Trong quý đầu năm 2026, các nhà đầu tư mạo hiểm (VC) đã đổ kỷ lục 19,8 tỷ USD vào công nghệ quốc phòng thông qua 262 thương vụ, theo dữ liệu từ PitchBook. Con số này tăng mạnh so với 5,7 tỷ USD của quý I/2024 và khoảng 17 tỷ USD của quý I/2025. Sự bùng nổ này đã đẩy định giá các startup quốc phòng lên mức cao chót vót, với các công ty giai đoạn đầu huy động được hàng triệu USD và đạt bội số doanh thu từ 17 đến 50 lần, thậm chí cao hơn.

CEO Anduril thừa nhận bong bóng

Tại hội nghị Brainstorm Tech của Fortune vào tháng 6/2026, CEO Anduril Brian Schimpf đã trả lời câu hỏi liệu có bong bóng hay không bằng một câu trả lời sắc sảo nhưng dứt khoát: “Có.” Ông nói: “Khi có những công ty thành công, bạn sẽ thấy nhiều công ty và nhà đầu tư khác đuổi theo, và có thể có những hành vi rất rủi ro. Chúng tôi đã rất cẩn thận ở mọi giai đoạn để quản lý điều này, nhưng thật dễ dàng để chạy theo những định giá đó nếu bạn không cẩn thận. Vì vậy, tôi nghĩ có một chút bong bóng. Vốn rẻ, và thật tuyệt nếu bạn có thể tận dụng vốn như một lợi thế – hãy làm điều đó. Nhưng hãy hiểu hậu quả cho công ty của bạn khi bạn làm vậy: Bạn đặt kỳ vọng lên quá cao về những gì bạn có thể đạt được.”

Kinh tế học khắc nghiệt của quốc phòng

Không giống như phần mềm tiêu dùng, công nghệ quốc phòng đòi hỏi vốn đầu tư lớn ngay từ đầu, đặc biệt là các công ty sản xuất phần cứng vật lý. Morgan Hitzig, đối tác chung tại Overmatch Ventures, giải thích: “Các công ty phần mềm bắt đầu với chi phí vận hành thấp và sau đó tích lũy chi phí bán hàng và tiếp thị cao để mở rộng quy mô. Công nghệ quốc phòng đòi hỏi chi phí vốn đáng kể ngay từ đầu. Nhưng một khi đã triển khai và chứng minh được hiệu quả, hiệu suất bán hàng có thể phi thường.” Tuy nhiên, ‘thung lũng chết’ – khoảng thời gian chờ đợi nổi tiếng giữa công nghệ hoạt động và quân đội mua sắm và triển khai ở quy mô lớn – có thể dễ dàng giết chết một công ty. Nhiều cái tên trị giá hàng tỷ USD trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng, như Shield AI, vẫn chưa có chương trình mua sắm chính thức, khiến tương lai bấp bênh.

Quá nhiều nguồn cung vốn

Trae Stephens, đồng sáng lập Anduril và đối tác tại Founders Fund, cho rằng sự dư thừa vốn đầu tư mạo hiểm có thể tạo ra một chu kỳ tài trợ bóp méo thị trường. “Tất cả các quỹ này đang cạnh tranh với nhau để giành được thương vụ, và đòn bẩy tốt nhất họ có để thắng thầu là giá. Họ cứ đuổi theo, đuổi theo và đuổi theo.” Ông cảnh báo rằng trong công nghệ quốc phòng, “đường cong tăng trưởng không phải từ 0 lên 30 tỷ USD trong 18 tháng. Đó là một trò chơi thực sự khó khăn.” Ali Javaheri, nhà phân tích nghiên cứu công nghệ mới nổi cấp cao tại PitchBook, chỉ ra rằng các lĩnh vực như AI chiến trường và drone đang trở nên đặc biệt bão hòa.

Bong bóng có thực sự xấu?

Peter Wilczynski, giám đốc sản phẩm của Vantor, người từng có 12 năm làm việc tại Palantir, nhận xét: “Có bong bóng trong công nghệ quốc phòng không? Luôn là một câu hỏi khó. Rõ ràng là có. Nhưng những người nói có thì luôn sai, vì vậy nó phức tạp.” Mặc dù vậy, sự bùng nổ dựa trên cường điệu có thể thúc đẩy đổi mới và định hình an ninh quốc gia trong nhiều thập kỷ tới. Tuy nhiên, mặt trái là một giai đoạn vỡ mộng sâu sắc sau khi bong bóng vỡ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của nền tảng đổi mới quốc phòng Mỹ. Stephens khuyến cáo các nhà đầu tư: “Chọn đúng con ngựa cuối cùng quan trọng hơn là canh thời điểm bong bóng.”

Theo Fortune

Ảnh: Mikewildadventure / Pixabay