quay lại để xem ngôi nhà của chúng tôi có còn đứng vững không." Tuy nhiên, quân đội chưa cho phép người dân trở về cho đến khi các đơn vị công binh rà phá bom mìn còn sót lại. Một người lính cho biết: "Quá nguy hiểm." Vài giờ sau, hai nhân viên cứu thương của Hội Chữ thập đỏ bị thương trong một vụ nổ mìn khi đang tìm kiếm thi thể.

Thủ tướng Lebanon cắm cờ, người dân bất bình

Sáng hôm sau (23/7), Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam đã đến thị trấn và cắm cờ Lebanon gần một tòa nhà bị san phẳng, được xem là một tuyên bố chính trị. Ông Salam phát biểu: "Chúng tôi đã nhấn mạnh ngay từ đầu rằng mục tiêu của chúng tôi là Israel rút hoàn toàn khỏi mọi lãnh thổ của chúng tôi. Những gì chúng ta thấy hôm nay chỉ là sự khởi đầu." Tuy nhiên, người dân chờ đợi bên ngoài tỏ ra bất bình. Abu Mohammed, một cư dân, nói: "Ông ấy đang nói gì vậy? Đây chỉ là một thị trấn. Israel chiếm đóng hàng chục ngôi làng, và họ sẽ không rời khỏi làng khác cho đến khi quyết định rằng quân đội Lebanon đã làm đúng yêu cầu, đó là đẩy lực lượng kháng chiến ra khỏi khu vực."

Bối cảnh xung đột và phản ứng trái chiều

Israel và Hezbollah đã giao tranh từ tháng 10/2023 với nhiều mức độ khác nhau. Israel đã leo thang xung đột hai lần: lần đầu vào tháng 9/2024 và lần thứ hai vào đầu tháng 3 năm nay sau khi Mỹ-Israel bắt đầu cuộc chiến với Iran. Hezbollah vẫn được nhiều người ở miền Nam Lebanon ủng hộ, những người coi các quyết định của chính phủ tuyên bố cánh quân sự của nhóm này là bất hợp pháp, yêu cầu giải giáp và đàm phán trực tiếp với Israel là một hình thức đầu hàng. Rukaya Maatouk, một cư dân Zawtar al-Gharbiya, nói: "Không có an ninh. Không có bảo đảm; Israel sẽ giết chúng tôi. Họ đang đóng quân ở phía đông thị trấn. Giải pháp là quân đội Israel phải rời khỏi toàn bộ miền Nam Lebanon, và nếu ngoại giao không hiệu quả... thì những người đàn ông của chúng tôi... lực lượng kháng chiến sẽ giành lại đất đai của chúng tôi."

Thỏa thuận khung và những thách thức

Thỏa thuận khung được ký tại Mỹ ngày 26/6 đã nhận được phản ứng trái chiều từ xã hội Lebanon vốn bị chia rẽ sâu sắc. Tổng thống Lebanon Joseph Aoun mô tả thỏa thuận này là không lý tưởng nhưng là lựa chọn tốt nhất hiện có dựa trên thực tế và cán cân quyền lực. Ông nói: "Hãy cho tôi giải pháp thay thế. Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng và chúng tôi sẽ không thỏa hiệp về các quyền của Lebanon." Tuy nhiên, Lebanon có ít đòn bẩy và phải dựa vào Mỹ để gây áp lực buộc Israel rút quân. Hezbollah và những người ủng hộ cho rằng Lebanon nên liên kết với Iran khi đàm phán chấm dứt sự chiếm đóng của Israel. Ahsan Yaghi, một cư dân Zawtar al-Gharbiya, nói: "Đây là một thỏa thuận sẽ không hiệu quả. Chúng tôi không ủng hộ việc nói chuyện trực tiếp với Israel. Và chúng tôi không chấp nhận hòa bình với Israel."

Vai trò của quân đội Lebanon

Mọi sự chú ý hiện đổ dồn vào quân đội Lebanon, lực lượng được cho là sẽ ngăn chặn Hezbollah quay trở lại các ngôi làng ở miền Nam. Theo nhiều cách, quân đội được kỳ vọng sẽ thực hiện mệnh lệnh của Israel, nhưng cho đến nay họ vẫn miễn cưỡng đối đầu với Hezbollah. Có thể không phải ngẫu nhiên khi Tư lệnh quân đội, Tướng Rodolphe Haykal, không tháp tùng Thủ tướng Salam trong chuyến thăm Zawtar al-Gharbiya. Ông có thể sẽ đến thăm thị trấn vào một thời điểm sau đó.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Matthew Hintz / Pexels